បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកវិធីសាស្ត្រផលិតទ្រង់ទ្រាយធំដែលចំណាយតិច សម្រាប់ការចិញ្ចឹមណេម៉ាតូតសម្លាប់សត្វល្អិត (Entomogenous nematode) ប្រភេទ Steinernema carpocapsae ដើម្បីគ្រប់គ្រងដង្កូវស៊ីសំបកឈើក្នុងកសិកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាបានធ្វើតេស្តសាកល្បងរូបមន្តចំណីសិប្បនិម្មិតចំនួន ៣ ប្រភេទនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដោយប្រើប្រាស់បាក់តេរី Xenorhabdus nematophilus ជាជំនួយក្នុងការលូតលាស់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Dog food agar medium មជ្ឈដ្ឋានអាហ្គាចំណីឆ្កែ |
ចំណីឆ្កែអាចរកទិញបានងាយស្រួលនៅលើទីផ្សារ និងងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំលាយ។ | មានតម្លៃខ្ពស់ជាងបើធៀបនឹងការប្រើថ្លើមមាន់ ដោយត្រូវចំណាយប្រហែល ៥ បាតក្នុងមួយលីត្រ។ | ផលិតបានណេម៉ាតូត ២លានក្បាល/លីត្រ ក្នុងតម្លៃ ៤.៩ បាត (ប្រហែល ៥បាត)។ |
| Homogenated whole chicken agar medium មជ្ឈដ្ឋានអាហ្គាសាច់មាន់ទាំងមូល |
ផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់បាក់តេរី និងណេម៉ាតូតលូតលាស់បានល្អ។ | ជារូបមន្តដែលមានតម្លៃថ្លៃជាងគេបំផុត ដោយសារសាច់មាន់មានតម្លៃខ្ពស់នៅលើទីផ្សារ។ | ផលិតបានណេម៉ាតូត ២លានក្បាល/លីត្រ ក្នុងតម្លៃ ៥.៦ បាត (ប្រហែល ៦បាត)។ |
| Chicken liver agar medium មជ្ឈដ្ឋានអាហ្គាថ្លើមមាន់ |
មានតម្លៃថោកបំផុតព្រោះប្រើប្រាស់គ្រឿងក្នុងសត្វ (ថ្លើមមាន់) និងផ្តល់ទិន្នផលណេម៉ាតូតខ្ពស់ស្មើគ្នានឹងរូបមន្តផ្សេងទៀត។ | ត្រូវការការវាស់វែងច្បាស់លាស់នូវសមាមាត្រនៃគ្រឿងផ្សំ (ថ្លើម ៧០%, ទឹក ២០%, ខ្លាញ់ជ្រូក ១០%, អាហ្គា ១%)។ | ផលិតបានណេម៉ាតូត ២លានក្បាល/លីត្រ ក្នុងតម្លៃសន្សំសំចៃបំផុតត្រឹមតែ ៣.៥ បាត (ប្រហែល ៤បាត)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលើវត្ថុធាតុដើម និងកម្លាំងពលកម្ម (Labour) ប៉ុន្តែការគណនានេះមិនបានរាប់បញ្ចូលថ្លៃអគ្គិសនី ទឹក និងរំលស់ឧបករណ៍នោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃនាយកដ្ឋានកសិកម្មប្រទេសថៃ កាលពីឆ្នាំ១៩៩២។ ទោះបីជាទិន្នន័យតម្លៃលុយ (បាត) ហួសសម័យកាលបន្តិចក្តី ប៉ុន្តែគំនិតនៃការប្រើប្រាស់កាកសំណល់សត្វ (ថ្លើមមាន់) ជាចំណីសិប្បនិម្មិត គឺនៅតែមានតម្លៃសម្រាប់ការអនុវត្តនៅកម្ពុជា ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុ លក្ខខណ្ឌកសិកម្ម និងប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃស្រដៀងគ្នា។
វិធីសាស្ត្រផលិតណេម៉ាតូតទ្រង់ទ្រាយធំនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំពុលគីមី និងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិត។
សរុបមក ការផលិតណេម៉ាតូតទ្រង់ទ្រាយធំដោយប្រើប្រាស់ថ្លើមមាន់ ជួយលើកកម្ពស់វិធីសាស្ត្រកម្ចាត់សត្វល្អិតបែបជីវសាស្ត្រដែលសន្សំសំចៃ និងមិត្តភាពចំពោះបរិស្ថាននៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Entomogenous nematode (ណេម៉ាតូតសម្លាប់សត្វល្អិត) | ជាប្រភេទព្រូនល្អិតៗ (Nematode) ដែលរស់នៅក្នុងដី ហើយមានសមត្ថភាពចូលទៅវាយប្រហារ និងសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃ។ ពួកវាត្រូវបានគេបង្កាត់ និងប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីជំនួសថ្នាំពុលគីមី។ | ដូចជាទាហានស៊ីឈ្នួលតូចៗដែលកសិករអាចបញ្ជូនទៅក្នុងដី ដើម្បីស្វែងរក និងកម្ទេចសត្វល្អិតចង្រៃពីខាងក្នុង។ |
| Steinernema carpocapsae (ស្តៃណឺណេម៉ា កាពូកាបសេ) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រនៃពូជណេម៉ាតូតសម្លាប់សត្វល្អិតមួយប្រភេទ ដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការសម្លាប់ដង្កូវ ឬសត្វល្អិតដែលរស់នៅតាមផ្ទៃដី។ វាធ្វើការវាយប្រហារដោយរង់ចាំឲ្យសត្វល្អិតដើរកាត់ រួចលោតតោងចូលទៅក្នុងខ្លួន។ | ដូចជាពូជឆ្កែប្រមាញ់មួយប្រភេទដែលពូកែខាងបង្កប់ខ្លួន និងលោតខាំសត្រូវ (សត្វល្អិតចង្រៃ) យ៉ាងរហ័ស។ |
| Xenorhabdus nematophilus (សេណូរ៉ាប់ឌុស ណេម៉ាតូហ្វីលុស) | ជាប្រភេទបាក់តេរីដែលរស់នៅពឹងពាក់គ្នា (Symbiotic) ជាមួយណេម៉ាតូត។ នៅពេលណេម៉ាតូតចូលដល់ក្នុងខ្លួនសត្វល្អិត វាបញ្ចេញបាក់តេរីនេះទៅក្នុងឈាមសត្វល្អិត ដើម្បីសម្លាប់ និងបំប្លែងសាច់សត្វល្អិតនោះឲ្យទៅជាអាហារសម្រាប់ណេម៉ាតូត។ | ដូចជាគ្រាប់បែកពុលដែលទាហាន (ណេម៉ាតូត) យកតាមខ្លួនដើម្បីទម្លាក់ក្នុងបន្ទាយសត្រូវ ធ្វើឲ្យសត្រូវស្លាប់ និងប្រែក្លាយទីនោះជាកន្លែងផលិតស្បៀង។ |
| Artificial Diet / In vitro production (ចំណីសិប្បនិម្មិត / ការផលិតក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍) | ជាវិធីសាស្ត្រចិញ្ចឹម ឬបង្កាត់ពូជភាវៈរស់ (ដូចជាណេម៉ាតូត) ដោយមិនប្រើប្រាស់សត្វល្អិតរស់ជាចំណីឡើយ ប៉ុន្តែប្រើប្រាស់ការលាយបញ្ចូលគ្នានូវសារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗ (ដូចជា ថ្លើមមាន់ ចំណីឆ្កែ) នៅក្នុងប្រដាប់ចិញ្ចឹម ឬកែវពិសោធន៍។ | ដូចជាការឲ្យកូនង៉ែតបៅទឹកដោះគោម្សៅជំនួសឲ្យការបៅទឹកដោះម្តាយផ្ទាល់។ |
| Infective stage (ដំណាក់កាលចម្លងរោគ / វ័យឆ្លង) | ជាដំណាក់កាលជីវិតទី៣ របស់ណេម៉ាតូត (3rd instar juvenile) ដែលជារយៈពេលតែមួយគត់ដែលវាអាចរស់នៅដោយសេរីនៅក្រៅខ្លួនសត្វល្អិតបានយូរ ដោយមិនបាច់ស៊ីចំណី និងត្រៀមខ្លួនជាស្រេចដើម្បីចូលទៅវាយប្រហារសត្វល្អិតថ្មី។ | ដូចជាគ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិដែលសម្ងំដេករង់ចាំលក្ខខណ្ឌអំណោយផល ទើបដុះពន្លកនៅពេលជួបដី (សត្វល្អិត)។ |
| Homogenated (ធ្វើឲ្យទៅជាល្បាយម៉ដ្ឋសាច់តែមួយ) | ដំណើរការកិន ឬច្របាច់បញ្ចូលគ្នានូវវត្ថុធាតុដើម (ឧទាហរណ៍ សាច់មាន់ទាំងមូល រួមទាំងឆ្អឹង ឬគ្រឿងក្នុង) ឲ្យទៅជាល្បាយរាវ ឬខាប់ ដែលមានសាច់ម៉ដ្ឋខួបតែមួយ ដើម្បីងាយស្រួលធ្វើជាមជ្ឈដ្ឋានចំណី។ | ដូចជាការកិនសាច់ធ្វើប្រហិត ឬទឹកក្រឡុក ដែលគ្រឿងផ្សំទាំងអស់រលាយចូលគ្នាមិនអាចញែកដាច់។ |
| Symbiotic bacteria (បាក់តេរីរស់នៅពឹងពាក់គ្នា) | ជាប្រភេទបាក់តេរីដែលរស់នៅក្នុងខ្លួនភាវៈរស់មួយទៀត ហើយផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក។ ក្នុងករណីនេះ បាក់តេរីជួយរំលាយសត្វល្អិតឲ្យណេម៉ាតូតស៊ី ចំណែកណេម៉ាតូតផ្តល់ជម្រក និងជួយដឹកជញ្ជូនបាក់តេរីទៅកាន់សត្វល្អិតថ្មី។ | ដូចជាសត្វក្របី និងសត្វក្អែក ដែលក្អែកជួយស៊ីចៃលើខ្នងក្របី ហើយក្របីផ្តល់ចំណី និងទីកន្លែងទំពាឲ្យក្អែក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
