បញ្ហា (The Problem)៖ ដង្កូវចោះស្លឹក Bedellia somnulentella (Morning-glory leaf miner) ត្រូវបានរកឃើញថាជាសត្វល្អិតចង្រៃថ្មីដែលបំផ្លាញដំណាំដំឡូងជ្វានៅប្រទេសថៃកាលពីឆ្នាំ ១៩៦០ ដោយស៊ីបំផ្លាញកោសិកាស្លឹកយ៉ាងដំណំ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការសិក្សាអំពីជីវប្រវត្តិ លក្ខណៈរូបសាស្ត្រនៃវដ្តជីវិតរបស់សត្វល្អិតនេះ និងបានធ្វើការសាកល្បងប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមីដើម្បីរកវិធីសាស្ត្រទប់ស្កាត់ការរីករាលដាល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Diazinon Spraying ការបាញ់ថ្នាំ Diazinon |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការសម្លាប់ដង្កូវ និងមិនមានការព្រមានអំពីគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងចំពោះសត្វពាហនៈក្នុងឯកសារនេះទេ។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់ក្នុងបរិមាណមធ្យម (១៤៥ ក្រាម/រ៉ៃ) ដែលអាចចំណាយថវិកា។ | អាចកម្ចាត់ដង្កូវបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពដោយប្រើកម្រិត ១៤៥ ក្រាម/រ៉ៃ។ |
| D.D.T. and Toxaphene Spraying ការបាញ់ថ្នាំ D.D.T. និង Toxaphene |
ជាសារធាតុគីមីដែលមានសកម្មភាពខ្លាំងក្នុងការកម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃបានយ៉ាងលឿន។ | មានជាតិពុលខ្ពស់ ស្លឹកដែលបាញ់រួចមិនអាចយកទៅឱ្យសត្វពាហនៈស៊ីជាចំណីបានឡើយ។ | ប្រើប្រាស់ D.D.T កម្រិត ១២៥ ក្រាម/រ៉ៃ ឬ Toxaphene ៧៨០ ក្រាម/រ៉ៃ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរាតត្បាត។ |
| Parathion Spraying ការបាញ់ថ្នាំ Parathion |
ត្រូវការប្រើប្រាស់ក្នុងបរិមាណតិចតួចបំផុត (ត្រឹមតែ ៤០ ក្រាម/រ៉ៃ) ដើម្បីទទួលបានប្រសិទ្ធភាព។ | ត្រូវផ្អាកការបាញ់ថ្នាំយ៉ាងហោចណាស់ ១៥ ថ្ងៃមុនពេលប្រមូលផល ដើម្បីចៀសវាងសំណល់ជាតិពុល។ | ផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកម្ចាត់ដង្កូវដោយប្រើកម្រិត ៤០ ក្រាម/រ៉ៃ។ |
| Biological Control (Parasitic Wasp) ការគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្ត្រ (សត្វទិចប៉ារ៉ាស៊ីត) |
ជាវិធីសាស្ត្រធម្មជាតិ មិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងមិនបន្សល់ទុកនូវសំណល់គីមីពុលលើដំណាំ។ | អាចត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការគ្រប់គ្រង និងពឹងផ្អែកលើតុល្យភាពធម្មជាតិដែលពិបាកទស្សន៍ទាយ។ | សត្វទិចឈ្មោះ Apanteles bedelliae ដើរតួជាប៉ារ៉ាស៊ីតជួយសម្លាប់ដង្កូវ Bedellia somnulentella។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រទប់ស្កាត់ទាំងនេះតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍កសិកម្មសមស្រប និងចំណេះដឹងផ្នែកប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយកសិកម្ម Bangkhen ប្រទេសថៃ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ដោយផ្តោតលើពូជដំឡូងជ្វាដែលដាំដុះនៅទីនោះ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុ ភូមិសាស្ត្រ និងទម្រង់កសិកម្មស្រដៀងគ្នា។ ទោះជាយ៉ាងណា សារធាតុគីមីមួយចំនួនដែលបានណែនាំក្នុងឯកសារនេះ (ដូចជា D.D.T) លែងស្របច្បាប់ក្នុងការប្រើប្រាស់ទៀតហើយ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះពិតជាមានតម្លៃសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវពីវដ្តជីវិតសត្វល្អិត និងការរកដំណោះស្រាយការពារដំណាំនៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីជីវសាស្ត្ររបស់ដង្កូវចោះស្លឹកនេះ អាចជួយឱ្យស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជារៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចម្រុះ (IPM) បានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Leaf miner (ដង្កូវចោះស្លឹក) | ជាប្រភេទដង្កូវសត្វល្អិតដែលរស់នៅ និងស៊ីជាលិកានៅចន្លោះស្រទាប់កោសិកាខាងលើ និងខាងក្រោមនៃស្លឹករុក្ខជាតិ ដោយបន្សល់ទុកនូវស្នាមផ្លូវថ្លាៗលើផ្ទៃស្លឹក ប៉ុន្តែមិនស៊ីធ្លុះស្លឹកឡើយ។ | ដូចជាសត្វកណ្តុរដែលជីករូងនៅក្រោមដី ដោយបន្សល់ទុកតែដំបូលដីខាងលើឱ្យនៅស្អាត តែខាងក្នុងប្រហោងធ្លុង។ |
| Larval instars (វគ្គលូតលាស់របស់ដង្កូវ) | ជាដំណាក់កាលលូតលាស់នីមួយៗរបស់ដង្កូវ ដែលរាប់ពីការសកកម្ទេចចាស់ចេញម្តងៗ ដើម្បីពង្រីកទំហំខ្លួន ដោយក្នុងឯកសារនេះ ដង្កូវឆ្លងកាត់ ៥ វគ្គមុននឹងក្លាយជាឌុប។ | ដូចជាក្មេងដែលត្រូវប្តូរទំហំសម្លៀកបំពាក់ពីតូចទៅធំជាបន្តបន្ទាប់នៅពេលដែលពួកគេធំធាត់។ |
| Pupal stage (ដំណាក់កាលឌុប ឬកូនក្រមុច) | ជាដំណាក់កាលអសកម្មមួយរបស់សត្វល្អិតដែលស្ថិតនៅចន្លោះវគ្គដង្កូវ និងវគ្គមេអំបៅពេញវ័យ ដែលជាពេលរាងកាយកម្ទេចទម្រង់ចាស់ចោល ហើយបង្កើតសរីរាង្គថ្មី (ដូចជាស្លាប និងជើង) សម្រាប់ក្លាយជាមេអំបៅ។ | ដូចជារថយន្តដែលចូលយានដ្ឋានដើម្បីផ្លាស់ប្តូរគ្រឿងបន្លាស់និងរចនាម៉ូដថ្មីទាំងស្រុងមុននឹងចេញមកក្រៅវិញជារថយន្តម៉ូដែលថ្មី។ |
| Apanteles bedelliae (សត្វទិចប៉ារ៉ាស៊ីត) | ជាប្រភេទសត្វល្អិត (សត្វទិចតូចៗ) ដែលពងដាក់ក្នុងខ្លួនដង្កូវចោះស្លឹក ហើយនៅពេលស៊ុតញាស់ កូនរបស់វាស៊ីដង្កូវនោះជាចំណីរហូតដល់ងាប់ ដែលវាដើរតួជាភ្នាក់ងារកម្ចាត់សត្វល្អិតតាមបែបជីវសាស្ត្រ។ | ដូចជាទាហានសម្ងាត់ដែលលួចចូលទៅក្នុងមូលដ្ឋានសត្រូវ ហើយបំផ្លាញសត្រូវពីខាងក្នុងមកវិញ។ |
| Actual toxicant (សារធាតុពុលសកម្ម) | ជាកម្រិតបរិមាណសារធាតុគីមីសុទ្ធដែលមានប្រសិទ្ធភាពសម្លាប់សត្វល្អិតដោយផ្ទាល់ (ដូចជាបន្សាបប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទសត្វល្អិត) ដែលមាននៅក្នុងថ្នាំកសិកម្មចម្រុះ ហើយត្រូវគណនាឱ្យបានត្រឹមត្រូវមុនពេលបាញ់។ | ដូចជាបរិមាណជាតិកាហ្វេអ៊ីនពិតប្រាកដដែលមាននៅក្នុងកាហ្វេមួយកែវ ដែលធ្វើឱ្យយើងបាត់ងងុយគេង។ |
| Bedellia somnulentella (ដង្កូវចោះស្លឹកដំឡូងជ្វា) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ប្រភេទមេអំបៅយប់ (Moth) ដែលកូនដង្កូវរបស់វាស៊ីបំផ្លាញស្លឹកដំឡូងជ្វា និងរុក្ខជាតិក្នុងអម្បូរត្រកួន (Morning-glory) ដោយធ្វើឱ្យស្លឹកប្រែពណ៌ ស្តើង និងរួញស្វិត។ | ដូចជាចោរឯកទេសដែលពូកែលួចតែទ្រព្យសម្បត្តិនៅក្នុងផ្ទះប្រភេទជាក់លាក់មួយដោយមិនឱ្យខូចទ្វារខាងក្រៅ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
