បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស្រាវជ្រាវពីរូបសាស្ត្រខាងក្រៅ និងវដ្តជីវិតរបស់សត្វតូក Phyllocoptes azadirachtae ដែលជាសត្វល្អិតចង្រៃដ៏សំខាន់បង្កការខូចខាត និងខូចទ្រង់ទ្រាយស្លឹកលើដំណាំស្តៅនៅប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់មីក្រូទស្សន៍អេឡិចត្រុងកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីវិភាគរូបសាស្ត្រ និងធ្វើការចិញ្ចឹមសត្វតូកនេះនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍លើប្រភេទពូជស្តៅចំនួនបីផ្សេងគ្នានៅសីតុណ្ហភាព ២៨°C និងសំណើម ៥៨% ដើម្បីសិក្សាពីវដ្តជីវិតរបស់វា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Laboratory rearing on Sadao-Thai (Azadirachta indica siamensis) ការចិញ្ចឹមសត្វតូកលើស្លឹកស្តៅថៃ (A. indica siamensis) |
សត្វតូកលូតលាស់លឿន និងមានអត្រាស្លាប់ទាប ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការសិក្សាបន្តពូជនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ | បង្ហាញថាពូជស្តៅនេះងាយរងគ្រោះខ្លាំងពីការបំផ្លាញរបស់សត្វតូកនេះក្នុងលក្ខខណ្ឌដាំដុះជាក់ស្តែង ដែលតម្រូវឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់។ | វដ្តជីវិតខ្លីបំផុតត្រឹម ៧,៨០ ថ្ងៃ អត្រាស្លាប់ត្រឹម ៧% និងផលិតពងបានខ្ពស់រហូតដល់ ២១,៨១ ពង/ញី។ |
| Laboratory rearing on Sadao-India (Azadirachta indica) ការចិញ្ចឹមសត្វតូកលើស្លឹកស្តៅឥណ្ឌា (A. indica) |
សត្វតូកញីអាចរស់បានយូរជាងគេរហូតដល់ជិត ២១ ថ្ងៃ ដែលល្អសម្រាប់ការសិក្សាពីអាយុកាលរបស់សត្វល្អិត។ | ការលូតលាស់មានសភាពយឺតយ៉ាវ អត្រាស្លាប់ខ្ពស់ និងផលិតពងបានតិចតួចបំផុត ដែលបង្ហាញថាពូជនេះមានភាពធន់ទ្រាំនឹងសត្វតូក។ | វដ្តជីវិតយូរបំផុត (៩,៣៨ ថ្ងៃ) មានអត្រាញាស់ពងទាប (៨៨,៨៩%) និងផលិតពងបានទាប (៧,៦៥ ពង/ញី)។ |
| Laboratory rearing on Sadao-Chang (Azadirachta excelsa) ការចិញ្ចឹមសត្វតូកលើស្លឹកស្តៅចាង (A. excelsa) |
ផ្តល់នូវទិន្នន័យកម្រិតមធ្យម ដែលមានប្រយោជន៍សម្រាប់ការប្រៀបធៀបកម្រិតភាពធន់របស់រុក្ខជាតិ។ | មានអត្រាស្លាប់នៅដំណាក់កាលដង្កូវ (Larval) ខ្ពស់រហូតដល់ ២៨,៣៣%។ | វដ្តជីវិតមានរយៈពេល ៧,៩១ ថ្ងៃ និងផលិតពងបាន ១២,៤៤ ពង/ញី។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ និងសារធាតុគីមីពិសេសសម្រាប់ការរៀបចំសំណាក និងការវិភាគរូបសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ក្នុងលក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាព និងសំណើមដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយម៉ាស៊ីនយ៉ាងតឹងរ៉ឹង (២៨±២°C និងសំណើម ៥៨±៤%)។ ដោយសារអាកាសធាតុប្រទេសកម្ពុជាមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសថៃ លទ្ធផលនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្ពស់ ប៉ុន្តែទិន្នន័យអាចមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចនៅពេលជួបប្រទះក្នុងចម្ការជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជា ដែលមានបំរែបំរួលអាកាសធាតុ និងមានវត្តមានសត្រូវធម្មជាតិ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃលើដំណាំស្តៅនៅក្នុងវិស័យកសិកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីវដ្តជីវិត និងកម្រិតនៃការបំផ្លាញរបស់សត្វតូកនេះលើពូជស្តៅនីមួយៗ អាចជួយដល់អ្នកស្រាវជ្រាវកសិកម្មកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតបានទាន់ពេលវេលា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Eriophyidae (អម្បូរសត្វតូក Eriophyidae) | ជាអម្បូរសត្វតូកឬសត្វល្អិតទំហំតូចបំផុត (មើលនឹងភ្នែកទទេមិនឃើញ) ដែលស៊ីរុក្ខជាតិជាអាហារ និងមានជើងតែពីរគូប៉ុណ្ណោះ។ ពួកវាច្រើនរស់នៅតែលើរុក្ខជាតិគោលដៅជាក់លាក់ណាមួយ ហើយធ្វើឱ្យស្លឹកឬដើមរុក្ខជាតិនោះខូចទ្រង់ទ្រាយ ឡើងពក ឬរួញក្រញីកក្រញូវ។ | វាប្រៀបដូចជាចៃដែលតោងញ៉ាមស្បែកសត្វ ប៉ុន្តែនេះជាសត្វតូកដែលតោងជញ្ជក់ទឹកដមរុក្ខជាតិនិងធ្វើឱ្យស្លឹកវារួញខូចទ្រង់ទ្រាយ។ |
| Scanning Electron Microscope (មីក្រូទស្សន៍អេឡិចត្រុងធុនស្កែន) | ជាឧបករណ៍មីក្រូទស្សន៍កម្រិតខ្ពស់បំផុត ដែលប្រើប្រាស់កាំរស្មីអេឡិចត្រុងបាញ់ស្កែនលើផ្ទៃខាងក្រៅនៃវត្ថុ ដើម្បីបង្កើតជារូបភាពជាលក្ខណៈ 3D លម្អិតច្បាស់ល្អ សម្រាប់មើលរចនាសម្ព័ន្ធតូចៗដែលមីក្រូទស្សន៍ពន្លឺធម្មតាមើលមិនឃើញ។ | ដូចជាកែវពង្រីកវេទមន្តដែលអាចពង្រីកមើលឃើញដល់ក្រឡុកក្រលៀតតូចបំផុតនៃសក់ ឬស្បែករបស់យើង។ |
| Nymphochrysalis / Imagochrysalis (ដំណាក់កាលសម្ងំកាឡៃខ្លួន) | ជាដំណាក់កាលសម្រាក ឬសម្ងំក្នុងវដ្តជីវិតរបស់សត្វតូក មុនពេលវាសកកាលក្លាយជាសត្វជំទង់ (Nymph) ឬសត្វពេញវ័យ (Imago)។ ក្នុងដំណាក់កាលនេះ វាឈប់ស៊ីអាហារ ហើយបង្កើតសំបកខ្លួនថ្មីនៅពីក្រោមសំបកចាស់។ | ដូចជាដង្កូវនាងដែលសម្ងំក្នុងសំបុកកុកដង (cocoon) រយៈពេលខ្លី មុនពេលប្រែក្លាយខ្លួនទៅជាមេអំបៅពេញវ័យ។ |
| Fecundity (អត្រាផលិតពង ឬលទ្ធភាពបន្តពូជ) | ជាសមត្ថភាពក្នុងការបន្តពូជ ឬកម្រិតនៃការផលិតពងរបស់សត្វញីមួយក្បាលក្នុងអំឡុងពេលនៃជីវិតរបស់វា។ អត្រានេះវាស់ស្ទង់ពីចំនួនពងសរុបដែលសត្វតូកញីអាចទម្លាក់បាន។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថាតើមេមាន់មួយក្បាលអាចពងបានប៉ុន្មានគ្រាប់ក្នុងមួយជីវិតរបស់វា។ |
| Oviposition period (រយៈពេលទម្លាក់ពង) | ជារយៈពេលជាក់លាក់ណាមួយនៅក្នុងវដ្តជីវិតរបស់សត្វញី ដែលវាចាប់ផ្តើមបញ្ចេញពង និងបន្តទម្លាក់ពងរហូតដល់វាឈប់ពងវិញ។ | ជារដូវកាលដែលរោងចក្របើកដំណើរការផលិតទំនិញជាបន្តបន្ទាប់ មុនពេលបិទទ្វារឈប់ផលិត។ |
| Gnathosoma (ផ្នែកមាត់ ឬក្បាលរបស់សត្វតូក) | ជាផ្នែកខាងមុខបង្អស់នៃរាងកាយរបស់សត្វតូក (Acari) ដែលមានផ្ទុកប្រព័ន្ធមាត់សម្រាប់ទំពារ ឬបូមជញ្ជក់អាហារពីរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាប្រដាប់បូមទឹកតូចមួយដែលសត្វតូកយកទៅចាក់ទម្លុះ និងបូមជញ្ជក់ទឹកដមពីស្លឹករុក្ខជាតិ។ |
| Opisthosoma (ផ្នែកពោះរបស់សត្វតូក) | ជាផ្នែកខាងក្រោយនៃរាងកាយរបស់សត្វតូក ស្ថិតនៅពីក្រោយជើង ដែលផ្ទុកនូវសរីរាង្គរំលាយអាហារ ប្រព័ន្ធដកដង្ហើម និងសរីរាង្គបន្តពូជ ហើយច្រើនមានទម្រង់ជាកង់ៗ។ | ដូចជាឃ្លាំងផ្ទុកទំនិញនៅផ្នែកខាងក្រោយនៃតួឡាន ដែលផ្ទុកក្រពះពោះវៀននិងរោងចក្រផលិតពងរបស់វា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
