បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងសិក្សា និងប្រមូលទិន្នន័យអំពីលក្ខណៈរូបសាស្ត្រ និងក្សេត្រសាស្ត្រនៃបណ្ដុំហ្សែនអំពៅបរទេស (Exotic sugarcane germplasm) ដើម្បីបង្កើតជាមូលដ្ឋានទិន្នន័យសម្រាប់ការបង្កាត់និងអភិវឌ្ឍពូជអំពៅនាពេលអនាគត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ត្រូវបានអនុវត្តនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវដំណាំចម្ការខនកែន (Khon Kaen Field Crops Research Center) ក្នុងឆ្នាំ ២០១១-២០១២ ដោយប្រើប្រាស់ទម្រង់នៃការរចនាប្លុកពិសោធន៍ដើម្បីប្រៀបធៀប។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Exotic Sugarcane Germplasm Evaluation ការវាយតម្លៃពូជអំពៅបរទេស |
មានភាពចម្រុះនៃហ្សែនខ្ពស់ ដែលផ្តល់ឱកាសក្នុងការរកឃើញពូជមានទិន្នផលដើម និងកម្រិតស្ករ (CCS) ខ្ពស់លើសលប់។ | ពូជមួយចំនួនមិនអាចសម្របខ្លួននឹងអាកាសធាតុក្នុងតំបន់បាន ងាយរងជំងឺ និងមានតែ ៤៤៣ ពូជប៉ុណ្ណោះដែលអាចលូតលាស់សម្រាប់ការកត់ត្រាទិន្នន័យបាន។ | ពូជចំនួន ១៦ ផ្តល់ទិន្នផលដើមលើសពី ១៥,៦ គីឡូក្រាម/ម៉ែត្រការ៉េ (អតិបរមា ២៣,៨) និង ២០ ពូជមានកម្រិត CCS ខ្ពស់ជាង ១៥%។ |
| Standard Check Varieties (Khon Kaen 3, Khon Kaen 80, K88-92) ការប្រើប្រាស់ពូជអំពៅស្តង់ដារក្នុងស្រុក (សម្រាប់ជាតម្រុយត្រួតពិនិត្យ) |
មានភាពធន់នឹងអាកាសធាតុនិងជំងឺក្នុងតំបន់បានយ៉ាងល្អ ហើយផ្តល់ទិន្នផលថេរ។ | មានសក្តានុពលនៃទិន្នផល និងកម្រិតស្ករនៅមានកម្រិត ពិបាកនឹងបំបែកកំណត់ត្រាថ្មីៗបើគ្មានការបង្កាត់បន្ថែម។ | ផ្តល់ទិន្នផលដើមជាមធ្យមពី ៨,២ ទៅ ១៣,៤ គីឡូក្រាម/ម៉ែត្រការ៉េ និងមានកម្រិតភាពផ្អែម (Brix) ចន្លោះពី ២០,៩ ទៅ ២៤,១ ត្រឹមខែទី១០។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកសិកម្ម សម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍ និងកម្លាំងពលកម្មច្រើនសម្រាប់ការដាំដុះ ថែទាំ និងការវិភាគគុណភាពស្ករ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅខេត្តខនកែន (Khon Kaen) ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីជាក់លាក់។ ទោះបីជាមានភាពស្រដៀងគ្នាច្រើនទៅនឹងតំបន់មួយចំនួននៅប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ការបន្សាំរបស់ពូជអំពៅទាំងនេះអាចមានការប្រែប្រួល ប្រសិនបើត្រូវយកមកដាំដុះនៅកម្ពុជាដោយសារភាពខុសគ្នានៃរបបទឹកភ្លៀង និងពពួកសត្វល្អិតចង្រៃក្នុងស្រុក។
ការស្រាវជ្រាវនេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវកសិកម្ម និងវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការជ្រើសរើស និងការវាយតម្លៃពូជអំពៅដែលមានហ្សែនចម្រុះ គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍពូជដំណាំឧស្សាហកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងការប្រកួតប្រជែងនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Germplasm (បណ្ដុំហ្សែន / ធនធានសេនេទិច) | ធនធានជីវសាស្ត្រដែលផ្ទុកព័ត៌មានសេនេទិចរបស់ភាវៈរស់ (ដូចជាគ្រាប់ពូជ កូនរុក្ខជាតិ ឬលំអង) ដែលត្រូវបានប្រមូល និងរក្សាទុកក្នុងធនាគារពូជ ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាធនធានមូលដ្ឋានក្នុងការបង្កាត់និងអភិវឌ្ឍពូជដំណាំថ្មីៗនាពេលអនាគត។ | ដូចជា "បណ្ណាល័យ" ដែលផ្ទុកនូវគ្រប់សៀវភៅលក្ខណៈពិសេសរបស់រុក្ខជាតិ ដើម្បីឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដកស្រង់យកមកផ្សំបង្កើតរុក្ខជាតិប្រភេទថ្មីដែលល្អជាងមុន។ |
| Augmented Randomized Complete Block Design (ប្លង់ពិសោធន៍ប្លុកចៃដន្យពេញលេញបែបពង្រីក) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍កសិកម្មសម្រាប់ប្រើប្រាស់នៅពេលដែលមានពូជដំណាំត្រូវសាកល្បងច្រើនពេក ប៉ុន្តែមានចំនួនកូន ឬគ្រាប់ពូជតិចតួច។ វាអនុញ្ញាតឱ្យគេដាំពូជថ្មីៗនីមួយៗតែម្តងគត់ ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបពួកវាទៅនឹង "ពូជស្តង់ដារ" ដែលត្រូវបានដាំដដែលៗនៅក្នុងប្លុកនីមួយៗជាតម្រុយ។ | ដូចជាការសាកល្បងម្ហូបថ្មីរាប់រយមុខ ដោយប្រៀបធៀបរសជាតិមុខម្ហូបថ្មីនីមួយៗទៅនឹង "ម្ហូបប្រចាំហាង" ៣មុខ ដើម្បីដឹងថាម្ហូបថ្មីមួយណាឆ្ងាញ់ជាងគេ ដោយមិនចាំបាច់ចម្អិនម្ហូបថ្មីនោះច្រើនដង។ |
| Commercial Cane Sugar (កម្រិតស្ករពាណិជ្ជកម្ម / CCS) | ជារង្វាស់ភាគរយនៃបរិមាណស្ករសុទ្ធដែលអាចចម្រាញ់បានពីអំពៅមួយតោននៅរោងចក្រ ដោយគណនាផ្អែកលើកម្រិតភាពផ្អែមសរុប (Brix), ភាគរយស្ករស៊ុយក្រូស (Pol) និងកាកសរសៃ (Fiber)។ តួលេខនេះប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃគុណភាព និងកំណត់តម្លៃទិញលក់អំពៅ។ | គឺជាតួលេខដែលប្រាប់យើងថា បើកិនអំពៅ ១០០ គីឡូក្រាម តើយើងអាចលក់ចេញជាស្ករសបានប៉ុន្មានគីឡូក្រាមប្រាកដប្រជា។ |
| Brix (កម្រិតភាពផ្អែម / ប្រ៊ីក) | ជារង្វាស់ភាគរយនៃសារធាតុរឹងដែលរលាយក្នុងទឹកអំពៅ (ដែលភាគច្រើនបំផុតគឺជាស្ករ) វាស់វែងដោយឧបករណ៍ Refractometer ដើម្បីវាយតម្លៃភាពទុំ និងភាពផ្អែមរបស់អំពៅបឋមនៅទីវាលមុនពេលប្រមូលផល។ | ដូចជាការភ្លក់ទឹកស៊ីរ៉ូដើម្បីដឹងថាវាផ្អែមខ្លាំងឬខ្សោយ មុននឹងសម្រេចចិត្តយកទៅឆុងធ្វើភេសជ្ជៈ។ |
| Agronomic traits (លក្ខណៈក្សេត្រសាស្ត្រ) | លក្ខណៈដែលទាក់ទងនឹងសក្តានុពលផលិតកម្ម និងការលូតលាស់របស់ដំណាំ (ដូចជា ទិន្នផលដើមសរុប ទិន្នផលស្ករ ចំនួនដើមក្នុងមួយគុម្ព) ដែលកំណត់ពីតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច និងភាពស័ក្តិសមរបស់ដំណាំនោះក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។ | ជា "ពិន្ទុសមត្ថភាព" របស់រុក្ខជាតិ ដូចជាថាតើវាធំលឿនប៉ុណ្ណា ឲ្យផ្លែច្រើនប៉ុណ្ណា និងធន់នឹងស្ថានភាពជាក់ស្តែងបានកម្រិតណា។ |
| Morphological traits (លក្ខណៈរូបសាស្ត្រ) | លក្ខណៈរូបរាងខាងក្រៅ និងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់រុក្ខជាតិដែលអាចសង្កេត និងវាស់វែងបាន (ដូចជា អង្កត់ផ្ចិតដើម ប្រវែងថ្នាំង ទម្រង់នៃការលូតលាស់ និងការចេញផ្កា) ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រើសម្រាប់ធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ និងកត់ត្រាអត្តសញ្ញាណពូជ។ | ដូចជាការពណ៌នាពីរូបរាងរបស់មនុស្សម្នាក់ (កម្ពស់ ទម្រង់មុខ ពណ៌សក់ ទម្ងន់) ដើម្បីងាយស្រួលចំណាំថាតើគាត់ជានរណា។ |
| Millable stalk (ដើមអំពៅអាចកិនយកស្ករបាន) | ដើមអំពៅដែលលូតលាស់ពេញលេញ មានសុខភាពល្អ មិនមានជំងឺ ព្រមទាំងមានទំហំ កម្ពស់ និងបរិមាណទឹកស្ករស្របតាមស្តង់ដារ ដែលអាចយកទៅកិនចម្រាញ់យកស្ករនៅរោងចក្របានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាផ្លែឈើដែលទុំល្អនិងមានទំហំធំល្មម ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការបេះយកទៅលក់ មិនមែនជាផ្លែស្វិត ឬផ្លែដែលដង្កូវស៊ីនោះទេ។ |
| Saccharum spp. Hybrid (កូនកាត់អំពៅ Saccharum spp.) | ជាពូជអំពៅដែលកើតចេញពីការបង្កាត់ឆ្លងសلالة (Cross-breeding) រវាងពូជអំពៅព្រៃ និងអំពៅស្រុក (Saccharum officinarum និងប្រភេទពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត) ដើម្បីរួមបញ្ចូលគ្នានូវលក្ខណៈផ្តល់ទិន្នផលស្ករខ្ពស់ ជាមួយនឹងលក្ខណៈធន់នឹងជំងឺ ឬអាកាសធាតុ។ | ដូចជាការយកសត្វសុនខពូជការពារផ្ទះដ៏ខ្លាំង ទៅបង្កាត់ជាមួយពូជឆ្លាត ដើម្បីបានកូនសុនខដែលទាំងខ្លាំងនិងទាំងឆ្លាត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
