បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលនៃពេលវេលាប្រមូលផល (អាយុកាល) ទៅលើគុណភាពនៃការទុំ និងការផ្លាស់ប្តូរលក្ខណៈរូបវិទ្យា និងគីមីរបស់ផ្លែស្វាយពូជ 'ណាំដកម៉ៃ' (Nam Dok Mai)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រមូលផលផ្លែស្វាយនៅសប្តាហ៍ទី១៤ ទី១៥ និងទី១៦ បន្ទាប់ពីផ្លែចាប់ ហើយបន្ទុំវានៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ (៣១,៥ អង្សាសេ) ដើម្បីវាស់ស្ទង់ការផ្លាស់ប្តូរផ្សេងៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Harvest at 14 weeks after fruit set ការប្រមូលផលនៅសប្តាហ៍ទី១៤ បន្ទាប់ពីផ្លែចាប់ |
សាច់ផ្លែមានភាពរឹងខ្ពស់ (ធន់នឹងការប៉ះទង្គិច) មានបរិមាណកាបូអ៊ីដ្រាតសរុប (TNC) និងកម្រិតអាស៊ីត (TA) ខ្ពស់ ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនផ្លូវឆ្ងាយ។ | ត្រូវការពេលវេលាទុំយូរជាងគេ ការវិវឌ្ឍពណ៌សំបកមិនសូវបានល្អពេញលេញ និងមានកម្រិតជាតិស្កររលាយសរុប (TSS) ទាបជាងផ្លែចាស់។ | ប្រើពេល ៧ថ្ងៃដើម្បីទុំ កម្រិតជាតិស្ករ (TSS) ១៥,១៥% និងភាពរឹង ០,៩៥ គីឡូក្រាម។ |
| Harvest at 15 weeks after fruit set ការប្រមូលផលនៅសប្តាហ៍ទី១៥ បន្ទាប់ពីផ្លែចាប់ |
មានតុល្យភាពមធ្យមរវាងភាពរឹងនៃសាច់ផ្លែ កម្រិតជាតិស្ករ និងពេលវេលានៃការទុំ ដែលងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងគុណភាពទូទៅ។ | កម្រិតជាតិស្ករ និងពណ៌សំបកមិនទាន់ឈានដល់ចំណុចកំពូល និងទាក់ទាញខ្លាំងដូចផ្លែដែលប្រមូលផលនៅសប្តាហ៍ទី១៦ នោះទេ។ | ប្រើពេល ៦ថ្ងៃដើម្បីទុំ កម្រិតជាតិស្ករ (TSS) ១៦,៦៣% និងភាពរឹង ០,៨៩ គីឡូក្រាម។ |
| Harvest at 16 weeks after fruit set ការប្រមូលផលនៅសប្តាហ៍ទី១៦ បន្ទាប់ពីផ្លែចាប់ |
គុណភាពនៃការទុំល្អបំផុត មានពេលវេលាទុំខ្លី ពណ៌សំបកស្អាតទាក់ទាញ និងមានកម្រិតជាតិស្កររលាយសរុប (TSS) និងជាតិស្ករកាត់បន្ថយ (RS) ខ្ពស់បំផុត។ | សាច់ផ្លែទន់ជាងគេ (ងាយខូចខាតពេលដឹកជញ្ជូន) អាយុកាលរក្សាទុកខ្លី និងងាយជ្រុះពីដើមប្រសិនបើទុកយូរពេក។ | ប្រើពេលត្រឹម ៤ថ្ងៃដើម្បីទុំ កម្រិតជាតិស្ករ (TSS) ឡើងដល់ ១៨,២២% និងភាពរឹងធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ០,៧៨ គីឡូក្រាម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្ម និងបរិក្ខារសម្រាប់វាស់ស្ទង់គុណភាពរូបវិទ្យា-គីមីនៃផ្លែឈើ ព្រមទាំងបន្ទប់រក្សាសីតុណ្ហភាពដែលអាចគ្រប់គ្រងបាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជស្វាយ 'ណាំដកម៉ៃ' (Nam Dok Mai) ដែលដាំដុះនៅក្នុងស្ថានីយស្រាវជ្រាវខេត្តនគររាជសីមា (Nakhon Ratchasima)។ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ប្រភេទដី ការស្រោចស្រព និងអាកាសធាតុជាក់ស្តែងនៅតាមតំបន់នីមួយៗក្នុងប្រទេសកម្ពុជា អាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃពេលវេលាទុំ និងកម្រិតជាតិស្ករមានការប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួច ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងជាក់ស្តែងបន្ថែម។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងការនាំចេញផ្លែឈើរបស់កម្ពុជា ក្នុងការកំណត់យុទ្ធសាស្ត្រប្រមូលផលឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
ជារួម ការយល់ដឹងពីឥទ្ធិពលនៃអាយុកាលប្រមូលផលទៅលើភាពចាស់ទុំរបស់ផ្លែស្វាយ អនុញ្ញាតឱ្យកសិករ និងអាជីវករកម្ពុជាអាចកាត់បន្ថយការខាតបង់ក្រោយពេលប្រមូលផល និងឆ្លើយតបយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពទៅនឹងតម្រូវការទីផ្សារផ្សេងៗគ្នា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Total Soluble Solids (TSS) (កម្រិតជាតិស្កររលាយសរុប) | គឺជារង្វាស់នៃបរិមាណសារធាតុរឹងដែលរលាយនៅក្នុងទឹកផ្លែឈើ ដែលភាគច្រើនលើសលប់គឺជាជាតិស្ករ។ កម្រិតនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាសូចនាករចម្បងដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពផ្អែមរបស់ផ្លែឈើពេលវាទុំ។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើមានស្ករប៉ុន្មានស្លាបព្រាដែលបានរលាយចូលក្នុងកែវទឹករបស់អ្នក ដើម្បីដឹងថាវាផ្អែមកម្រិតណា។ |
| Titratable Acidity (TA) (កម្រិតអាស៊ីតសរុប) | គឺជារង្វាស់នៃកំហាប់អាស៊ីតសរុបដែលមាននៅក្នុងផ្លែឈើ ដែលជះឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើភាពជូរ និងតុល្យភាពនៃរសជាតិផ្លែឈើ។ កម្រិតនេះនឹងថយចុះជាលំដាប់នៅពេលផ្លែឈើចាប់ផ្តើមទុំ។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតភាពជូររបស់ទឹកក្រូចឆ្មារ ដើម្បីដឹងថាវាជូរប៉ុណ្ណាពេលយើងភ្លក់វាពិតប្រាកដ។ |
| Reducing Sugars (RS) (ជាតិស្ករកាត់បន្ថយ) | គឺជាប្រភេទស្ករសាមញ្ញ (ដូចជាគ្លុយកូស និងហ្វ្រុយកូស) ដែលដើរតួជាភ្នាក់ងារកាត់បន្ថយនៅក្នុងប្រតិកម្មគីមី។ នៅក្នុងផ្លែស្វាយ បរិមាណស្ករប្រភេទនេះកើនឡើងយ៉ាងលឿននៅពេលវាទុំ ដោយសារការបំបែកចេញពីជាតិម្សៅ។ | ដូចជាការបំបែកដុំស្ករស ឬដុំម្សៅធំៗ ទៅជាគ្រាប់ស្ករតូចៗម៉ដ្ឋៗ ដែលងាយស្រួលរលាយផ្តល់ភាពផ្អែម និងថាមពលភ្លាមៗដល់រាងកាយ។ |
| Total Nonstructural Carbohydrates (TNC) (កាបូអ៊ីដ្រាតដែលមិនមែនជារចនាសម្ព័ន្ធសរុប) | គឺជាសមាសធាតុកាបូអ៊ីដ្រាត (ភាគច្រើនជាជាតិម្សៅ) ដែលរុក្ខជាតិស្តុកទុកសម្រាប់ជាថាមពលបម្រុង មិនមែនជាផ្នែកនៃរចនាសម្ព័ន្ធកោសិកានោះទេ។ បរិមាណ TNC នេះនឹងថយចុះនៅពេលផ្លែទុំ ដោយសារវាបំប្លែងខ្លួនទៅជាស្ករ។ | ដូចជាជង្រុកស្រូវដែលរុក្ខជាតិសន្សំទុកសម្រាប់ធ្វើជាស្បៀង ហើយស្រូវទាំងនោះនឹងត្រូវយកមកកិនជាអង្ករ (ស្ករ) ពេលផ្លែឈើចាស់ទុំ។ |
| Climacteric fruit (ផ្លែឈើប្រភេទក្លីម៉ាក់តេរិច) | គឺជាប្រភេទផ្លែឈើដែលអាចបន្តដំណើរការទុំដោយខ្លួនឯងបាន បន្ទាប់ពីត្រូវបានបេះចេញពីដើមរួច ដោយសារវាមានការកើនឡើងនូវអត្រាដកដង្ហើម និងការផលិតឧស្ម័នអេទីឡែន (Ethylene)។ ឧទាហរណ៍ ផ្លែស្វាយ ចេក ល្ហុង។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនដែលនៅតែបន្តដំណើរការដោយខ្លួនឯង ទោះបីជាយើងដកព្រីភ្លើង (បេះចេញពីដើម) ក៏ដោយ ដែលធ្វើឱ្យវាអាចទុំបន្តទៀតបាន។ |
| Amylase (អង់ស៊ីមអាមីឡាស) | គឺជាប្រូតេអ៊ីនម្យ៉ាង (អង់ស៊ីម) ដែលដើរតួជាអ្នកជំរុញប្រតិកម្មក្នុងការបំបែកជាតិម្សៅ (Starch) នៅក្នុងផ្លែឈើឱ្យក្លាយទៅជាជាតិស្ករ ធ្វើឱ្យផ្លែឈើប្រែជាមានរសជាតិផ្អែមនៅពេលវាទុំ។ | ដូចជាកន្ត្រៃតូចៗដែលកាត់ខ្សែម្សៅវែងៗ ឱ្យដាច់ក្លាយទៅជាកម្ទេចស្ករតូចៗ ដែលធ្វើឱ្យផ្លែឈើមានរសជាតិផ្អែម។ |
| Polygalacturonase (PG) and Pectinesterase (PE) (អង់ស៊ីមប៉ូលីកាឡាក់តូរ៉ូណាស និង ប៉ិចទីណេស្តេរ៉ាស) | គឺជាក្រុមអង់ស៊ីមដែលមានតួនាទីបំផ្លាញសមាសធាតុប៉ិចទីន (Pectin) និងសែលុយឡូស ដែលជាកាវភ្ជាប់កោសិការុក្ខជាតិ។ សកម្មភាពរបស់អង់ស៊ីមទាំងនេះធ្វើឱ្យសាច់ផ្លែឈើប្រែជាទន់ជ្រាយនៅពេលទុំ។ | ដូចជាជាងរុះរើផ្ទះដែលឆ្កឹះយកស៊ីម៉ងត៍រវាងដុំឥដ្ឋ (កោសិការុក្ខជាតិ) ចេញ ដែលធ្វើឱ្យជញ្ជាំងផ្ទះ (សាច់ផ្លែឈើ) ប្រេះស្រុត និងប្រែជាទន់ជ្រាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
