បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងបង្កាត់ និងជ្រើសរើសពូជល្ងថ្មីដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ មានគ្រាប់ធំ ពណ៌ក្រហមស្មើល្អ និងមានភាពធន់នឹងជំងឺ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការទីផ្សារបរទេស និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់កសិករ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសពូជសុទ្ធពីខ្សែស្រឡាយល្ងដែលទទួលបានពីអង្គការ FAO និងបានធ្វើការវាយតម្លៃទិន្នផលនៅតាមស្ថានីយស្រាវជ្រាវ និងចម្ការកសិករ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ubon Ratchathani 1 (Pure line selection from Hnanni 25/160) ពូជល្ង អ៊ូប៊ុនរ៉ាត់ឆាថានី ១ (ការជ្រើសរើសពូជសុទ្ធ) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ គ្រាប់ធំមានពណ៌ក្រហមស្មើល្អត្រូវតាមតម្រូវការទីផ្សារបរទេស និងមានភាពធន់នឹងជំងឺក្រៀមស្វិតបាក់តេរី ព្រមទាំងសត្វល្អិតចង្រៃ។ ជាពូជដែលឆាប់ផ្តល់ផល (៨០ ទៅ ៨៥ ថ្ងៃ)។ | ទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើពេលវេលាប្រមូលផល ដោយមិនត្រូវទុកចោលឱ្យលើសពី ៨៥ ថ្ងៃឡើយ ដើម្បីជៀសវាងការជ្រុះគ្រាប់ខូចខាត។ | ផ្តល់ទិន្នផលជាមធ្យម ១៣៩ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងមានទម្ងន់គ្រាប់ ៣,១៦ ក្រាម ក្នុង ១០០០គ្រាប់។ |
| Maha Sarakham 60 ពូជល្ង ម៉ាហាសារ៉ាខាម ៦០ (ពូជណែនាំស្តង់ដារ) |
ជាពូជស្តង់ដារដែលធ្លាប់ត្រូវបានណែនាំឱ្យកសិករប្រើប្រាស់ទូទៅកាលពីមុន និងមានភាពស៊ាំនឹងបរិស្ថាននៅតំបន់មួយចំនួន។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងពូជថ្មីរហូតដល់ ២៥% និងងាយរងការវាយប្រហារពីជំងឺ និងសត្វល្អិតដោយគ្មានភាពធន់ទ្រាំ។ | ផ្តល់ទិន្នផលជាមធ្យមត្រឹមតែ ១១១,៧ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងមានទម្ងន់គ្រាប់ ២,៨៩ ក្រាម ក្នុង ១០០០គ្រាប់។ |
| Local Red ពូជល្ងក្រហមក្នុងស្រុក |
មានភាពស៊ាំនឹងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងដីក្នុងតំបន់ស្រាប់ ហើយកសិករងាយស្រួលរកគ្រាប់ពូជសម្រាប់ដាំដុះ។ | មានទំហំគ្រាប់តូចជាងគេ ផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងពូជថ្មី ២២% និងមិនមានភាពធន់នឹងជំងឺនោះទេ។ | ផ្តល់ទិន្នផលជាមធ្យម ១១៤,៦ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងមានទម្ងន់គ្រាប់ ២,៧៣ ក្រាម ក្នុង ១០០០គ្រាប់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការដាំដុះពូជល្ងថ្មីនេះទាមទារនូវធនធានកសិកម្ម លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងបច្ចេកទេសថែទាំមួយចំនួនដូចខាងក្រោម៖
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (តាមរយៈស្ថានីយស្រាវជ្រាវកសិកម្មចំនួន ១១ កន្លែង និងចម្ការកសិករ) ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៦ ដល់ ១៩៩១។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះផ្តោតលើតំបន់ភូមិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសថៃក៏ដោយ វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ជាពិសេសនៅខេត្តជាប់ព្រំដែន។
ពូជល្ង “Ubon Ratchathani 1” នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្ត ឬធ្វើជាគំរូសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការសាកល្បងនាំយកពូជល្ងនេះ ឬការអនុវត្តបច្ចេកទេសបង្កាត់ពូជស្រដៀងគ្នានេះ នឹងជួយបង្កើនទិន្នផល បន្ថយហានិភ័យពីការខូចខាតដោយសារជំងឺ និងជួយឱ្យកសិករកម្ពុជាទទួលបានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ជាងមុនប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pure line selection (ការជ្រើសរើសពូជសុទ្ធ) | ជាវិធីសាស្ត្របង្កាត់ និងជ្រើសរើសពូជដំណាំដោយយកគ្រាប់ពីដើមតែមួយដែលល្អបំផុត យកទៅដាំបន្តពូជជាច្រើនជំនាន់ រហូតទាល់តែទទួលបានពូជថ្មីមួយដែលមានលក្ខណៈហ្សែនដូចគ្នាទាំងអស់ និងមានស្ថិរភាព។ | ដូចជាការចម្រាញ់យករ៉ែមាសសុទ្ធចេញពីរ៉ែចម្រុះ ដោយច្រោះយកតែមាសសុទ្ធល្អបំផុតរក្សាទុកធ្វើជាពូជសម្រាប់ផលិតបន្ត។ |
| Bacterial wilt disease / Pseudomonas solanacearum (ជំងឺក្រៀមស្វិតដោយសារបាក់តេរី) | ជាជំងឺរុក្ខជាតិដ៏កាចសាហាវបង្កឡើងដោយបាក់តេរីក្នុងដី ដែលចូលទៅបំផ្លាញប្រព័ន្ធដឹកនាំទឹករបស់រុក្ខជាតិ ធ្វើឱ្យស្ទះចរន្តទឹក បណ្តាលឱ្យដើមរុក្ខជាតិស្រពោន និងងាប់យ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | ដូចជាបំពង់ទឹករងការស្ទះដោយសារកាកសំណល់ ធ្វើឱ្យទឹកមិនអាចហូរទៅដល់ចុងបំពង់បាន បណ្តាលឱ្យដើមឈើខ្វះទឹកនិងងាប់។ |
| Varietal Stability (ស្ថិរភាពពូជ) | គឺជាសមត្ថភាពរបស់ពូជដំណាំណាមួយ ក្នុងការរក្សាបាននូវទិន្នផលខ្ពស់ និងលក្ខណៈសម្បត្តិល្អរបស់វាជានិច្ច ទោះបីជាត្រូវយកទៅដាំនៅតំបន់ផ្សេងគ្នា ឬក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុប្រែប្រួលក៏ដោយ។ | ដូចជាសិស្សពូកែដែលតែងតែប្រឡងបានពិន្ទុល្អជានិច្ច ទោះបីជាវិញ្ញាសាចេញមកក្នុងទម្រង់ណា ឬប្រឡងនៅសាលាណាក៏ដោយ។ |
| Randomized Block Design / RCB (ប្លង់ពិសោធន៍ប្លុកចៃដន្យ) | ជាការរៀបចំប្លង់ពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាកន្លែងៗ (ប្លុក) ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នា រួចរៀបចំការដាំសាកល្បងពូជផ្សេងៗដោយចៃដន្យក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលំអៀងដែលបណ្តាលមកពីភាពខុសគ្នានៃគុណភាពដី។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សជាក្រុមៗតាមកម្រិតយល់ដឹង រួចចែកលំហាត់ឱ្យធ្វើដោយចៃដន្យ ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពវិធីសាស្ត្របង្រៀនឱ្យបានសុក្រឹត ដោយមិនលំអៀង។ |
| Plant-to-row selection (ការជ្រើសរើសពីដើមទៅជួរ) | ជាបច្ចេកទេសជ្រើសរើសពូជ ដែលគេយកគ្រាប់ពីដើមរុក្ខជាតិល្អឯកមួយដើម មកដាំជារៀបជាជួរតែមួយ ដើម្បីងាយស្រួលវាយតម្លៃសក្តានុពលហ្សែន និងភាពឯកសណ្ឋាននៃពូជនោះប្រៀបធៀបជាមួយជួរដទៃទៀត។ | ដូចជាការយកកូនចៅនៃគ្រួសារនីមួយៗមកដាក់តម្រង់ជួរគ្នា ដើម្បីមើលថាតើគ្រួសារណាមានហ្សែនរាងខ្ពស់និងរឹងមាំជាងគេ។ |
| Early maturing (ការឆាប់ផ្តល់ផល ឬការឆាប់ទុំ) | ជាលក្ខណៈរបស់ពូជដំណាំដែលប្រើរយៈពេលខ្លីក្នុងការលូតលាស់រហូតដល់ពេលប្រមូលផល បើប្រៀបធៀបនឹងពូជធម្មតា ដែលជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យពីគ្រោះរាំងស្ងួតនៅចុងរដូវ ឬការបំផ្លាញពីសត្វល្អិត។ | ដូចជាការចម្អិនអាហារសម្រន់ដែលចំណាយពេលខ្លីជាងការចម្អិនអាហារធម្មតា អនុញ្ញាតឱ្យយើងឆាប់បានទទួលទាន។ |
| Yield trial (ការធ្វើតេស្តសាកល្បងទិន្នផល) | គឺជាការពិសោធន៍ដាំដុះក្នុងចម្ការជាក់ស្តែង ដើម្បីវាស់វែង និងប្រៀបធៀបទិន្នផលរបស់ពូជដំណាំថ្មីៗ ជាមួយនឹងពូជដែលកសិករកំពុងប្រើប្រាស់សព្វថ្ងៃ មុននឹងសម្រេចបញ្ចេញពូជថ្មីនោះជាផ្លូវការ។ | ដូចជាការរៀបចំការប្រកួតរត់ប្រណាំងសាកល្បង ដើម្បីរកមើលថាតើអត្តពលិកថ្មីណាអាចរត់បានលឿនជាងជើងឯកចាស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
