បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងកែលម្អពូជល្ងសឱ្យមានលក្ខណៈមិនរងឥទ្ធិពលពីរយៈពេលនៃពន្លឺថ្ងៃ (Photoperiod insensitive) ដើម្បីអាចដាំដុះបានគ្រប់រដូវកាល ដោយរក្សានូវក្លិនឈ្ងុយ និងគុណភាពខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របំប្លែងសែនដោយការបាញ់កាំរស្មី និងធ្វើការជ្រើសរើសពូជតាមជំនាន់នីមួយៗចាប់ពីឆ្នាំ២០០១ ដល់ ២០០៤។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Gamma-ray Induced Mutant Lines (Lm 3-2-1-1, Lm 14-1-1-3, Lm 14-1-1-1) ពូជល្ងសបំប្លែងសែនដោយកាំរស្មីហ្គាម៉ា (Lm 3-2-1-1, Lm 14-1-1-3, Lm 14-1-1-1) |
មិនរងឥទ្ធិពលពីរយៈពេលពន្លឺ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យដាំដុះ និងចេញផ្កាបាននៅចុងរដូវវស្សា។ មានបរិមាណប្រេង និងប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ជាងពូជដើម ព្រមទាំងរក្សាបាននូវក្លិនឈ្ងុយល្អ។ | ទិន្នផលសរុប និងទំហំគ្រាប់មានកម្រិតទាបជាងបន្តិច បើប្រៀបធៀបទៅនឹងពូជដែលត្រូវបានណែនាំឱ្យប្រើប្រាស់ទូទៅ (Ubon Ratchathani 2)។ | មានបរិមាណប្រេងចន្លោះពី ៣៤.៦-៤៣.៩% និងប្រូតេអ៊ីន ២៥.២-២៥.៨% ហើយអាចប្រមូលផលបានចន្លោះពី ១២០-១២៤ ថ្ងៃ។ |
| Original Loei Variety (Local Check) ពូជល្ងសក្នុងស្រុក Loei (ពូជដើម) |
មានក្លិនឈ្ងុយល្អ និងអាចផ្តល់ទិន្នផលបានល្អគួរសម ប្រសិនបើដាំដុះត្រូវតាមរដូវកាលដើមរដូវវស្សា។ | រងឥទ្ធិពលពីរយៈពេលពន្លឺ (Photoperiod sensitive) ដែលធ្វើឱ្យវាមិនអាចចេញផ្កាបាននៅពេលដាំដុះក្នុងចុងរដូវវស្សា។ | មិនចេញផ្កាទាល់តែសោះនៅពេលដាំដុះក្នុងចុងរដូវវស្សា ហើយមានបរិមាណប្រេងត្រឹមតែ ៣៣.៤% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Ubon Ratchathani 2 (Recommended Variety) ពូជណែនាំអ៊ូប៊ុនរាជធានី ២ (Ubon Ratchathani 2) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ និងមានទំហំគ្រាប់ធំល្អ ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការផលិតជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្ម។ | មានបរិមាណប្រេង និងប្រូតេអ៊ីនទាបជាងពូជបំប្លែងសែនថ្មី ហើយទាមទារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុជាក់លាក់។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់រហូតដល់ ១១៨ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ ប៉ុន្តែមានបរិមាណប្រេងត្រឹមតែ ៣៧.៦% ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការវិនិយោគពេលវេលាយូរអង្វែង និងធនធានឧបករណ៍ឯកទេសកម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការបំប្លែងសែន និងវិភាគទិន្នន័យគីមី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្ត Ubon Ratchathani ប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងខេត្តនៅភាគពាយ័ព្យ និងឧត្តរនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ភាពស្រដៀងគ្នានេះកាត់បន្ថយបញ្ហាលម្អៀងទិន្នន័យបរិស្ថាន ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តផ្ទាល់នៅកម្ពុជា។
បច្ចេកទេសបំប្លែងសែនដើម្បីឱ្យដំណាំលែងរងឥទ្ធិពលពីពន្លឺនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ និងមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការអភិវឌ្ឍពូជល្ងដែលមិនរងឥទ្ធិពលពីពន្លឺ និងមានបរិមាណប្រេងខ្ពស់ នឹងជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូលរបស់កសិករ ធានាបាននូវផលិតកម្មពេញមួយឆ្នាំ និងពង្រឹងខ្សែច្រវាក់តម្លៃកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Photoperiod insensitive | លក្ខណៈរបស់រុក្ខជាតិដែលការចេញផ្កា និងការលូតលាស់របស់វាមិនពឹងផ្អែក ឬមិនរងឥទ្ធិពលពីប្រវែងនៃពន្លឺថ្ងៃ (រយៈពេលដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យចាំងមក) នោះទេ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគេអាចដាំវាបាននៅគ្រប់រដូវកាលទោះជារដូវវស្សា ឬរដូវប្រាំងក៏ដោយ។ | ដូចជានាឡិការោទិ៍ដែលរោទិ៍តាមម៉ោងកំណត់ជានិច្ច ទោះបីជាមេឃនៅខាងក្រៅភ្លឺ ឬងងឹតក៏ដោយ។ |
| Gamma-Ray Irradiation | ការប្រើប្រាស់កាំរស្មីហ្គាម៉ា ដើម្បីបាញ់ទៅលើគ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិក្នុងគោលបំណងបង្កឱ្យមានការប្រែប្រួល ឬបំប្លែងសែន (Mutation) នៅក្នុង DNA របស់វា ដើម្បីបង្កើតបានជាពូជថ្មីដែលមានលក្ខណៈល្អប្រសើរជាងមុន។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ពន្លឺឡាស៊ែរដើម្បីកែប្រែប្លង់ផ្ទះ ដើម្បីទទួលបានម៉ូដផ្ទះថ្មីមួយដែលប្លែក និងប្រសើរជាងមុន។ |
| Mutant lines | ខ្សែស្រឡាយពូជរុក្ខជាតិថ្មីដែលកើតចេញពីការបំប្លែងសែន (តាមរយៈការបាញ់កាំរស្មី ឬសារធាតុគីមីផ្សេងៗ) ដែលធ្វើឱ្យពួកវាមានលក្ខណៈហ្សែនខុសប្លែកពីពូជដើមរបស់វា។ | ដូចជាកូនចៅជំនាន់ក្រោយដែលមានលក្ខណៈពិសេសខុសពីឪពុកម្តាយទាំងស្រុងដោយសារការប្រែប្រួលហ្សែនពីធម្មជាតិ ឬការកែច្នៃ។ |
| Days after emergence (DAE) | ចំនួនថ្ងៃដែលត្រូវបានរាប់ចាប់ពីពេលដែលគ្រាប់ពូជបានដុះពន្លកចេញពីដីជាលើកដំបូង ដែលវាត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងការស្រាវជ្រាវកសិកម្មដើម្បីតាមដានវដ្តជីវិត និងពេលវេលាចេញផ្កា ឬប្រមូលផលរបស់ដំណាំ។ | ដូចជាការរាប់អាយុរបស់ទារកគិតចាប់ពីថ្ងៃដែលកើតចេញពីផ្ទៃម្តាយមកម្ល៉េះ។ |
| Unsaturated fatty acid | ប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែត (ដូចជា Oleic acid និង Linoleic acid) ដែលមានបរិមាណច្រើននៅក្នុងប្រេងល្ង ដែលមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់ចំពោះសុខភាពមនុស្ស ដូចជាជួយកាត់បន្ថយកូឡេស្តេរ៉ុលក្នុងឈាម និងការពារជំងឺបេះដូង។ | ដូចជាភ្នាក់ងារសម្អាតដ៏ពូកែដែលជួយបោសសម្អាតកម្ទេចកំទីខ្លាញ់អាក្រក់ៗចេញពីសរសៃឈាមរបស់យើង។ |
| Randomized Complete Block Design (RCBD) | ការរៀបចំប្លង់ពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្មដោយបែងចែកដីជាប្លុក (Block) និងចាត់តាំងការព្យាបាល (Treatment) ឬពូជដំណាំដោយចៃដន្យទៅក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងដែលបណ្តាលមកពីភាពខុសគ្នានៃគុណភាពដី និងបរិស្ថាន។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងសិស្សខ្សោយឱ្យនៅលាយឡំគ្នាក្នុងក្រុមនីមួយៗ ដើម្បីឱ្យការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| Gray (Gy) | ឯកតារង្វាស់អន្តរជាតិ (SI unit) សម្រាប់វាស់កម្រិតនៃកាំរស្មី (Dose of ionizing radiation) ដែលវត្ថុ ឬជាលិកាមួយបានស្រូបយក។ នៅក្នុងការសិក្សានេះវាត្រូវបានប្រើដើម្បីវាស់កម្រិតកាំរស្មីហ្គាម៉ាដែលបាញ់លើគ្រាប់ល្ង (ឧទាហរណ៍ 400 Gy)។ | ដូចជាឯកតាគីឡូក្រាមសម្រាប់ថ្លឹងទម្ងន់ ប៉ុន្តែនេះគឺជាឯកតាសម្រាប់វាស់បរិមាណកាំរស្មីដែលបានបាញ់បញ្ចូល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
