បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការចម្លងរោគសារធាតុពុល Ochratoxin A ក្នុងផលិតផលកសិកម្ម (ធញ្ញជាតិ) ដែលទាមទារវិធីសាស្ត្រវិភាគដែលមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ ដើម្បីបំពេញតាមស្តង់ដារសុវត្ថិភាពចំណីអាហារអន្តរជាតិសម្រាប់ការនាំចេញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានអភិវឌ្ឍ និងផ្ទៀងផ្ទាត់សុពលភាពវិធីសាស្ត្រវិភាគដោយកែច្នៃពីវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារ AOAC 2000.03 ដោយប្រើម៉ាស៊ីន HPLC-HRMS ជំនួសឧបករណ៍ចាស់ដើម្បីបង្កើនភាពជាក់លាក់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| HPLC-FLD (Baseline Method) បច្ចេកទេស HPLC ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា Fluorescence (វិធីសាស្ត្រចាស់) |
ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ទូទៅកន្លងមកក្នុងការវិភាគសារធាតុពុលក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ | ចំណាយពេលក្នុងការវិភាគយូរជាង និងមានភាពជាក់លាក់ (Specificity) ទាបជាងបច្ចេកទេស HRMS។ | មិនត្រូវបានផ្តោតសំខាន់លើលទ្ធផលវាយតម្លៃក្នុងឯកសារនេះទេ តែត្រូវបានលើកឡើងថាមានភាពជាក់លាក់ទាប។ |
| HPLC-HRMS (Proposed Method) បច្ចេកទេស HPLC ប្រើប្រាស់ម៉ាស់ស្ប៉ិចត្រូម៉ែត្រកម្រិតច្បាស់ខ្ពស់ (វិធីសាស្ត្រកែច្នៃថ្មី) |
មានភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់ ច្បាស់លាស់ ផ្តល់លទ្ធផលលឿន និងមានភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ក្នុងការកាត់បន្ថយសារធាតុរំខានផ្សេងៗ ទោះក្នុងកម្រិតកំហាប់ទាប។ | ទាមទារឧបករណ៍វិភាគ (HRMS) ដែលមានតម្លៃថ្លៃខ្លាំង និងអ្នកជំនាញបច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យម៉ាស់ស្ប៉ិចត្រូម៉ែត្រ។ | មានដែនកំណត់រកឃើញ (LOD) ត្រឹម ០,២០ µg/kg និងអត្រាងើបឡើងវិញ (%Recovery) ពី ៧២,៥៤ ដល់ ១១៦,៦០% ព្រមទាំងទទួលបានស្តង់ដារ ISO/IEC 17025។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ទំនើប សារធាតុគីមីដែលមានភាពបរិសុទ្ធខ្ពស់ និងអ្នកបច្ចេកទេសដែលមានជំនាញច្បាស់លាស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់គំរូធញ្ញជាតិចម្រុះដូចជា ស្រូវសាលី អង្ករជប៉ុន អង្ករ Basmati និងស្រូវអូត ជាតំណាងក្នុងការធ្វើតេស្ត។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាក៏ជាប្រទេសផលិត និងនាំចេញផលិតផលកសិកម្ម (ជាពិសេសអង្ករ និងពោត) ដែលទាមទារការត្រួតពិនិត្យសារធាតុពុលតិត្ថិភាពពីផ្សិត ស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ និងទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុប។
បច្ចេកទេសនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការពង្រឹងគុណភាព និងសុវត្ថិភាពផលិតផលកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអភិវឌ្ឍវិធីសាស្ត្រនេះជួយឱ្យកម្ពុជាអាចមានសមត្ថភាពវិភាគកម្រិតខ្ពស់ស្របតាមស្តង់ដារ ISO/IEC 17025 ដែលជាស្ពានក្នុងការធានាការប្រកួតប្រជែងទំនិញនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Ochratoxin A (អូក្រាតុកស៊ីន អេ) | ជាសារធាតុពុលម្យ៉ាងដែលផលិតឡើងដោយផ្សិតប្រភេទ Aspergillus និង Penicillium ដែលតែងតែដុះលើគ្រាប់ធញ្ញជាតិ និងអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់តម្រងនោម ថ្លើម និងត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាសារធាតុដែលអាចបង្កជំងឺមហារីក។ | ដូចជាថ្នាំបំពុលលាក់មុខដែលផ្សិតបញ្ចេញចោលទៅក្នុងចំណីអាហារនៅពេលវាដុះផ្សិត ហើយយើងមើលមិនឃើញដោយភ្នែកទទេនោះទេ។ |
| High Performance Liquid Chromatography - High Resolution Mass Spectrometry / HPLC-HRMS (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីអង្គធាតុរាវកម្រិតខ្ពស់ - ម៉ាស់ស្ប៉ិចត្រូម៉ែត្រកម្រិតច្បាស់ខ្ពស់) | ជាបច្ចេកទេសវិភាគគីមីកម្រិតខ្ពស់ដែលផ្សំបញ្ចូលគ្នារវាងការបំបែកសារធាតុលាយឡំគ្នានៅក្នុងអង្គធាតុរាវ (HPLC) និងការវាស់ទម្ងន់ម៉ាសនៃម៉ូលេគុលយ៉ាងច្បាស់លាស់ (HRMS) ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងបរិមាណសារធាតុពុលក្នុងកម្រិតទាបបំផុត។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនស្កេនទំនើបដែលអាចបែងចែក និងប្រាប់ឈ្មោះមនុស្សម្នាក់ៗបានយ៉ាងច្បាស់ ទោះបីជាពួកគេកំពុងដើរលាយឡំគ្នាក្នុងហ្វូងមនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់ក៏ដោយ។ |
| Method validation (ការផ្ទៀងផ្ទាត់សុពលភាពវិធីសាស្ត្រ) | ជាដំណើរការសាកល្បង និងបញ្ជាក់តាមរយៈទិន្នន័យស្ថិតិថា វិធីសាស្ត្រវិភាគណាមួយពិតជាមានភាពត្រឹមត្រូវ ច្បាស់លាស់ អាចជឿទុកចិត្តបាន និងស័ក្តិសមសម្រាប់គោលបំណងនៃការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង មុននឹងយកទៅអនុវត្តជាផ្លូវការនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ | ដូចជាការយកជញ្ជីងទៅថ្លឹងដុំដែកស្តង់ដារច្រើនដង ដើម្បីប្រាកដថាជញ្ជីងនោះពិតជាថ្លឹងបានត្រឹមត្រូវមុននឹងយកវាទៅថ្លឹងមាសលក់ឱ្យអតិថិជន។ |
| Limit of Detection / LOD (ដែនកំណត់នៃការរកឃើញ) | ជាកម្រិតកំហាប់ទាបបំផុតនៃសារធាតុណាមួយ (ដូចជាសារធាតុពុល) នៅក្នុងគំរូ ដែលម៉ាស៊ីនវិភាគអាចចាប់សញ្ញាដឹងថាមានវត្តមានសារធាតុនោះ ប៉ុន្តែមិនទាន់អាចវាស់បរិមាណវាបានច្បាស់លាស់ និងប្រាកដប្រជានៅឡើយទេ។ | ដូចជាការស្តាប់ឮសំឡេងខ្សឹបតិចៗដែលធ្វើឱ្យអ្នកដឹងថាមានមនុស្សនៅជិត ប៉ុន្តែអ្នកមិនអាចស្តាប់បានច្បាស់ថាគេនិយាយពីអ្វី។ |
| Limit of Quantitation / LOQ (ដែនកំណត់នៃការវាស់វែងបរិមាណ) | ជាកម្រិតកំហាប់ទាបបំផុតនៃសារធាតុគោលដៅ ដែលម៉ាស៊ីនមិនត្រឹមតែអាចរកឃើញវត្តមានរបស់វាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអាចវាស់វែងរាយការណ៍ពីបរិមាណរបស់វាបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ ត្រឹមត្រូវ និងមានភាពទៀងទាត់។ | ដូចជាការឮសំឡេងអ្នកណាម្នាក់និយាយ ហើយអ្នកអាចស្តាប់បានច្បាស់គ្រប់ពាក្យពេចន៍តែម្តង។ |
| Ion polarity (ប៉ូលអ៊ីយ៉ុង) | ជាការកំណត់បន្ទុកអគ្គិសនី (វិជ្ជមាន ឬអវិជ្ជមាន) ទៅលើម៉ូលេគុលនៃសារធាតុក្នុងម៉ាស៊ីន Mass Spectrometry ដើម្បីធ្វើឱ្យពួកវាអាចហោះទៅប៉ះឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាបាន។ ការសិក្សានេះរកឃើញថា ការប្រើប៉ូលអវិជ្ជមាន (Negative mode) ជួយឱ្យការចាប់សញ្ញា Ochratoxin A បានល្អជាង។ | ដូចជាការជ្រើសរើសប្រើមេដែកប៉ូលជើង ឬប៉ូលត្បូង ដើម្បីឆក់ទាញយកវត្ថុដែកដែលយើងចង់បានចេញពីគំនរសំរាមឱ្យបានប្រសើរបំផុត។ |
| Mobile phase (សូលុយស្យុងចល័ត) | ជាអង្គធាតុរាវ (ជាទូទៅជាល្បាយនៃសារធាតុរំលាយដូចជា ទឹក អាស៊ីតហ្វរមិច និងអាសេតូនីទ្រីល) ដែលមានតួនាទីនាំយកគំរូវិភាគឱ្យហូរឆ្លងកាត់បំពង់កូឡោន (Column) ដើម្បីធ្វើការបំបែកសារធាតុនីមួយៗចេញពីគ្នាផ្អែកលើលក្ខណៈគីមីរបស់វា។ | ដូចជាទឹកទន្លេដែលហូរនាំយកកម្ទេចកំទីផ្សេងៗទៅតាមចរន្តទឹក ដោយវត្ថុធ្ងន់ៗហូរយឺត ហើយវត្ថុស្រាលៗហូរលឿន ដែលធ្វើឱ្យពួកវាបែកចេញពីគ្នា។ |
| Immunoaffinity column / IAC (កូឡោនភាពទាក់ទាញភាពស៊ាំ) | ជាបំពង់ចម្រោះពិសេសដែលផ្ទុកនូវអង្គទីគ័រ (Antibody) ដែលមានលក្ខណៈជីវសាស្ត្រអាចចាប់យកតែសារធាតុគោលដៅ (Ochratoxin A) ទុក រួចបញ្ចេញចោលនូវសារធាតុរំខានផ្សេងៗ ដើម្បីសម្អាតគំរូឱ្យបានបរិសុទ្ធល្អមុននឹងយកទៅវិភាគក្នុងម៉ាស៊ីន។ | ដូចជាសំណាញ់ត្រីទิព្វដែលអាចចាប់បានតែត្រីក្រហម ហើយបណ្តោយឱ្យត្រីប្រភេទផ្សេងៗ ក៏ដូចជាកម្ទេចកំទីផ្សេងៗហែលឆ្លងកាត់បានដោយសេរី។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
