បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវិភាគលើនិន្នាការស្រាវជ្រាវជាសកល ក្របខ័ណ្ឌទ្រឹស្តី និងគម្លាតភូមិសាស្ត្រក្នុងការទទួលទានអាហារសរីរាង្គ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមសេដ្ឋកិច្ច និងជំរុញប្រព័ន្ធអាហារប្រកបដោយចីរភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគគន្ថមិត្តិ (Bibliometric Analysis) លើទិន្នន័យដែលប្រមូលបានពីមូលដ្ឋានទិន្នន័យ Scopus។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Citation and Source Analysis ការវិភាគអត្រាដកស្រង់ និងប្រភពឯកសារ |
ជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណអ្នកនិពន្ធ ទស្សនាវដ្តី និងស្ថាប័នដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតនៅក្នុងវិស័យស្រាវជ្រាវអាហារសរីរាង្គយ៉ាងរហ័ស។ | មានភាពលម្អៀងទៅលើឯកសារចាស់ៗ (Time bias) ដោយសារឯកសារថ្មីៗមិនទាន់មានពេលគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីទទួលបានការដកស្រង់ច្រើន។ | រកឃើញថាទស្សនាវដ្តី British Food Journal និង Journal of Cleaner Production មានការបោះពុម្ពផ្សាយច្រើនជាងគេ ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអាល្លឺម៉ង់មានអត្រាដកស្រង់ខ្ពស់បំផុត។ |
| Keyword Co-occurrence Analysis ការវិភាគការកើតឡើងរួមគ្នានៃពាក្យគន្លឹះ |
បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីការវិវត្តនៃប្រធានបទស្រាវជ្រាវ និងជួយព្យាករណ៍ពីទិសដៅស្រាវជ្រាវនាពេលអនាគត។ | អាចផ្តល់លទ្ធផលមិនច្បាស់លាស់ ប្រសិនបើពាក្យគន្លឹះដែលមានន័យដូចគ្នា (Synonyms) មិនត្រូវបានសម្អាត និងចងក្រងជាក្រុមត្រឹមត្រូវមុនពេលវិភាគ។ | រកឃើញចង្កោមប្រធានបទធំៗចំនួន៣ រួមមាន៖ ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព ការស្រាវជ្រាវផ្តោតលើមនុស្ស/អាកប្បកិរិយា និងអាកប្បកិរិយានៃការប្រើប្រាស់។ |
| Co-authorship Network Analysis ការវិភាគបណ្តាញសហនិពន្ធ |
បង្ហាញពីផែនទីនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ និងទំនាក់ទំនងរវាងស្ថាប័នស្រាវជ្រាវជុំវិញពិភពលោក។ | បង្ហាញត្រឹមតែបរិមាណនៃកិច្ចសហការ ប៉ុន្តែមិនអាចវាស់ស្ទង់ពីគុណភាព ឬការបែងចែកភារកិច្ចលម្អិតរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវម្នាក់ៗនោះទេ។ | បង្ហាញថាសហរដ្ឋអាមេរិក ចិន និងឥណ្ឌា មានភាពជាដៃគូស្រាវជ្រាវយ៉ាងសកម្ម ដោយសាកលវិទ្យាល័យ Aarhus ជាស្ថាប័ននាំមុខគេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្អែកលើការវិភាគទិន្នន័យគន្ថមិត្តិ ដែលទាមទារសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់មូលដ្ឋានទិន្នន័យស្រាវជ្រាវ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការបង្កើតផែនទីទិន្នន័យ។
ទិន្នន័យសម្រាប់ការសិក្សានេះត្រូវបានប្រមូលពីមូលដ្ឋានទិន្នន័យសកល ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក អាល្លឺម៉ង់ និងប្រទេសធំៗដូចជាចិននិងឥណ្ឌា។ មានការខ្វះខាតការស្រាវជ្រាវនៅតំបន់កំពុងអភិវឌ្ឍន៍ រួមទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍និងកម្ពុជា។ ភាពលម្អៀងនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះនៅប្រទេសលោកខាងលិច ការទិញអាហារសរីរាង្គច្រើនជំរុញដោយកត្តាបរិស្ថាន ចំណែកនៅកម្ពុជា ការទិញច្រើនតែជំរុញដោយក្ដីបារម្ភពីសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងសារធាតុគីមីពុល។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញពីការសិក្សានេះមានសារៈប្រយោជន៍ខ្លាំង សម្រាប់យកមកបន្សាំក្នុងការអភិវឌ្ឍគោលនយោបាយទីផ្សារ និងសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់ជាក្របខ័ណ្ឌដ៏ល្អសម្រាប់ស្ថាប័នកម្ពុជា ក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារ និងគោលនយោបាយជំរុញវិស័យកសិកម្មសរីរាង្គឱ្យស្របតាមនិន្នាការសកលនិងអាកប្បកិរិយាជាក់ស្តែង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bibliometric Analysis (ការវិភាគគន្ថមិត្តិ / ការវិភាគទិន្នន័យឯកសារ) | វិធីសាស្រ្តបរិមាណដែលប្រើប្រាស់ទិន្នន័យស្ថិតិដើម្បីវិភាគនិងតាមដាននិន្នាការនៃការបោះពុម្ពផ្សាយ ការដកស្រង់ បណ្តាញទំនាក់ទំនង និងឥទ្ធិពលនៃការស្រាវជ្រាវក្នុងវិស័យណាមួយ។ | ដូចជាការធ្វើជំរឿនប្រជាជន តែនេះគឺជាការធ្វើជំរឿនលើសៀវភៅ ឬអត្ថបទស្រាវជ្រាវ ដើម្បីមើលថាប្រធានបទណាគេកំពុងពេញនិយមសរសេរជាងគេ។ |
| Theory of Planned Behavior (TPB) (ទ្រឹស្តីអាកប្បកិរិយាដែលបានគ្រោងទុក) | ទ្រឹស្តីផ្លូវចិត្តដែលពន្យល់ថា អាកប្បកិរិយារបស់មនុស្សម្នាក់ (ដូចជាការសម្រេចចិត្តទិញអាហារសរីរាង្គ) ត្រូវបានកំណត់ដោយចេតនារបស់ពួកគេ ដែលរងឥទ្ធិពលពីអាកប្បកិរិយាផ្ទាល់ខ្លួន បទដ្ឋានសង្គមជុំវិញខ្លួន និងការយល់ឃើញពីលទ្ធភាពរបស់ខ្លួនឯង (ដូចជាលុយកាក់)។ | ដូចជាមុននឹងសម្រេចចិត្តទិញទូរស័ព្ទថ្មី យើងគិតពីចំណង់ចំណូលចិត្តខ្លួនឯង មើលថាមិត្តភក្តិប្រើម៉ាកអ្វី និងគិតថាតើខ្លួនឯងមានលុយគ្រប់គ្រាន់ទិញឬអត់។ |
| Stimulus-Organism-Response (SOR) framework (ក្របខ័ណ្ឌ ជំរុញ-យន្តការ-ឆ្លើយតប) | ទ្រឹស្តីដែលពន្យល់ពីរបៀបដែលកត្តាជំរុញពីបរិយាកាសខាងក្រៅ (ឧទាហរណ៍៖ ការរចនាទីផ្សារ ឬការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម) ប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍ឬការគិតខាងក្នុងរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ដែលឈានទៅដល់ការសម្រេចចិត្តធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយ (ការទិញ)។ | ដូចជាពេលយើងឃើញផ្ទាំងប៉ាណូផ្សាយពាណិជ្ជកម្មអាហារគួរឱ្យចង់ញ៉ាំ (កត្តាជំរុញ) ធ្វើឱ្យយើងស្រក់ទឹកមាត់និងឃ្លាន (យន្តការក្នុងខ្លួន) រួចក៏សម្រេចចិត្តចូលហាងទិញញ៉ាំ (ការឆ្លើយតប)។ |
| H-index (សន្ទស្សន៍ H) | រង្វាស់ដែលវាស់ស្ទង់ទាំងផលិតភាព (ចំនួនអត្ថបទដែលបានបោះពុម្ព) និងឥទ្ធិពលនៃការដកស្រង់ (ចំនួនដងដែលគេយកទៅយោង) របស់អ្នកនិពន្ធ ទស្សនាវដ្តី ឬស្ថាប័នស្រាវជ្រាវណាមួយ ដើម្បីកំណត់ពីគុណភាពនិងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការវាយតម្លៃសិស្សពូកែដោយមើលមិនត្រឹមតែលើចំនួនលំហាត់ដែលគាត់ធ្វើបានច្រើនប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងមើលថាមានមិត្តភក្តិប៉ុន្មាននាក់ដែលតែងតែមកចម្លង ឬសុំឱ្យគាត់បង្រៀន។ |
| Keyword co-occurrences (ការកើតឡើងរួមគ្នានៃពាក្យគន្លឹះ) | ការវិភាគដោយប្រើកម្មវិធីកុំព្យូទ័រដើម្បីរកមើលពាក្យគន្លឹះណាខ្លះ ដែលតែងតែត្រូវបានប្រើប្រាស់រួមគ្នាញឹកញាប់នៅក្នុងអត្ថបទស្រាវជ្រាវ ដើម្បីងាយស្រួលកំណត់ពីទំនាក់ទំនងនៃប្រធានបទធំៗក្នុងវិស័យនោះ។ | ដូចជាការសង្កេតមើលថារាល់ពេលដែលមានពាក្យ "បាយ" តែងតែមានពាក្យ "ម្ហូប" នៅជិតនោះ ដែលបង្ហាញថាវាជារឿងដែលទាក់ទងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។ |
| Factor Analysis (ការវិភាគកត្តា) | បច្ចេកទេសស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីបង្រួមទិន្នន័យ ឬអថេរដែលមានចំនួនច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ឱ្យទៅជាក្រុម ឬកត្តាតូចៗមួយចំនួនដែលតំណាងឱ្យលក្ខណៈរួមរបស់ទិន្នន័យ ដើម្បីងាយស្រួលយល់ពីទំនាក់ទំនងនិងនិន្នាការ។ | ដូចជាការរៀបចំទូខោអាវដែលរញ៉េរញ៉ៃ ដោយបែងចែកជាក្រុមៗដូចជា ក្រុមអាវយឺត ក្រុមខោខូវប៊យ និងក្រុមរ៉ូប ដើម្បីឱ្យងាយស្រួលរកនិងមើលឃើញពីប្រភេទសម្លៀកបំពាក់ច្បាស់លាស់។ |
| Betweenness Centrality (មជ្ឈភាពនៃភាពជាស្ពានតភ្ជាប់) | រង្វាស់នៅក្នុងការវិភាគបណ្តាញ (Network Analysis) ដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃភាពសំខាន់របស់អ្នកនិពន្ធ ឬឯកសារណាមួយ ក្នុងការដើរតួជាស្ពានតភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវឬប្រធានបទពីរផ្សេងគ្នាដែលមិនធ្លាប់ស្គាល់គ្នា។ | ដូចជាអ្នកបកប្រែម្នាក់ដែលចេះទាំងភាសាខ្មែរនិងភាសាចិន គាត់គឺជាស្ពានតែមួយគត់ដែលជួយឱ្យជនជាតិខ្មែរនិងជនជាតិចិនអាចទំនាក់ទំនងគ្នាបាននៅក្នុងកម្មវិធីមួយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
