បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីកត្តាដែលជម្រុញឱ្យអតិថិជនងាកមកទិញទំនិញតាមអនឡាញ ក៏ដូចជាបញ្ហាប្រឈម និងកម្រិតនៃការពេញចិត្តរបស់ពួកគេក្នុងដំណើរការទិញនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគផ្អែកលើការស្ទង់មតិ ដោយប្រមូលទិន្នន័យបឋមពីអ្នកឆ្លើយតបចំនួន ១០០ នាក់តាមរយៈការសម្ភាសន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Weighted Ranking Method វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃចំណាត់ថ្នាក់តាមទម្ងន់ពិន្ទុ |
ងាយស្រួលក្នុងការកំណត់អាទិភាពនៃកត្តាផ្សេងៗ (ដូចជាកត្តាជំរុញ និងបញ្ហាប្រឈម) ដោយផ្អែកលើពិន្ទុសរុបនិងមធ្យមភាគ ដែលផ្តល់ភាពច្បាស់លាស់ក្នុងការសម្រេចចិត្ត។ | អាចមានភាពលំអៀងដោយសារការយល់ឃើញជាប្រធានវិស័យរបស់អ្នកឆ្លើយតប ហើយវិធីនេះមិនបានបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងស៊ីជម្រៅរវាងអថេរនីមួយៗនោះទេ។ | បានរកឃើញថា 'ការចំណេញពេលវេលា (Time saving)' គឺជាកត្តាជំរុញអាទិភាពទី១ ហើយ 'គុណភាព ពណ៌ និងទំហំមិនត្រូវ' គឺជាបញ្ហាប្រឈមទី១របស់អតិថិជន។ |
| Percentage Analysis ការវិភាគជាភាគរយ (សម្រាប់ប្រវត្តិរូបអ្នកឆ្លើយតប) |
ផ្តល់នូវរូបភាពសង្ខេប ច្បាស់លាស់ និងងាយយល់អំពីប្រវត្តិរូបរបស់អ្នកចូលរួមការស្ទង់មតិ (អាយុ, ភេទ, ចំណូល, ការទូទាត់)។ | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិពិពណ៌នាធម្មតា ដែលមិនអាចធ្វើការសន្និដ្ឋានបែបស្ថិតិស៊ីជម្រៅ (Inferential statistics) ដើម្បីទស្សន៍ទាយនិន្នាការទូទៅបានឡើយ។ | បង្ហាញថា ៤០% នៃអ្នកប្រើប្រាស់ជ្រើសរើសការទូទាត់ប្រាក់ពេលទទួលទំនិញ (Cash on Delivery) និង ៥០% ជាអ្នកមានកម្រិតវប្បធម៌បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតពីតម្លៃចំណាយនោះទេ ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានតិចតួច ដែលពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការប្រមូលទិន្នន័យបឋមពីមនុស្ស។
ការសិក្សានេះទំនងជាធ្វើឡើងនៅប្រទេសឥណ្ឌា (ផ្អែកលើប្រវត្តិអ្នកនិពន្ធ) ជាមួយនឹងទំហំគំរូតូចត្រឹម ១០០ នាក់ ហើយ ៥០% នៃអ្នកឆ្លើយតបគឺជាអ្នកមានសញ្ញាបត្រអនុបណ្ឌិតឡើងទៅ។ ទិន្នន័យនេះមានភាពលំអៀងខ្លាំងទៅលើក្រុមមនុស្សមានការអប់រំខ្ពស់ ដែលអាចខុសគ្នាពីបរិបទប្រជាជនទូទៅនៅកម្ពុជា ដែលកម្រិតនៃការយល់ដឹងផ្នែកឌីជីថល (Digital literacy) ជាពិសេសនៅតាមតំបន់ជនបទនៅមានកម្រិតនៅឡើយ។
ទោះបីជាបរិបទភូមិសាស្ត្រនិងប្រជាសាស្ត្រខុសគ្នាក៏ដោយ របកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក (E-commerce) នៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីកត្តាជំរុញ និងកង្វល់របស់អតិថិជន នឹងជួយឱ្យអាជីវកម្មអនឡាញនៅកម្ពុជារៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារបានចំគោលដៅ និងកសាងទំនុកចិត្តប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| E-Commerce | គឺជាការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម (ការទិញ និងលក់ទំនិញឬសេវាកម្ម) ដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត និងបណ្តាញកុំព្យូទ័រ ជាជាងការទៅទិញផ្ទាល់នៅហាង។ | ដូចជាការបង្កើតផ្សារមួយនៅលើទូរសព្ទដៃ ដែលអ្នកអាចដើរទិញអីវ៉ាន់បានគ្រប់តូបដោយមិនបាច់ដើរចេញពីផ្ទះ។ |
| business-to-business (B2B) | គឺជាទម្រង់នៃប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មដែលក្រុមហ៊ុនមួយលក់ផលិតផល ឬសេវាកម្មរបស់ខ្លួនទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនមួយផ្សេងទៀត សម្រាប់យកទៅផលិតបន្ត ឬលក់បន្ត មិនមែនលក់ឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយទេ។ | ដូចជារោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ លក់អង្កររាប់តោនទៅឱ្យផ្សារទំនើប ដើម្បីឱ្យផ្សារទំនើបនោះយកទៅលក់បន្តឱ្យប្រជាជន។ |
| business-to-customer (B2C) | គឺជាទម្រង់ពាណិជ្ជកម្មដែលក្រុមហ៊ុន ឬអ្នកលក់ ធ្វើការលក់ផលិតផល ឬសេវាកម្មដោយផ្ទាល់ទៅឱ្យអតិថិជន ឬអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយតែម្តង។ | ដូចជាអ្នកទិញសម្លៀកបំពាក់មួយកំប្លេពីហាងអនឡាញ ដើម្បីយកមកពាក់ខ្លួនឯង។ |
| e-wallet | គឺជាកាបូបលុយអេឡិចត្រូនិក ឬកម្មវិធីទូរសព្ទដែលផ្ទុកទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេធ្វើការទូទាត់ប្រាក់តាមប្រព័ន្ធឌីជីថលយ៉ាងងាយស្រួលដោយមិនបាច់ប្រើសាច់ប្រាក់សុទ្ធ។ | ដូចជាកាបូបលុយពិតប្រាកដរបស់អ្នកដែរ គ្រាន់តែវាស្ថិតនៅក្នុងទូរសព្ទដៃ ហើយអ្នកប្រើវាដើម្បីស្កេនបង់លុយ (ឧទាហរណ៍៖ ABA Pay, Pi Pay, ឬ Bakong)។ |
| Demographic classification | គឺជាការបែងចែកក្រុមអតិថិជន ឬអ្នកឆ្លើយតបក្នុងការស្ទង់មតិ ទៅតាមលក្ខណៈប្រជាសាស្ត្ររបស់ពួកគេ ដូចជាអាយុ ភេទ កម្រិតវប្បធម៌ និងចំណូល ដើម្បីងាយស្រួលវិភាគរកមើលនិន្នាការផ្សេងៗ។ | ដូចជាការតម្រៀបសិស្សក្នុងថ្នាក់ជាក្រុមៗ ដោយផ្អែកលើអាយុ ឬភេទរបស់ពួកគេ ដើម្បីងាយស្រួលឱ្យគ្រូគ្រប់គ្រង។ |
| Weighted ranking technique | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃ និងចាត់ថ្នាក់កត្តាផ្សេងៗ ដោយមិនត្រឹមតែរាប់ចំនួនអ្នកគាំទ្រប៉ុណ្ណោះទេ តែបានផ្តល់ទម្ងន់ពិន្ទុខុសៗគ្នាទៅតាមកម្រិតនៃសារៈសំខាន់នៃជម្រើសនីមួយៗ។ | ដូចជាការដាក់ពិន្ទុប្រឡងប្រចាំខែ ដែលមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យាមានមេគុណ ២ ឯមុខវិជ្ជាកីឡាមានមេគុណត្រឹមតែ ១ អ៊ីចឹងដែរ។ |
| Cash on delivery | គឺជាជម្រើសនៃការទូទាត់ប្រាក់ដែលអតិថិជនយល់ព្រមបង់ប្រាក់ថ្លៃទំនិញជាសាច់ប្រាក់សុទ្ធ ទៅឱ្យអ្នកដឹកជញ្ជូនតែនៅពេលដែលទំនិញនោះបានដឹកមកដល់ដៃពួកគេផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះ។ | ដូចជាការកុម្ម៉ង់គុយទាវឱ្យគេយកមកឱ្យដល់ផ្ទះ ទាល់តែឃើញគុយទាវមកដល់មុខផ្ទះ ទើបអ្នកហុចលុយឱ្យអ្នកដឹកជញ្ជូន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
