បញ្ហា (The Problem)៖ ការចោលគ្រាប់ផាសិនជាកាកសំណល់បង្កជាបញ្ហាបរិស្ថាន ខណៈវាមានផ្ទុកជាតិខ្លាញ់ខ្ពស់ដែលអាចទាញយកមកប្រើប្រាស់បាន។ ការសិក្សានេះស្វែងរកជម្រើសសារធាតុរំលាយបៃតង (green solvents) ដើម្បីជំនួសហិចសាន (hexane) ដែលមានផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពនិងបរិស្ថានក្នុងការចម្រាញ់ប្រេងពីគ្រាប់ផាសិន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពនៃការចម្រាញ់ប្រេងដោយប្រើសារធាតុរំលាយបៃតងចំនួន៤ប្រភេទ ធៀបនឹងសារធាតុរំលាយទូទៅក្រោមលក្ខខណ្ឌផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Hexane Extraction (Conventional) ការចម្រាញ់ដោយប្រើហិចសាន (Hexane) |
ជាសារធាតុរំលាយដែលពេញនិយមប្រើប្រាស់បំផុតដោយសារមានតម្លៃថោក និងមានសមត្ថភាពរំលាយជាតិខ្លាញ់បានល្អ។ | មានផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាព និងបរិស្ថាន ហើយមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រើជាសារធាតុរំលាយទូទៅក្នុងឧស្សាហកម្មចំណីអាហារឡើយ។ | ផ្តល់ទិន្នផលប្រេងអតិបរមា ៧៩,៤៩% (នៅសីតុណ្ហភាព ៧០°C រយៈពេល ៥ម៉ោង)។ |
| Ethyl Acetate Extraction (Green Solvent) ការចម្រាញ់ដោយប្រើអេទីលអាសេតាត (Ethyl Acetate) |
ជាសារធាតុរំលាយបៃតងដែលមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ឧស្សាហកម្មចំណីអាហារ បង្កើតកាកសំណល់តិច និងប្រើសីតុណ្ហភាពទាប (សីតុណ្ហភាពបន្ទប់) ដែលជួយសន្សំសំចៃថាមពល។ | ទាមទារការកំណត់សមាមាត្រវត្ថុធាតុដើម និងសារធាតុរំលាយឱ្យបានត្រឹមត្រូវ (១:១០) ដើម្បីទទួលបានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុត។ | ផ្តល់ទិន្នផលប្រេងខ្ពស់បំផុត ៧៨,៥២% (នៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ ២៨°C, សមាមាត្រ ១:១០, រយៈពេល ៤ម៉ោង) ដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងហិចសាន។ |
| Ethanol / Acetone / Isopropanol Extraction ការចម្រាញ់ដោយប្រើ អេតាណុល / អាសេតូន / អ៊ីសូប្រូប៉ាណុល |
សុទ្ធសឹងតែជាសារធាតុរំលាយបៃតងដែលកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ | អេតាណុលផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងគេ (៧១,១%) ចំណែកអាសេតូនមានចំណុចរំពុះទាប (៥៦°C) ធ្វើឱ្យងាយបាត់បង់សារធាតុរំលាយកំឡុងពេលទាញយកប្រេង។ | ផ្តល់ទិន្នផលប្រេងចន្លោះពី ៧១,១% ដល់ ៧៨,០១% អាស្រ័យលើប្រភេទសារធាតុរំលាយ និងសីតុណ្ហភាព។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ស្តង់ដារសម្រាប់ការចម្រាញ់ និងវិភាគគីមី ព្រមទាំងសារធាតុរំលាយសរីរាង្គដែលមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រាប់ផាសិនពណ៌ស្វាយ (Passiflora edulis Sims var. edulis) នៅរោងចក្រក្នុងខេត្តង៉ែអាន ប្រទេសវៀតណាម។ ទោះបីជាអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ក៏ទិន្នផលប្រេងអាចខុសគ្នាពីគ្រាប់ផាសិនដែលដាំដុះនៅកម្ពុជា ដោយសារកត្តាអាកាសធាតុ ប្រភេទដី និងពូជដែលកសិករខ្មែរនិយមដាំ (អាចជាពូជពណ៌លឿង) ដែលមានអត្រាប្រេងផ្សេងគ្នា។
បច្ចេកសាស្ត្រក្នុងការចម្រាញ់ប្រេងដោយប្រើសារធាតុរំលាយបៃតងនេះមានសក្តានុពលខ្លាំងក្នុងការកែច្នៃកាកសំណល់កសិកម្មនៅកម្ពុជាឱ្យទៅជាផលិតផលមានតម្លៃ។
ការជំនួសសារធាតុពុល Hexane ដោយសារធាតុរំលាយបៃតង នឹងផ្តល់ឱកាសដល់កម្ពុជាក្នុងការផលិតប្រេងសរីរាង្គដែលមានស្តង់ដារសុវត្ថិភាពខ្ពស់ ឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Green Solvents (សារធាតុរំលាយបៃតង) | សារធាតុរំលាយសរីរាង្គដែលមិនសូវមានជាតិពុល មិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការកែច្នៃចំណីអាហារនិងឱសថ ដូចជា អេទីលអាសេតាត និងអេតាណុល ជាការជំនួសសារធាតុពុលដូចជាហិចសាន។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ទឹកលាងសម្អាតធម្មជាតិដែលមិនមានជាតិគីមីពុល ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់សាប៊ូគីមីខ្លាំងដែលប៉ះពាល់ដល់សុខភាព និងបរិស្ថាន។ |
| Polyunsaturated fatty acids (អាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែតច្រើនតំណ) | ប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់ល្អ (ដូចជាអូមេហ្គា ៣ និង ៦) ដែលមានចំណងទ្វេច្រើននៅក្នុងម៉ូលេគុលរបស់វា ដែលរាងកាយមនុស្សមិនអាចបង្កើតដោយខ្លួនឯងបាន និងមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់ចំពោះសុខភាពបេះដូងនិងខួរក្បាល។ | ប្រៀបដូចជាឥដ្ឋសាងសង់ដ៏រឹងមាំនិងអាចបត់បែនបាន ដែលរាងកាយយើងត្រូវការជាចាំបាច់ដើម្បីជួសជុលនិងថែរក្សាសុខភាព ប៉ុន្តែយើងត្រូវយកវាពីចំណីអាហារខាងក្រៅតែប៉ុណ្ណោះ។ |
| Acidity index (សន្ទស្សន៍អាស៊ីត) | រង្វាស់បរិមាណអាស៊ីតខ្លាញ់សេរីនៅក្នុងប្រេង ដែលប្រើសម្រាប់កំណត់ពីកម្រិតនៃការខូចគុណភាព ឬការបំបែកម៉ូលេគុលខ្លាញ់កំឡុងពេលទាញយក ឬរក្សាទុក។ តម្លៃកាន់តែទាប ប្រេងកាន់តែមានគុណភាពល្អ និងអាចរក្សាទុកបានយូរ។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតភាពជូរនៃទឹកដោះគោ ដើម្បីដឹងថាវានៅស្រស់ល្អ ឬចាប់ផ្តើមផ្អូមខូចគុណភាព។ |
| Peroxide value (តម្លៃពែរអុកស៊ីត) | សូចនាករដែលបង្ហាញពីបរិមាណអុកស៊ីតកម្មបឋមនៃជាតិខ្លាញ់នៅក្នុងប្រេង។ ការកើនឡើងនៃតម្លៃនេះបញ្ជាក់ថាប្រេងបានប៉ះពាល់ជាមួយអុកស៊ីហ្សែន ហើយរងការខូចខាតដោយចាប់ផ្តើមមានក្លិនឬរសជាតិមិនល្អ។ | ប្រៀបបាននឹងការពិនិត្យមើលស្នាមច្រេះនៅលើលោហៈ ដើម្បីដឹងថាវារងការខូចខាតពីខ្យល់អុកស៊ីហ្សែនកម្រិតណា។ |
| Gas chromatography (GC-FID) (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីឧស្ម័ន) | បច្ចេកទេសវិភាគនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលប្រើឧស្ម័នដើម្បីបំបែក និងវាស់ស្ទង់សមាសធាតុគីមីនីមួយៗ (ដូចជាប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់ផ្សេងៗ) ដែលមាននៅក្នុងល្បាយប្រេង ដើម្បីដឹងពីបរិមាណនិងប្រភេទរបស់វាយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការប្រើម៉ាស៊ីនតម្រៀបកាក់ ដែលអាចបំបែក និងរាប់ចំនួនកាក់ ១០០រៀល ៥០០រៀល និង ១០០០រៀល ដែលលាយឡំគ្នានៅក្នុងកាបូបតែមួយបានយ៉ាងសុក្រឹត។ |
| Fick's second law of diffusion (ច្បាប់ទីពីរនៃការសាយភាយរបស់ Fick) | ទ្រឹស្តីរូបវិទ្យាដែលពន្យល់ពីដំណើរការ និងល្បឿនដែលម៉ូលេគុល (ដូចជាប្រេង) ផ្លាស់ទីពីកន្លែងដែលមានកំហាប់ខ្ពស់ (ក្នុងគ្រាប់) ទៅកន្លែងដែលមានកំហាប់ទាប (ក្នុងសារធាតុរំលាយ) រហូតដល់វាមានតុល្យភាពរវាងមជ្ឈដ្ឋានទាំងពីរ។ | ដូចជាការជ្រលក់ថង់តែទៅក្នុងទឹកក្តៅ ដែលជាតិតែនឹងសាយភាយពីក្នុងថង់ចេញមកក្នុងទឹក រហូតទាល់តែទឹកទាំងមូលប្រែពណ៌ស្មើគ្នាល្អ។ |
| Soxhlet apparatus (ឧបករណ៍ទាញយក Soxhlet) | ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើសម្រាប់ទាញយកសារធាតុរលាយ (ដូចជាខ្លាញ់) ពីអង្គធាតុរឹង ដោយប្រើដំណើរការរំហួត និងការកកជាដំណក់ទឹក (condensation) នៃសារធាតុរំលាយជាវដ្តបន្តបន្ទាប់គ្នា ដើម្បីយកសារធាតុនោះចេញឱ្យអស់ពីវត្ថុធាតុដើម។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនឆុងកាហ្វេដែលបូមទឹកក្តៅឆ្លងកាត់ម្សៅកាហ្វេម្តងហើយម្តងទៀតដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដើម្បីទាញយកជាតិកាហ្វេនិងក្លិនឈ្ងុយឱ្យអស់ពីកាកកាហ្វេនោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
