បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស្រាវជ្រាវពីសកម្មភាពពេលយប់ និងការឆ្លើយតបរបស់មេអំបៅដង្កូវកាត់អាមេរិក (Helicoverpa armigera Hübner) ឈ្មោលទៅនឹងអន្ទាក់តេអរម៉ូន ដើម្បីកែលម្អប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាបានប្រើប្រាស់អន្ទាក់តេអរម៉ូនសំយោគដែលបានដាក់នៅទីវាលកសិកម្ម និងប្រមូលទិន្នន័យពីចំនួនមេអំបៅដែលចាប់បានជារៀងរាល់ ២ ម៉ោងម្តងនៅពេលយប់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Synthetic Pheromone Traps ការប្រើប្រាស់អន្ទាក់តេអរម៉ូនសំយោគ |
ងាយស្រួលរៀបចំ ចំណាយតិច និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទាក់ទាញចាប់មេអំបៅឈ្មោលនៃប្រភេទសត្វល្អិតគោលដៅដោយស្វ័យប្រវត្តិនៅពេលយប់។ | ចាប់បានតែមេអំបៅឈ្មោលប៉ុណ្ណោះ មិនអាចកាត់បន្ថយចំនួនដង្កូវស៊ីដំណាំផ្ទាល់ភ្លាមៗបានទេ ហើយត្រូវការពឹងផ្អែកលើការនាំចូលសារធាតុគីមីតេអរម៉ូន។ | អន្ទាក់អាចចាប់បានមេអំបៅឈ្មោលច្រើនបំផុតរហូតដល់ ៥៧,៦% ក្នុងចន្លោះម៉ោង ០៤:០០ ដល់ ០៦:០០ ព្រឹក។ |
| Night Vision Observation ការសង្កេតផ្ទាល់ដោយប្រើឧបករណ៍មើលពេលយប់ |
អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវតាមដានអាកប្បកិរិយារបស់សត្វល្អិតជាក់ស្តែងនៅក្នុងធម្មជាតិ និងយល់ពីវដ្តនៃការទាក់ទងគ្នា។ | មានការលំបាកខ្លាំងក្នុងការអនុវត្តផ្ទាល់នៅទីវាលកសិកម្ម ចំណាយកម្លាំង និងពេលវេលាច្រើន ព្រមទាំងត្រូវការឧបករណ៍មានតម្លៃថ្លៃ។ | ជួយឲ្យយល់ពីអាកប្បកិរិយាទូទៅ ប៉ុន្តែត្រូវបានចាត់ទុកថាមានការលំបាកក្នុងការយកទិន្នន័យជាបរិមាណ (Quantitative data) បើធៀបនឹងការប្រើអន្ទាក់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវសម្ភារៈ និងសារធាតុគីមីសាមញ្ញៗក្នុងកម្រិតតម្លៃសមរម្យសម្រាប់ការបង្កើតអន្ទាក់នៅទីវាល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តតាំងពីឆ្នាំ១៩៨២ នៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវដំណាំចម្ការនៅខេត្តនគរសួគ៌ (Nakhon Sawan) ប្រទេសថៃ។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះមានភាពចំណាស់ និងផ្អែកលើទីតាំងភូមិសាស្ត្រតែមួយក៏ដោយ វាមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកប្រើប្រាស់នៅប្រទេសកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អ ដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងបញ្ហាសត្វល្អិតបំផ្លាញដំណាំដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រតាមដានសត្វល្អិតដោយប្រើអន្ទាក់តេអរម៉ូននេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅក្នុងវិស័យកសិកម្មកម្ពុជា។
សរុបមក ការណែនាំបច្ចេកវិទ្យាតេអរម៉ូននេះដល់កសិករកម្ពុជា នឹងជួយលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រងសត្វល្អិត សន្សំសំចៃថវិកា និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់បរិស្ថាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Synthetic Pheromone (តេអរម៉ូនសំយោគ) | ជាសារធាតុគីមីដែលមនុស្សបង្កើតឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីត្រាប់តាមក្លិនអ័រម៉ូនផ្លូវភេទធម្មជាតិរបស់សត្វល្អិតញី ក្នុងគោលបំណងទាក់ទាញសត្វល្អិតឈ្មោលឱ្យហោះចូលអន្ទាក់។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ទឹកអប់ក្លែងក្លាយដែលមានក្លិនដូចសត្វញី ដើម្បីទាក់ទាញសត្វឈ្មោលឱ្យដើរចូលអន្ទាក់ដោយមិនដឹងខ្លួន។ |
| Helicoverpa armigera (ដង្កូវកាត់អាមេរិក / មេអំបៅដង្កូវកាត់) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃកសិកម្មដ៏កាចសាហាវ ដែលដង្កូវរបស់វាស៊ីបំផ្លាញដំណាំជាច្រើនប្រភេទដូចជា ពោត សណ្តែក និងកប្បាស។ នៅដំណាក់កាលពេញវ័យ វាជាមេអំបៅដែលហោះហើរ និងបង្កាត់ពូជនៅពេលយប់។ | ដូចជាចោរលួចចូលចម្ការនៅពេលយប់ ដែលកូនៗរបស់វាស៊ីបំផ្លាញផ្លែផ្កាដំណាំរបស់អ្នកចម្ការឥតសល់។ |
| Rubber dispenser (ឧបករណ៍បញ្ចេញក្លិនធ្វើពីកៅស៊ូ) | ជាដុំកៅស៊ូតូចមួយដែលគេបន្តក់សារធាតុគីមីតេអរម៉ូនចូល ហើយវាមានតួនាទីសាយភាយក្លិននោះបន្តិចម្តងៗទៅក្នុងខ្យល់ ដើម្បីឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពទាក់ទាញបានយូរថ្ងៃដោយមិនឆាប់ហួតអស់។ | ដូចជាដុំក្រអូបដាក់ក្នុងឡាន ដែលវាបញ្ចេញក្លិនក្រអូបតិចៗជាប់បានយូរថ្ងៃអញ្ចឹងដែរ។ |
| Z-11-HDAL and Z-9-HDAL (សមាសធាតុគីមី Z-11-HDAL និង Z-9-HDAL) | ជាឈ្មោះកូដនៃសមាសធាតុគីមីអាល់ដេអ៊ីត (Aldehyde) ជាក់លាក់ ដែលតំណាងឱ្យក្លិនតេអរម៉ូនផ្លូវភេទរបស់មេអំបៅដង្កូវកាត់ញី។ ការលាយបញ្ចូលគ្នានូវសារធាតុទាំងពីរនេះក្នុងសមាមាត្រ ៩៧:៣ គឺមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការទាក់ទាញមេអំបៅឈ្មោល។ | ដូចជារូបមន្តសម្ងាត់នៃការផ្សំគ្រឿងទេស (អំបិល៩៧ភាគ ស្ករ៣ភាគ) ដើម្បីបង្កើតបានជារសជាតិក្លិនមួយដែលសត្វល្អិតចូលចិត្តបំផុត។ |
| Sub-sampling (ការយកសំណាករង / ការបែងចែកប្រមូលទិន្នន័យ) | ជាបច្ចេកទេសក្នុងវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ ដែលគេជ្រើសរើសយកផ្នែកតូចមួយនៃចំនួនសរុប (ដូចជាការរាប់ចំនួនមេអំបៅក្នុងអន្ទាក់តូចៗតំណាងឱ្យចម្ការធំ) ដើម្បីធ្វើការប៉ាន់ស្មានពីសកម្មភាពទូទៅនៃសត្វល្អិតនៅក្នុងតំបន់នោះទាំងមូល។ | ដូចជាការភ្លក់ទឹកសម្លមួយស្លាបព្រា ដើម្បីដឹងថាសម្លមួយឆ្នាំងនោះមានរសជាតិយ៉ាងណា ដោយមិនបាច់ផឹកវាទាំងអស់នោះទេ។ |
| Talcum powder (ម្សៅតាល់ខម) | ជាប្រភេទម្សៅម៉ដ្ឋដែលត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់លាយជាមួយនឹងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ដាក់ក្នុងថង់ប្លាស្ទិកនៃអន្ទាក់ ដើម្បីកុំឱ្យមេអំបៅដែលហោះចូលហើយអាចរើបម្រះ ឬតោងហោះចេញវិញបាន។ | ដូចជាការរោយម្សៅលើផ្ទៃរអិល ដើម្បីធ្វើឱ្យសត្វល្អិតប្រឡាក់ស្លាប ធ្ងន់ និងមិនអាចហោះហើររួចពីអន្ទាក់។ |
| Nocturnal Activity (សកម្មភាពពេលយប់) | សំដៅលើឥរិយាបថរបស់សត្វ (ក្នុងករណីនេះគឺមេអំបៅ Helicoverpa armigera) ដែលសកម្មក្នុងការហោះហើរ ស្វែងរកចំណី ឬស្វែងរកគូនៅពេលយប់ ហើយសម្រាក ឬសម្ងំនៅពេលថ្ងៃ។ | ដូចជាសត្វប្រចៀវ ឬសត្វទីទុយដែលចេញរកស៊ីនិងសកម្មតែនៅពេលយប់ងងឹត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
