បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាការខូចខាតនិងការបាត់បង់ទម្ងន់គ្រាប់ពូជស្រូវនៅក្នុងឃ្លាំងស្តុកទុក ដែលបង្កឡើងដោយការបំផ្លាញពីសត្វល្អិតចង្រៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការប្រៀបធៀបវិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ឧស្ម័នហ្វូស្វីន (PH3) ចំនួន ៣ របៀបផ្សេងគ្នា ធៀបនឹងក្រុមត្រួតពិនិត្យដែលមិនប្រើប្រាស់ឧស្ម័ន លើគ្រាប់ពូជស្រូវពូជ RD23 ក្នុងរយៈពេល ៦ ខែ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (No fumigation) ការមិនប្រើប្រាស់ថ្នាំ (ក្រុមត្រួតពិនិត្យ) |
មិនចំណាយថវិកាលើការទិញថ្នាំ ឬឧបករណ៍ និងមិនមានហានិភ័យទាក់ទងនឹងសារធាតុគីមី។ | រងការខូចខាតពីសត្វល្អិតធ្ងន់ធ្ងរបំផុត និងធ្វើឱ្យបាត់បង់ទម្ងន់គ្រាប់ពូជច្រើនជាងគេនៅពេលស្តុកទុកយូរ។ | អត្រាបាត់បង់ទម្ងន់គ្រាប់ពូជខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៥,០០% ក្នុងរយៈពេល ៦ខែ។ |
| Single fumigation (No cover) ការប្រើប្រាស់ឧស្ម័នហ្វូស្វីន១ដង (មិនគ្របប្លាស្ទិក) |
ងាយស្រួលអនុវត្ត ចំណាយកម្លាំងពលកម្មនិងថ្នាំតិចជាងការប្រើប្រចាំខែ។ | សត្វល្អិតអាចត្រលប់មកបំផ្លាញសារជាថ្មី (Re-infestation) ក្រោយពេលអស់ជាតិថ្នាំ ដែលធ្វើឱ្យការខាតបង់នៅតែមានកម្រិតខ្ពស់។ | អត្រាបាត់បង់ទម្ងន់គ្រាប់ពូជគឺ ៤,៤៤%។ |
| Monthly fumigation for 6 months ការប្រើប្រាស់ឧស្ម័នហ្វូស្វីនប្រចាំខែ |
អាចសម្លាប់ និងការពារសត្វល្អិតបានជាបន្តបន្ទាប់ពេញមួយរយៈពេលស្តុកទុក។ | ចំណាយថវិកាខ្ពស់លើសារធាតុគីមី ទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងបង្កហានិភ័យដល់សុខភាពអ្នកអនុវត្តញឹកញាប់។ | អត្រាបាត់បង់ទម្ងន់គ្រាប់ពូជគឺ ២,០៨%។ |
| Single fumigation with plastic sheet left on sacks ការប្រើប្រាស់ឧស្ម័នហ្វូស្វីន១ដង រួចគ្របប្លាស្ទិកទុក |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការការពារសត្វល្អិតមិនឱ្យចូលបំផ្លាញសារជាថ្មី និងចំណាយថ្នាំតែម្តងគត់។ | តម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែមលើការទិញផ្ទាំងប្លាស្ទិក និងត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការគ្របឱ្យជិតល្អ។ | អត្រាបាត់បង់ទម្ងន់គ្រាប់ពូជទាបបំផុតត្រឹមតែ ១,៦២% ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារសម្ភារៈ និងបរិក្ខារកសិកម្មមួយចំនួនសម្រាប់ការរក្សាទុកគ្រាប់ពូជស្រូវក្នុងឃ្លាំងឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសថៃ (មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវស្រូវបទុមធានី បាងខេន និងសុផាន់បុរី) ដោយប្រើប្រាស់ពូជស្រូវ RD23 ក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅប្រទេសកម្ពុជាដោយមិនមានភាពលម្អៀងច្រើនឡើយ ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ (ក្ដៅ និងសើម) រួមទាំងប្រព័ន្ធកសិកម្មស្រដៀងគ្នាខ្លាំង។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ហ្វូស្វីនរួមជាមួយនឹងការគ្របប្លាស្ទិកនេះ គឺពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការរក្សាទុកគ្រាប់ពូជស្រូវនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តបច្ចេកទេសចំណាយទាប តែទទួលបានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់មួយនេះ នឹងចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់សន្តិសុខស្បៀង និងប្រាក់ចំណូលរបស់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Phosphine (PH3) fumigation (ការប្រើប្រាស់ឧស្ម័នហ្វូស្វីន) | ជាដំណើរការនៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីប្រភេទឧស្ម័ន (ហ្វូស្វីន) ដើម្បីសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃដែលលាក់ខ្លួននៅក្នុងគ្រាប់ធញ្ញជាតិដែលបានស្តុកទុក ដោយឧស្ម័ននេះអាចជ្រៀតចូលទៅក្នុងចន្លោះគ្រាប់ស្រូវ និងជ្រាបចូលទៅសម្លាប់សត្វល្អិតបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការដុតធូបមូស រួចបិទទ្វារក្នុងបន្ទប់ ដើម្បីឱ្យផ្សែងហុយចូលគ្រប់ជ្រុងសម្លាប់មូសដែលលាក់ខ្លួនយ៉ាងអញ្ចឹងដែរ។ |
| Seed viability (អត្រាដុះ ឬលទ្ធភាពរស់របស់គ្រាប់ពូជ) | គឺជាសមត្ថភាពរបស់គ្រាប់ពូជក្នុងការរក្សាបាននូវជីវិតរស់នៅខាងក្នុង និងអាចដុះពន្លកបានជាធម្មតានៅពេលដែលយកទៅសាបព្រោះក្នុងលក្ខខណ្ឌអំណោយផល បើទោះបីជាត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងឃ្លាំងរយៈពេលយូរក៏ដោយ។ | ប្រៀបដូចជាថាមពលថ្មទូរស័ព្ទ បើទុកចោលយូរពេកដោយមិនថែរក្សា ថ្មនឹងខូច ហើយបើកលែងឆេះ។ |
| Seedling vigor (ភាពរឹងមាំរបស់កូនស្រូវ) | គឺជារង្វាស់នៃការលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស និងភាពធន់របស់កូនរុក្ខជាតិ (វាស់វែងតាមរយៈប្រវែងឫស និងដើម) បន្ទាប់ពីវាដុះពន្លក ដែលធានាថាវាអាចរស់រានមានជីវិត និងលូតលាស់បានល្អនៅលើវាលស្រែជាក់ស្តែង។ | ដូចជាក្មេងដែលកើតមកមានសុខภาพល្អមាំមួន ងាយស្រួលចិញ្ចឹម លូតលាស់លឿន និងមិនងាយឈឺ។ |
| Randomized Complete Block (ប្លង់ពិសោធន៍ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍មួយដែលគេបែងចែកកន្លែងពិសោធន៍ជាប្លុកៗ ឬក្រុមៗ ហើយវិធីសាស្ត្រនីមួយៗត្រូវបានដាក់ដោយចៃដន្យនៅក្នុងប្លុកទាំងនោះ ដើម្បីធានាថាលទ្ធផលមិនរងឥទ្ធិពលពីកត្តាខាងក្រៅណាមួយ និងបង្កើនភាពសុក្រឹតនៃការស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងសិស្សខ្សោយឱ្យនៅលាយឡំគ្នាក្នុងក្រុមនីមួយៗស្មើៗគ្នា ដើម្បីប្រកួតប្រជែងដោយយុត្តិធម៌។ |
| Active ingredient / a.i. (សារធាតុសកម្ម) | គឺជាសមាសធាតុគីមីចម្បងនៅក្នុងថ្នាំកសិកម្មដែលមានតួនាទីផ្ទាល់ និងសកម្មក្នុងការសម្លាប់ ឬគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតគោលដៅ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលសារធាតុផ្សំបន្ថែមផ្សេងៗ (ដូចជាទឹក ឬម្សៅ) នោះទេ។ | ដូចជាជាតិកាហ្វេអ៊ីននៅក្នុងកាហ្វេដែលធ្វើឱ្យយើងស្វាង ចំណែកទឹក និងស្ករគ្រាន់តែជាសារធាតុផ្សំប៉ុណ្ណោះ។ |
| Weight loss of seed (ការបាត់បង់ទម្ងន់គ្រាប់ពូជ) | គឺជាការថយចុះនៃម៉ាស ឬទម្ងន់សរុបរបស់គ្រាប់ធញ្ញជាតិដែលបានស្តុកទុកក្នុងឃ្លាំង ដែលបណ្តាលមកពីសត្វល្អិតស៊ីសាច់ខាងក្នុងរបស់គ្រាប់ពូជ បន្សល់ទុកតែសំបកទទេ។ | ដូចជាផ្លែប៉ោមដែលដង្កូវស៊ីសាច់ខាងក្នុងអស់ បន្សល់ទុកតែសំបក ដែលធ្វើឱ្យវាកាន់តែស្រាល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
