បញ្ហា (The Problem)៖ ជំងឺផ្ទុះស្រូវ (Rice blast disease) ដែលបង្កឡើងដោយផ្សិត Pyricularia oryzae បណ្តាលឱ្យទិន្នផលស្រូវធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ខណៈការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតលើសកម្រិតបណ្តាលឱ្យមានការកកកុញសារធាតុគីមីក្នុងបរិស្ថាន ដែលទាមទារឱ្យមានការអភិវឌ្ឍដំណោះស្រាយជីវសាស្ត្រចម្រុះប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការវាយតម្លៃសំណាកបាក់តេរីចំនួន ៣០១ ពីបរិវេណឫសស្រូវ (Rhizosphere) ដើម្បីស្វែងរកយន្តការរារាំងមេរោគផ្សិត ជំរុញការលូតលាស់រុក្ខជាតិ និងការបំបែកសារធាតុគីមីអរហ្គាណូផូស្វាត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Isolate SR3KB3.6 (Bacillus siamensis) សំណាកបាក់តេរី SR3KB3.6 (ប្រភេទ Bacillus siamensis) |
មានសមត្ថភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការរារាំងការលូតលាស់របស់ផ្សិត P. oryzae ជាពិសេសមានការបង្កើត Biofilm បានល្អប្រសើរ។ | សមត្ថភាពបំបែកថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត និងការផលិតអ័រម៉ូនលូតលាស់រុក្ខជាតិ (IAA) នៅមានកម្រិតទាបបើធៀបនឹងសំណាកផ្សេងទៀត។ | រារាំងការលូតលាស់របស់មេរោគផ្សិតបាន ១០០% និងមានប្រសិទ្ធភាពផលិតសារធាតុប្រឆាំងផ្សិត។ |
| Isolate SR4KB4.6 (Brevibacillus reuszeri) សំណាកបាក់តេរី SR4KB4.6 (ប្រភេទ Brevibacillus reuszeri) |
មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការជំរុញការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ តាមរយៈការផលិតអ័រម៉ូន IAA បានច្រើនជាងគេបំផុត។ | សមត្ថភាពក្នុងការបំបែកសារធាតុគីមីអរហ្គាណូផូស្វាតស្ថិតក្នុងកម្រិតមធ្យម (៣៣,៣៩%)។ | ផលិតអ័រម៉ូន IAA បានក្នុងកម្រិតខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៧៤,៧០ µg/mL។ |
| Isolate SR4KB4.9 (Bacillus siamensis) សំណាកបាក់តេរី SR4KB4.9 (ប្រភេទ Bacillus siamensis) |
មានសមត្ថភាពពិសេសក្នុងការបំបែកថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតប្រភេទអរហ្គាណូផូស្វាត (Triazophos) ព្រមទាំងមានសកម្មភាពប្រឆាំងផ្សិតកម្រិតខ្ពស់។ | មិនមានសកម្មភាពផលិតអង់ស៊ីម Protease សម្រាប់ជួយបំបែកជញ្ជាំងកោសិកាផ្សិតនោះទេ។ | បំបែកថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតបានក្នុងកម្រិតខ្ពស់បំផុត ៤៨,៧៨%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានការប្រើប្រាស់មន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រស្តង់ដារ និងឧបករណ៍វិភាគម៉ូលេគុលកម្រិតខ្ពស់ ដើម្បីបណ្តុះ វាយតម្លៃ និងកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលសំណាកបាក់តេរីពីបរិវេណឫសស្រូវក្នុងតំបន់។ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទស្រូវមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏កសិករនិងអ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជាគួរធ្វើការតេស្តសាកល្បងលើប្រភេទដី និងពូជស្រូវក្នុងស្រុកបន្ថែមទៀត ដើម្បីបញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពជាក់ស្តែង ព្រោះប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីមីក្រូជីវសាស្រ្តអាចមានភាពខុសគ្នា។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់បាក់តេរីចម្រុះនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់គីមី និងបង្កើនទិន្នផល។
ការបញ្ចូលបាក់តេរី Bacillus និង Brevibacillus ទៅក្នុងប្រព័ន្ធកសិកម្មកម្ពុជា នឹងជួយលើកកម្ពស់ទិន្នផលស្រូវប្រកបដោយនិរន្តរភាព ព្រមទាំងការពារសុខភាពកសិករ និងបរិស្ថានពីសំណល់គីមីពុល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Rhizosphere (បរិវេណឫសរុក្ខជាតិ) | បរិវេណដីដែលនៅជាប់នឹងឫសរុក្ខជាតិ ដែលសំបូរទៅដោយសកម្មភាពមីក្រូជីវសាស្ត្រខ្ពស់ ដោយសារឫសរុក្ខជាតិបញ្ចេញសារធាតុចិញ្ចឹមទាក់ទាញបាក់តេរី។ | ដូចជាទីក្រុងដ៏អ៊ូអរមួយនៅជុំវិញឫសរុក្ខជាតិ ដែលរុក្ខជាតិផ្តល់អាហារ(ស្ករ)ទៅឱ្យបាក់តេរី ហើយបាក់តេរីជួយការពាររុក្ខជាតិវិញ។ |
| Biological control / Biocontrol (ការគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្ត្រ) | ការប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណដែលមានប្រយោជន៍ (ដូចជាបាក់តេរី ឬផ្សិតល្អ) ដើម្បីទៅទប់ស្កាត់ ឬសម្លាប់មេរោគនិងសត្វល្អិតចង្រៃ ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មាដើម្បីចាប់កណ្តុរក្នុងផ្ទះ ជំនួសឱ្យការប្រើថ្នាំបំពុលកណ្តុរ។ |
| Volatile Organic Compounds / VOCs (សមាសធាតុសរីរាង្គងាយហើរ) | សារធាតុគីមីសរីរាង្គដែលផលិតដោយបាក់តេរី ដែលងាយហួតចូលទៅក្នុងខ្យល់ ហើយអាចរារាំងការលូតលាស់របស់មេរោគផ្សិតពីចម្ងាយដោយមិនបាច់ប៉ះផ្ទាល់។ | ដូចជាក្លិនខ្ទឹមស ឬក្លិនប្រេងកូឡា ដែលហើរទៅសម្លាប់ ឬបណ្តេញមេរោគក្នុងខ្យល់ដោយមិនបាច់ប៉ះវាផ្ទាល់។ |
| Indole-3-acetic acid / IAA (អាស៊ីត Indole-3-acetic ឬ អ័រម៉ូនលូតលាស់) | ប្រភេទអ័រម៉ូនរុក្ខជាតិដ៏សំខាន់ (Auxin) ដែលអាចផលិតបានដោយរុក្ខជាតិ និងបាក់តេរីល្អៗ ដើម្បីជួយជំរុញការលូតលាស់កោសិកា និងការពង្រីកឫសរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាវីតាមីនបំប៉ន ដែលជួយឱ្យក្មេងឆាប់លូតកម្ពស់ និងមានរាងកាយរឹងមាំ។ |
| Siderophore (ស៊ីដេរ៉ូហ្វ័រ) | សមាសធាតុដែលបញ្ចេញដោយអតិសុខុមប្រាណ ដើម្បីទៅចាប់យកជាតិដែក (Iron) ពីក្នុងបរិស្ថាន ធ្វើឱ្យមេរោគផ្សេងៗខ្វះជាតិដែកសម្រាប់លូតលាស់។ | ដូចជាមេដែកស្រូបយកជាតិដែកទាំងអស់ពីក្នុងដី ធ្វើឱ្យមេរោគដាច់ពោះស្លាប់ដោយសារគ្មានជាតិដែកស៊ី។ |
| Biodegradation (ការបំបែកដោយជីវសាស្ត្រ) | ដំណើរការដែលអតិសុខុមប្រាណ (ដូចជាបាក់តេរី) បំបែកសារធាតុគីមីពុលស៊ាំញ៉ាំ ឱ្យទៅជាសមាសធាតុសាមញ្ញ និងគ្មានជាតិពុលនៅក្នុងបរិស្ថាន។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនកិនកម្ទេចសំរាមប្លាស្ទិក ឱ្យក្លាយទៅជាដីជីរធម្មជាតិវិញ។ |
| Dual culture method (វិធីសាស្ត្របណ្តុះជាគូ) | បច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដោយយកមេរោគ និងបាក់តេរីដែលយើងចង់សាកល្បង ទៅបណ្តុះនៅលើចានចាហួយ (Petri dish) តែមួយ ដើម្បីមើលថាតើបាក់តេរីនោះអាចរារាំងមេរោគបានឬទេ។ | ដូចជាការដាក់អ្នកប្រដាល់ពីរនាក់ក្នុងសង្វៀនតែមួយ ដើម្បីមើលថាតើនរណាអាចយកឈ្នះនរណាបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
