បញ្ហា (The Problem)៖ ផលិតកម្មបន្លែខាត់ណាដើម និងម្ទេសនៅប្រទេសថៃកំពុងរងការគំរាមកំហែងពីជំងឺអុចខ្មៅ និងជំងឺអង់ត្រាក់ណូស ដែលជាទូទៅទាមទារការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ផ្សិតគីមីដែលអាចបន្សល់ទុកនូវសារធាតុពុលប៉ះពាល់ដល់អ្នកបរិភោគ។ ការសិក្សានេះស្វែងរកជម្រើសធម្មជាតិដោយប្រើប្រាស់ម្សៅរុក្ខជាតិឱសថដើម្បីគ្រប់គ្រងជំងឺទាំងនេះប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃម្សៅរុក្ខជាតិឱសថចំនួន ២០ប្រភេទ ក្នុងការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់មេរោគផ្សិតនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ព្រមទាំងធ្វើតេស្តសាកល្បងលើរុក្ខជាតិក្នុងផ្ទះកញ្ចក់ និងលក្ខខណ្ឌវាលស្រែជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Syzygium aromaticum & Zingiber cassumunar Powders ការប្រើប្រាស់ម្សៅកាំភ្លូ (Clove) និងពន្លៃ (Phlai) |
ជាជម្រើសធម្មជាតិដែលមានសុវត្ថិភាព ងាយស្រួលក្នុងការផលិត (ត្រឹមតែហាល និងកិន) ចំណាយតិច និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទប់ស្កាត់ផ្សិត។ | ប្រសិទ្ធភាពអាចថយចុះដោយសារកត្តាអាកាសធាតុ (ភ្លៀង ខ្យល់) ហើយការប្រើប្រាស់លើសពី ២៥ក្រាម/លីត្រ អាចបន្សល់ស្នាមពណ៌លឿងលើស្លឹករុក្ខជាតិ។ | កាត់បន្ថយជំងឺអុចខ្មៅលើខាត់ណាបាន ៣៨.៦៤-៤១.៩៥% (លក្ខណៈការពារ) និងកាត់បន្ថយជំងឺអង់ត្រាក់ណូសលើផ្លែម្ទេសបានរហូតដល់ ៦៩.៦៨%។ |
| Synthetic Fungicides (Iprodione / Prochloraz) ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ផ្សិតគីមី (Iprodione 50%WP / Prochloraz 45%EC) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុត និងលឿនក្នុងការកាត់បន្ថយអត្រាជំងឺ ព្រមទាំងមានស្ថិរភាពមិនងាយរងឥទ្ធិពលពីបរិស្ថានខាងក្រៅ។ | បន្សល់ទុកនូវសារធាតុគីមីដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ បរិស្ថាន និងទាមទារការចំណាយខ្ពស់ក្នុងការទិញ។ | កាត់បន្ថយជំងឺអុចខ្មៅបានរហូតដល់ ៥០% ក្នុងលក្ខខណ្ឌវាលស្រែ និងជំងឺអង់ត្រាក់ណូសលើផ្លែម្ទេសបាន ៧៣.៣០%។ |
| Coscinium fenestratum & Curcuma longa Powders ការប្រើប្រាស់ម្សៅវល្លិ៍រមៀត និងរមៀតស្រុក |
ជារុក្ខជាតិងាយស្រួលរកក្នុងស្រុក ដែលមានសក្តានុពលមធ្យមក្នុងការទប់ស្កាត់មេរោគផ្សិត និងមិនមានជាតិពុលដល់រុក្ខជាតិ។ | មានប្រសិទ្ធភាពទាបជាងម្សៅកាំភ្លូ និងពន្លៃ ហើយទាមទារការប្រើប្រាស់ជាប្រចាំដើម្បីរក្សាប្រសិទ្ធភាពការពារ។ | កាត់បន្ថយអត្រាជំងឺអុចខ្មៅលើខាត់ណាបាន ២៦.៨៣-២៩.៤៣% នៅក្នុងការធ្វើតេស្តលក្ខខណ្ឌវាលស្រែ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានងាយស្រួលរក និងចំណាយតិចសម្រាប់ការផលិតម្សៅរុក្ខជាតិ ប៉ុន្តែត្រូវការឧបករណ៍ពិសោធន៍មូលដ្ឋានមួយចំនួនសម្រាប់ការធ្វើតេស្តប្រសិទ្ធភាពតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (ខេត្តកញ្ចនៈបុរី និងជ័យភូមិ) ដោយប្រើប្រាស់ពូជដំណាំ និងមេរោគផ្សិតដែលមានក្នុងស្រុក។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ និងពាក់ព័ន្ធខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសយើងមានអាកាសធាតុត្រូពិច ពូជដំណាំ (ខាត់ណា និងម្ទេស) និងបញ្ហាជំងឺផ្សិតស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ដែលធ្វើឲ្យលទ្ធផលនេះអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់បាន។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ម្សៅរុក្ខជាតិឱសថនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តនេះផ្តល់នូវដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាព សុវត្ថិភាព និងងាយស្រួលធ្វើ ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កសិករខ្នាតតូច និងមធ្យមនៅកម្ពុជាក្នុងការការពារទិន្នផលរបស់ខ្លួន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Botanical fungicides (ថ្នាំសម្លាប់ផ្សិតធម្មជាតិ/ផ្សំពីរុក្ខជាតិ) | ជាថ្នាំសម្រាប់កម្ចាត់ ឬទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់មេរោគផ្សិតលើដំណាំ ដែលត្រូវបានទាញយក ឬកែច្នៃចេញពីរុក្ខជាតិ (ដូចជាការប្រើម្សៅកាំភ្លូ ឬពន្លៃ) ជាជាងការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីសំយោគ។ វិធីនេះជួយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងសុខភាពមនុស្ស។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ថ្នាំបុរាណផ្សំពីរុក្ខជាតិដើម្បីព្យាបាលជំងឺមនុស្ស ជំនួសឱ្យការលេបថ្នាំពេទ្យ (ថ្នាំគីមី)។ |
| In vitro (ការពិសោធន៍ក្នុងកែវ/ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍) | ជាដំណើរការនៃការធ្វើតេស្ត ឬការពិសោធន៍លើមីក្រូសរីរាង្គ (ដូចជាមេរោគផ្សិត) នៅខាងក្រៅបរិស្ថានរស់នៅធម្មជាតិរបស់វា ពោលគឺធ្វើឡើងនៅក្នុងចាន ឬបំពង់សាកល្បងក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីពិនិត្យមើលប្រតិកម្មបឋមក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលអាចគ្រប់គ្រងបាន។ | ដូចជាការយកត្រីមកចិញ្ចឹមសាកល្បងក្នុងទូកញ្ចក់នៅផ្ទះ ដើម្បីងាយស្រួលតាមដានមើលការរស់នៅរបស់វា មុននឹងយកវាទៅលែងក្នុងស្រះធំខាងក្រៅ។ |
| Protective activity (សកម្មភាពការពារ) | សមត្ថភាពរបស់សារធាតុណាមួយ (ដូចជាម្សៅរុក្ខជាតិឱសថ) ក្នុងការទប់ស្កាត់មេរោគមិនឱ្យឆ្លងចូលទៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដោយគេត្រូវបាញ់ថ្នាំនេះមុនពេលរុក្ខជាតិប្រឈមនឹងការវាយលុកពីមេរោគ។ | ដូចជាការលាបឡេការពារកម្តៅថ្ងៃ មុនពេលយើងដើរចេញទៅក្រៅត្រូវកម្តៅថ្ងៃ ដើម្បីកុំឱ្យរលាកស្បែក។ |
| Curative activity (សកម្មភាពព្យាបាល) | សមត្ថភាពរបស់សារធាតុណាមួយក្នុងការកម្ចាត់ ឬបញ្ឈប់ការរីករាលដាលនៃជំងឺ បន្ទាប់ពីរុក្ខជាតិបានឆ្លងមេរោគ និងបញ្ចេញរោគសញ្ញារួចហើយនៅលើស្លឹក ឬដើម។ | ដូចជាការលាបថ្នាំលើមុខរបួស បន្ទាប់ពីយើងដួលមុតរួច ដើម្បីឱ្យរបួសឆាប់ជាសះស្បើយ។ |
| Alternaria brassicicola (មេរោគផ្សិតបង្កជំងឺអុចខ្មៅ) | ជាប្រភេទមេរោគផ្សិតមួយប្រភេទ ដែលបង្កឱ្យមានជំងឺអុចខ្មៅ (Black spot disease) លើបន្លែអំបូរស្ពៃ ដូចជាខាត់ណាដើម និងស្ពៃក្តោប ដោយធ្វើឱ្យស្លឹកមានស្នាមអុចៗពណ៌ខ្មៅ រួចរុះរោយស្លឹកបាត់បង់ទិន្នផល។ | ដូចជាមេរោគដែលធ្វើឱ្យដែកច្រេះស៊ីជាកွက်ៗ រហូតដល់ធ្លុះធ្លាយខូចខាត ប្រសិនបើមិនមានការទប់ស្កាត់។ |
| Colletotrichum truncatum (មេរោគផ្សិតបង្កជំងឺអង់ត្រាក់ណូស) | ជាមេរោគផ្សិតដែលបង្កជំងឺអង់ត្រាក់ណូស (Anthracnose) លើម្ទេស ដែលធ្វើឱ្យផ្លែម្ទេសមានស្នាមរលួយកពកៗចូលទៅក្នុង និងខូចខាតមិនអាចលក់ ឬបរិភោគបាន។ | ដូចជាបាក់តេរីដែលធ្វើឱ្យធ្មេញយើងពុកជាប្រហោងៗ និងរលួយពីខាងក្នុង ប្រសិនបើយើងមិនដុសសម្អាតវាឱ្យបានល្អ។ |
| Mycelial growth inhibition (ការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់នៃសរសៃផ្សិត) | ការវាស់ស្ទង់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃសារធាតុណាមួយ (ដូចជាម្សៅឱសថ) ក្នុងការរារាំងការរីកសាយភាយនៃសរសៃ (Mycelium) របស់មេរោគផ្សិតនៅលើចានពិសោធន៍ ដើម្បីកំណត់ថាតើសារធាតុនោះមានឥទ្ធិពលសម្លាប់ផ្សិតកម្រិតណា។ | ដូចជាការសាងសង់ជញ្ជាំងរនាំង ដើម្បីរារាំងមិនឱ្យដើមវល្លិ៍បន្តវារតោងរាលដាលពាសពេញជញ្ជាំងផ្ទះបានទៀត។ |
| Poison food method (វិធីសាស្ត្របំពុលចំណីផ្សិត) | ជាបច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដោយគេលាយសារធាតុដែលចង់ធ្វើតេស្ត (ដូចជាម្សៅរុក្ខជាតិ) ទៅក្នុងអាហារចិញ្ចឹមមេរោគ (Agar) រួចដាក់មេរោគផ្សិតឱ្យដុះលើនោះ ដើម្បីចង់ដឹងថាសារធាតុនោះអាចទប់ស្កាត់ឬសម្លាប់ផ្សិតបានកម្រិតណា។ | ដូចជាការលាយថ្នាំបំពុលទៅក្នុងនុយចំណី រួចយកទៅដាក់អន្ទាក់ដើម្បីកម្ចាត់សត្វកណ្តុរមិនឱ្យមកស៊ីដំណាំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
