បញ្ហា (The Problem)៖ អត្ថបទនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកើនឡើងតម្រូវការស្បៀងអាហារ ដោយសិក្សាពីការរួមចំណែកនៃជីវចម្រុះរុក្ខជាតិនៅក្នុងកសិដ្ឋានតាមផ្ទះ (Homestead farms) ចំពោះសុវត្ថិភាព និងស្ថិរភាពស្បៀងអាហារនៅក្នុងរដ្ឋ Ebonyi ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការស្ទង់មតិរុករកនៅក្នុងសហគមន៍ចំនួន១២ ដើម្បីធ្វើបញ្ជីសារពើភ័ណ្ឌប្រភេទរុក្ខជាតិ និងវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងរបស់វាជាមួយលំនាំនៃការតាំងទីលំនៅរបស់ប្រជាជន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Nucleated Settlement Pattern លំនាំនៃការតាំងទីលំនៅបែបប្រមូលផ្ដុំ |
ផ្ទះសាងសង់ជាប់ៗគ្នា ដែលផ្តល់ភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាក្នុងសង្គម និងការការពារសន្តិសុខក្នុងភូមិ។ | មិនមានទីធ្លាដីច្បាស់លាស់សម្រាប់គ្រួសារនីមួយៗ ធ្វើឱ្យកម្រិតនៃការដាំដុះ និងចំនួនប្រភេទរុក្ខជាតិនៅក្នុងកសិដ្ឋានតាមផ្ទះមានកម្រិតទាប។ | មានប្រភេទរុក្ខជាតិជាមធ្យមត្រឹមតែ ៧៩.៨ ប្រភេទប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយសហគមន៍។ |
| Isolated Settlement Pattern លំនាំនៃការតាំងទីលំនៅបែបឯកោ (ដាច់ស្រយាល) |
មានទីធ្លាធំទូលាយ មានរបាំងធម្មជាតិជុំវិញផ្ទះ ដែលផ្តល់លក្ខខណ្ឌអំណោយផលបំផុតសម្រាប់ការដាំដុះដំណាំចម្រុះ និងការចិញ្ចឹមសត្វតាមបែបកសិ-រុក្ខាប្រមាញ់។ | ទីលំនៅនៅឆ្ងាយពីគ្នា ដែលអាចជួបការលំបាកក្នុងការទទួលបានសេវាសាធារណៈ រឺហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត។ | ផ្តល់នូវជីវចម្រុះរុក្ខជាតិខ្ពស់ជាងគេបំផុត ដោយមានជាមធ្យម ៨៨.៣ ប្រភេទ ជួយពង្រឹងសន្តិសុខស្បៀងបានយ៉ាងល្អ។ |
| Dispersed Settlement Pattern លំនាំនៃការតាំងទីលំនៅបែបពង្រាយ |
មានព្រំប្រទល់កសិដ្ឋានច្បាស់លាស់ (ដោយប្រើរបងរស់ ឬរបងងាប់) ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងដីកសិកម្ម និងមានលក្ខណៈអំណោយផលដល់បរិស្ថាន។ | ត្រូវការការគ្រប់គ្រងដីធ្លី និងការបែងចែកធនធានទឹក ឬជីឱ្យបានត្រឹមត្រូវសម្រាប់ផ្ទៃដីដែលនៅដាច់ពីគ្នា។ | មានប្រភេទរុក្ខជាតិជាមធ្យម ៨០.១ ប្រភេទ ដែលចូលរួមចំណែកដល់ការអភិរក្ស និងស្ថិរភាពអេកូឡូស៊ី។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានទាមទារនូវធនធានបច្ចេកវិទ្យា ឬប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រស្មុគស្មាញឡើយ ប៉ុន្តែពឹងផ្អែកជាចម្បងទៅលើកម្លាំងពលកម្មសម្រាប់ការចុះកម្មសិក្សាផ្ទាល់ និងអ្នកជំនាញពាក់ព័ន្ធនឹងរុក្ខសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរដ្ឋនីហ្សេរីយ៉ាភាគអាគ្នេយ៍ ដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិចសើម និងស្ងួត ជាមួយនឹងប្រភេទដី ទំនៀមទម្លាប់ និងកសិផលជាក់លាក់របស់ទ្វីបអាហ្វ្រិក។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមានអាកាសធាតុត្រូពិច និងប្រពៃណីធ្វើចម្ការតាមផ្ទះស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ក៏ទម្រង់នៃការរៀបចំភូមិស្រុក (ដូចជាការតាំងទីលំនៅតាមបណ្តោយដងទន្លេ ឬផ្លូវជាតិ) និងប្រភេទរុក្ខជាតិឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខណៈវប្បធម៌ខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាកែសម្រួលមុននឹងយកលទ្ធផលនេះមកអនុវត្តទាំងស្រុង។
វិធីសាស្ត្រនៃការវាយតម្លៃប្រព័ន្ធកសិកម្មតាមផ្ទះ និងឥទ្ធិពលនៃការតាំងទីលំនៅនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការពង្រឹងសន្តិសុខស្បៀង និងការរៀបចំដែនដីនៅតាមតំបន់ជនបទនៃប្រទេសកម្ពុជា។
ការលើកកម្ពស់ និងការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធកសិដ្ឋានតាមផ្ទះឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ស្របតាមលំនាំតាំងទីលំនៅ នឹងក្លាយជាឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងបង្កើតនិរន្តរភាពអេកូឡូស៊ីសម្រាប់សហគមន៍កម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Homestead farms (កសិដ្ឋានតាមផ្ទះ) | ប្រព័ន្ធកសិកម្មខ្នាតតូចដែលធ្វើឡើងនៅជុំវិញផ្ទះ ដោយរួមបញ្ចូលនូវការដាំដំណាំកសិកម្ម ចិញ្ចឹមសត្វ និងការដាំដើមឈើហូបផ្លែ ឬឈើប្រើប្រាស់ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការហូបចុក និងចំណូលក្នុងគ្រួសារដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាផ្សារទំនើបខ្នាតតូចមួយនៅក្នុងទីធ្លាផ្ទះ ដែលមានបន្លែ ផ្លែឈើ និងសាច់ស្រាប់ៗសម្រាប់ធ្វើម្ហូបដោយមិនបាច់ទៅណាឆ្ងាយ។ |
| Agroforestry systems (ប្រព័ន្ធកសិ-រុក្ខាប្រមាញ់) | ការអនុវត្តកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដែលរួមបញ្ចូលការដាំដើមឈើធំៗ (រុក្ខាប្រមាញ់) ជាមួយនឹងដំណាំកសិកម្ម ឬការចិញ្ចឹមសត្វនៅលើផ្ទៃដីតែមួយ ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច ការពារដី និងលើកកម្ពស់អេកូឡូស៊ី។ | ដូចជាក្រុមការងារចម្រុះជំនាញ ដែលដើមឈើជួយផ្តល់ម្លប់និងជីជាតិដី រីឯដំណាំផ្តល់ផលរហ័ស ធ្វើឱ្យដីមួយកន្លែងទទួលបានផលប្រយោជន៍ទ្វេដង។ |
| Multi-storeyed canopy (ដំបូលរុក្ខជាតិពហុជាន់) | ការរៀបចំដាំរុក្ខជាតិមានកម្ពស់ខុសៗគ្នា (រុក្ខជាតិវារតាមដី គុម្ពោត ដើមឈើទាប និងដើមឈើខ្ពស់) ត្រួតស៊ីគ្នាជាជាន់ៗ ដើម្បីទាញយកពន្លឺព្រះអាទិត្យ លំហ និងសារធាតុចិញ្ចឹមក្នុងដីឱ្យបានជាអតិបរមា។ | ដូចជាអគារខុនដូដែលមានច្រើនជាន់ ដែលរុក្ខជាតិនីមួយៗរស់នៅតាមជាន់របស់ខ្លួនដោយមិនដណ្ដើមកន្លែងគ្នា។ |
| Nucleated settlement (លំនាំតាំងទីលំនៅបែបប្រមូលផ្ដុំ) | ទម្រង់នៃការរៀបចំភូមិករដែលផ្ទះប្រជាជនសាងសង់ប្រមូលផ្តុំគ្នា និងជាប់ៗគ្នាយ៉ាងណែន ដោយមិនសូវមានទីធ្លាដីធំសម្រាប់ធ្វើកសិកម្មផ្ទាល់ខ្លួនទេ ខណៈដែលដីកសិកម្មស្ថិតនៅទីតាំងផ្សេង ឬនៅឆ្ងាយពីផ្ទះ។ | ដូចជាផ្ទះល្វែងក្នុងទីក្រុងដែលសង់ជាប់ៗគ្នាគ្មានទីធ្លាដីធំសម្រាប់ដាំដំណាំ តែមានផ្សារនិងកន្លែងធ្វើការនៅខាងក្រៅ។ |
| Dispersed settlement (លំនាំតាំងទីលំនៅបែបពង្រាយ) | ទម្រង់នៃការតាំងទីលំនៅដែលផ្ទះនីមួយៗស្ថិតនៅដាច់ៗពីគ្នា ឬនៅរាយប៉ាយ ដោយផ្ទះនីមួយៗមានទីធ្លាធំទូលាយសម្រាប់ដាំដុះ និងធ្វើកសិកម្មតាមផ្ទះបានយ៉ាងពេញលេញ។ | ដូចជាភូមិគ្រឹះ ឬផ្ទះចម្ការដែលនៅឆ្ងាយៗពីគ្នា ហើយព័ទ្ធជុំវិញដោយសួនដំណាំធំទូលាយផ្ទាល់ខ្លួន។ |
| Live fence (របងរស់) | ការប្រើប្រាស់ដើមឈើ ឬរុក្ខជាតិរស់ដាំជួរគ្នាធ្វើជារបងព្រំប្រទល់ ដែលវាមានតួនាទីមិនត្រឹមតែការពារប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងអាចផ្តល់ជាផ្លែឈើ អុស ចំណីសត្វ និងជួយទប់ស្កាត់ការហូរច្រោះដី ជំនួសឱ្យការប្រើរបងឈើឬថ្មងាប់។ | ដូចជាការយកទាហានរស់មកឈរយាមព្រំដែន ដែលពួកគេមិនត្រឹមតែអាចការពារប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអាចជួយធ្វើការងារផលិតផ្ដល់ជាផលប្រយោជន៍ផ្សេងៗទៀត។ |
| Hydromorphic soil (ដីជោគទឹក ឬ ដីអ៊ីដ្រូម័រហ្វីក) | ប្រភេទដីដែលមានសភាពជាំទឹក ឬលិចទឹកជាប្រចាំ ដែលបណ្ដាលឱ្យវាកង្វះអុកស៊ីសែន ពិបាកបង្ហូរទឹកចេញ និងទាមទារការរៀបចំពិសេសមុននឹងអាចដាំរុក្ខជាតិភាគច្រើនបាន។ | ដូចជាអេប៉ុងដែលបឺតជញ្ជក់ទឹកពេញរហូតដល់មិនអាចស្រូបយកខ្យល់បានទៀត ដែលធ្វើឱ្យឫសរុក្ខជាតិពិបាកដកដង្ហើម។ |
| Endangered plant species (ប្រភេទរុក្ខជាតិរងការគំរាមកំហែង) | ប្រភេទរុក្ខជាតិដែលមានចំនួនតិចតួច ឬកម្រ ហើយកំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់នៃការបាត់បង់ ឬផុតពូជពីតំបន់ណាមួយ ដោយសារការកាប់បំផ្លាញ ការខ្វះចំណេះដឹងក្នុងការថែរក្សា ឬអវត្តមាននៅលើទីផ្សារ។ | ដូចជាសត្វខ្លាធំនៅក្នុងព្រៃ ដែលពីមុនមានចំនួនច្រើន តែឥឡូវស្ទើរតែរកមើលមិនឃើញដោយសារការបរបាញ់ និងការបាត់បង់ជម្រក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
