បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះទិន្នន័យស្រាវជ្រាវអំពីលក្ខណៈសម្បត្តិប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម និងសក្តានុពលផ្នែកឱសថ (រារាំងអង់ស៊ីម tyrosinase និង xanthine oxidase) នៃផ្សិត Pleurotus salmoneostramineus សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាប្រភពសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មធម្មជាតិ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការទាញយកសារធាតុពីក្បាលផ្សិតដោយប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយផ្សេងៗគ្នា រួចយកទៅធ្វើតេស្តសកម្មភាពជីវសាស្រ្តនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Acetonic Extraction ការចម្រាញ់ដោយប្រើសារធាតុអាសេតូន (Acetonic Extraction) |
បង្ហាញសមត្ថភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការរារាំងអាស៊ីតលីណូឡេអ៊ីក និងមានសមត្ថភាពចាប់យកអ៊ីយ៉ុងដែកបានយ៉ាងល្អ។ ក៏មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការរារាំងអង់ស៊ីម Xanthine oxidase ផងដែរ។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយសរីរាង្គ (Organic solvent) ដែលអាចមានតម្លៃថ្លៃ និងត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ក្នុងការហួតសារធាតុនេះចេញឱ្យអស់មុនពេលប្រើប្រាស់។ | រារាំងអាស៊ីតលីណូឡេអ៊ីកបាន ៩៥,៤៥% និងរារាំងអង់ស៊ីម Xanthine oxidase បាន ៥៦,២៥% នៅកំហាប់ 8 mg/ml។ |
| Methanolic Extraction ការចម្រាញ់ដោយប្រើសារធាតុមេតាណុល (Methanolic Extraction) |
ផ្តល់លទ្ធផលល្អបំផុតសម្រាប់សកម្មភាពកាត់បន្ថយ (Reducing power) និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការរារាំងអង់ស៊ីម Tyrosinase។ | មេតាណុលជាសារធាតុពុល ហេតុនេះត្រូវធានាថាសារធាតុរំលាយនេះត្រូវបានបំបាត់ចោលទាំងស្រុង (ដោយប្រើ Freeze-drier ឬ Rotary evaporator) មុននឹងប្រើជាឱសថ ឬអាហារ។ | រារាំងអង់ស៊ីម Tyrosinase បាន ៦៣,២៩% និងមានតម្លៃកាត់បន្ថយ (Reducing power) ១,៦២ នៅកំហាប់ 8 mg/ml។ |
| Hot Water Extraction ការចម្រាញ់ដោយប្រើទឹកក្តៅ (Hot Water Extraction) |
ជាវិធីសាស្រ្តសាមញ្ញបំផុត មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ (គ្មានជាតិពុលពីសារធាតុគីមី) ចំណាយតិច និងអាចអនុវត្តបានងាយស្រួលសូម្បីតែនៅកម្រិតសហគ្រាសខ្នាតតូច។ | ផ្តល់លទ្ធផលទាបជាងគេលើសកម្មភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម និងសកម្មភាពរារាំងអង់ស៊ីម បើប្រៀបធៀបទៅនឹងការចម្រាញ់ដោយអាសេតូន និងមេតាណុល។ | សកម្មភាពចាប់យកអ៊ីយ៉ុងដែក (Chelating effect) ទទួលបានត្រឹមតែ ៧៨,០២% ដែលជាកម្រិតទាបជាងគេបំផុត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍គីមីជីវៈកម្រិតស្តង់ដារ និងសារធាតុគីមីប្រតិកម្មជាក់លាក់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ដោយប្រើប្រាស់ផ្សិតដែលដាំដុះនៅក្នុងខេត្ត Gyeonggi។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា នេះជារឿងសំខាន់ដែលត្រូវពិចារណា ពីព្រោះអាកាសធាតុ សីតុណ្ហភាព និងប្រភេទចំណី (Substrate) សម្រាប់ការដាំដុះផ្សិតនៅកម្ពុជា (ដូចជាចំបើង ឬអាចម៍រណាកៅស៊ូ) អាចធ្វើឱ្យកំហាប់នៃសមាសធាតុផេណូលីក (Phenolic compounds) នៅក្នុងផ្សិតមានការប្រែប្រួលខុសពីលទ្ធផលក្នុងឯកសារនេះ។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្ត និងអភិវឌ្ឍផលិតផលថ្មីៗនៅកម្ពុជា។
ជារួម ផ្សិត Pleurotus salmoneostramineus មិនត្រឹមតែជាប្រភពអាហារូបត្ថម្ភប៉ុណ្ណោះទេ តែអាចក្លាយជាវត្ថុធាតុដើមដ៏មានសក្តានុពលសម្រាប់ឧស្សាហកម្មឱសថ និងគ្រឿងសម្អាងនៅកម្ពុជា ប្រសិនបើមានការស្រាវជ្រាវ និងវិនិយោគត្រឹមត្រូវ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Reactive oxygen species / ROS (ប្រភេទអុកស៊ីសែនសកម្ម) | ជាម៉ូលេគុលដែលមានផ្ទុកអុកស៊ីសែន មានប្រតិកម្មគីមីខ្លាំង ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងរាងកាយតាមរយៈដំណើរការមេតាប៉ូលីសធម្មតា ប៉ុន្តែបើសិនជាមានចំនួនច្រើនពេក វាអាចបង្កឱ្យមានស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្ម និងបំផ្លាញរចនាសម្ព័ន្ធកោសិកា។ | ដូចជាផ្កាភ្លើងតូចៗដែលអាចបង្កជាអគ្គិភ័យឆេះបំផ្លាញព្រៃឈើ (កោសិការាងកាយ) ប្រសិនបើគ្មានអ្នកពន្លត់ (សារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម)។ |
| Free radicals (រ៉ាឌីកាល់សេរី) | ជាអាតូម ឬម៉ូលេគុលអស្ថិរភាពដែលមានអេឡិចត្រុងសេស (unpaired electrons) ដែលតែងតែព្យាយាមដកហូតអេឡិចត្រុងពីម៉ូលេគុលកោសិកាផ្សេងៗ បង្កឱ្យមានប្រតិកម្មខ្សែកកិតដែលនាំទៅរកការខូចខាតកោសិកានិងការចាស់ជរា។ | ដូចជាចោរដែលដើរឆក់យកទ្រព្យសម្បត្តិ (អេឡិចត្រុង) ពីអ្នកដទៃ (កោសិកាល្អ) ធ្វើឱ្យមានការខូចខាតពេញទីក្រុង (រាងកាយ)។ |
| Xanthine oxidase (អង់ស៊ីមសង់ទីនអុកស៊ីដាស) | ជាអង់ស៊ីមដែលជួយជំរុញប្រតិកម្មអុកស៊ីតកម្មបំប្លែងសារធាតុ hypoxanthine ទៅជា xanthine និងបន្តទៅជាអាស៊ីតអ៊ុយរិក (uric acid)។ ការរារាំងអង់ស៊ីមនេះជួយកាត់បន្ថយបរិមាណអាស៊ីតអ៊ុយរិកក្នុងឈាម ដែលជាវិធីព្យាបាលជំងឺហ្គោដ (gout)។ | ដូចជារោងចក្រផលិតកាកសំណល់ពុល (អាស៊ីតអ៊ុយរិក) នៅក្នុងរាងកាយ ដែលធ្វើឱ្យស្ទះប្រព័ន្ធលូ និងបង្កការឈឺចាប់នៅតាមសន្លាក់ (ជំងឺហ្គោដ)។ |
| Tyrosinase (អង់ស៊ីមទីរ៉ូស៊ីណាស) | ជាអង់ស៊ីមទទួលខុសត្រូវលើការផលិតមេឡានីន (សារធាតុពណ៌) នៅក្នុងស្បែក សក់ និងភ្នែកព្រមទាំងបង្កឱ្យមានស្នាមជាំខ្មៅលើផ្លែឈើ ឬផ្សិត។ ការប្រើសារធាតុរារាំងទីរ៉ូស៊ីណាស ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងផលិតផលធ្វើឱ្យស្បែកស។ | ដូចជាជាងលាបថ្នាំពណ៌ខ្មៅ (មេឡានីន) លើស្បែករបស់យើង ការបញ្ឈប់ជាងនេះមិនឱ្យធ្វើការនឹងធ្វើឱ្យស្បែកលែងខ្មៅ។ |
| Chelating effect (សកម្មភាពចាប់យកអ៊ីយ៉ុងដែក) | គឺជាសមត្ថភាពរបស់សារធាតុគីមី (ដូចជាសារធាតុចម្រាញ់ពីផ្សិត) ក្នុងការចាប់ចង និងធ្វើឱ្យអ៊ីយ៉ុងលោហៈ (ដូចជា Fe2+) អសកម្ម ដែលការពារកុំឱ្យអ៊ីយ៉ុងទាំងនោះជំរុញឱ្យមានប្រតិកម្មអុកស៊ីតកម្មបង្កើតរ៉ាឌីកាល់សេរីបន្ថែមទៀត។ | ដូចជាការយកខ្នោះទៅចាប់ចងដៃជនសង្ស័យ (អ៊ីយ៉ុងដែក) ដើម្បីកុំឱ្យពួកគេអាចទៅបង្កជម្លោះ ឬបញ្ហាផ្សេងៗបាន។ |
| DPPH radical scavenging (ការកម្ចាត់រ៉ាឌីកាល់ DPPH) | ជាវិធីសាស្រ្តមន្ទីរពិសោធន៍ស្តង់ដារមួយប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់សមត្ថភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មរបស់សារធាតុណាមួយ ដោយសង្កេតមើលសមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការបរិច្ចាគអាតូមអ៊ីដ្រូសែនទៅឱ្យរ៉ាឌីកាល់ DPPH ដែលធ្វើឱ្យសូលុយស្យុងប្តូរពណ៌ពីស្វាយទៅលឿង។ | ដូចជាការផ្តល់ចំណី (អេឡិចត្រុង) ទៅឱ្យសត្វសាហាវដែលកំពុងឃ្លាន (រ៉ាឌីកាល់ DPPH) ដើម្បីឱ្យវាស្ងប់ស្ងាត់លែងខាំបំផ្លាញអ្នកដទៃ។ |
| High performance liquid chromatography / HPLC (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីរាវកម្រិតខ្ពស់) | ជាបច្ចេកទេសគីមីវិភាគដ៏មានប្រសិទ្ធភាពប្រើសម្រាប់បំបែក កំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាស់បរិមាណសមាសធាតុនីមួយៗនៅក្នុងល្បាយសូលុយស្យុង។ ក្នុងការសិក្សានេះវាត្រូវបានប្រើដើម្បីរកមើលប្រភេទនៃសមាសធាតុផេណូលីកក្នុងផ្សិត។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនរាប់និងបំបែកកាក់លុយដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដែលអាចប្រាប់យើងច្បាស់ថាមានកាក់១០០រៀល ឬ៥០០រៀលចំនួនប៉ុន្មាននៅក្នុងថង់ចម្រុះមួយ។ |
| Phenolic compounds (សមាសធាតុផេណូលីក) | ជាក្រុមធំនៃសមាសធាតុគីមីសរីរាង្គដែលសម្បូរក្នុងរុក្ខជាតិនិងផ្សិត ដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធក្របខណ្ឌកាបូនក្រអូបជាប់នឹងក្រុមអ៊ីដ្រុកស៊ីល (-OH)។ ពួកវាមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការបរិច្ចាគអ៊ីដ្រូសែន ធ្វើឱ្យពួកវាក្លាយជាសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មដ៏ល្អបំផុតពីធម្មជាតិ។ | ដូចជាកងទ័ពការពារ (សារធាតុល្អៗក្នុងធម្មជាតិ) ដែលមានខែល (រចនាសម្ព័ន្ធគីមីរបស់វា) សម្រាប់ទប់ទល់នឹងការវាយប្រហារពីសត្រូវ (រ៉ាឌីកាល់សេរី)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
