បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខូចគុណភាពយ៉ាងឆាប់រហ័សរបស់ត្រីឆ្អើរដោយសារការឡើងក្លិនស្អុយ (Rancidity) និងការលូតលាស់នៃអតិសុខុមប្រាណ ដោយស្វែងរកសារធាតុអភិរក្សធម្មជាតិពីកាកសំណល់កសិកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រប្រៀបធៀបដោយបែងចែកត្រីអណ្ដែង (Clarias gariepinus) ជាបីក្រុមសម្រាប់ធ្វើការឆ្អើរដោយប្រភពកម្តៅខុសៗគ្នាក្នុងរយៈពេល ៥ ម៉ោង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Electric Cooker (Control) ការឆ្អើរដោយប្រើចង្ក្រានអគ្គិសនី (គំរូត្រួតពិនិត្យ) |
ងាយស្រួលក្នុងការប្រើប្រាស់និងអាចគ្រប់គ្រងកម្រិតសីតុណ្ហភាពបានច្បាស់លាស់។ មិនបង្កើតផ្សែងដែលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកឆ្អើរដោយផ្ទាល់។ | ត្រីឆាប់ខូចគុណភាព (ឡើងក្លិនស្អុយត្រឹមថ្ងៃទី ៤) និងមានកំណើនផ្សិតលឿន។ មិនមានរសជាតិឆ្ងាញ់និងគ្មានក្លិនឈ្ងុយដែលអ្នកបរិភោគចង់បាន។ | មានអាយុកាលរក្សាទុកខ្លីបំផុត មានកម្រិតមេរោគនិងការអុកស៊ីតកម្មខ្ពស់ជាងគេ និងទទួលបានពិន្ទុវាយតម្លៃទូទៅទាបបំផុត (២.៦២)។ |
| Coffee Pulp Smoke ការឆ្អើរដោយប្រើផ្សែងសំបកកាហ្វេស្ងួត |
ពន្យារការឡើងក្លិនស្អុយបានរហូតដល់ ១០ ថ្ងៃ និងទប់ស្កាត់ការលូតលាស់នៃផ្សិតបាន ១៥ ថ្ងៃ។ ជួយកាត់បន្ថយកាកសំណល់កសិកម្ម និងផ្តល់រសជាតិឈ្ងុយឆ្ងាញ់។ | ទាមទារពេលវេលាក្នុងការប្រមូល សម្ងួត និងរក្សាទុកសំបកកាហ្វេ។ អាចផ្តល់នូវរសជាតិល្វីងបន្តិចបន្តួចដោយសារការប៉ះផ្ទាល់ជាមួយផ្សែង។ | មានអាយុកាលរក្សាទុកយូរជាងគេ កម្រិតអតិសុខុមប្រាណទាបបំផុត និងទទួលបានការពេញចិត្តទូទៅខ្ពស់បំផុតលើក្លិននិងរសជាតិ (៨.៦០)។ |
| Firewood/Charcoal Smoke ការឆ្អើរដោយប្រើផ្សែងអុស ឬធ្យូង |
ជាវិធីសាស្ត្រប្រពៃណីដែលងាយស្រួលអនុវត្តបំផុត និងផ្តល់ពណ៌ព្រមទាំងរសជាតិជាទីទទួលយកបានក្នុងកម្រិតមធ្យម។ | ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទប់ស្កាត់អតិសុខុមប្រាណនិងការខូចគុណភាពមានកម្រិតទាបជាងការប្រើសំបកកាហ្វេ។ ការពឹងផ្អែកលើអុសអាចបណ្តាលឱ្យមានការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ។ | លទ្ធផលនៃគុណភាពស្ថិតនៅចន្លោះកណ្តាល (ពិន្ទុទូទៅ ៣.៥០) និងមានកំណើនផ្សិតលឿនជាងសំបកកាហ្វេបន្តិច។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់សម្ភារៈនិងធនធានដែលអាចរកបានយ៉ាងងាយស្រួលនៅក្នុងស្រុក ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការអនុវត្តនៅតាមសហគមន៍កសិកម្មនិងនេសាទ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រើប្រាស់ពូជត្រីអណ្ដែងអាហ្វ្រិក (Clarias gariepinus) និងសំបកកាហ្វេក្នុងស្រុករបស់ពួកគេ។ ទោះបីជាអាកាសធាតុនិងប្រភេទត្រីមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏កម្រិតនៃសមាសធាតុគីមីប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មនៅក្នុងសំបកកាហ្វេអាចប្រែប្រួលទៅតាមពូជកាហ្វេនិងលក្ខខណ្ឌដីនៅកម្ពុជា។ ដូច្នេះ ការធ្វើតេស្តផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយពូជកាហ្វេក្នុងស្រុកគឺជារឿងចាំបាច់។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាការខូចគុណភាពត្រីឆ្អើរ ការបង្កើនតម្លៃបន្ថែម និងការកាត់បន្ថយកាកសំណល់កសិកម្ម។
ការបំប្លែងកាកសំណល់សំបកកាហ្វេទៅជាសារធាតុអភិរក្សធម្មជាតិ នឹងជួយលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចជារង្វង់ (Circular Economy) នៅកម្ពុជា ព្រមទាំងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើសារធាតុគីមីអភិរក្សចំណីអាហារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Rancidity (ភាពឡើងក្លិនស្អុយចំពោះខ្លាញ់) | ដំណើរការនៃការអុកស៊ីតកម្មខ្លាញ់ (Lipid oxidation) នៅក្នុងចំណីអាហារ ជាពិសេសសាច់ត្រី ដែលធ្វើឱ្យអាហារនោះប្រែប្រួលរសជាតិ ធុំក្លិនខារ ឬក្លិនស្អុយ និងខូចគុណភាពនៅពេលរក្សាទុកយូរ។ | ដូចជាប្រេងឆាដែលទុកចោលយូររហូតដល់ធុំក្លិនខារ ឬស្អុយ ដែលធ្វើឱ្យម្ហូបលែងមានរសជាតិឆ្ងាញ់។ |
| Phenolic compounds (សមាសធាតុហ្វេណូលីក) | សមាសធាតុគីមីដែលមានវត្តមានដោយធម្មជាតិនៅក្នុងរុក្ខជាតិ (ដូចជាសំបកកាហ្វេ និងអុស) ដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម និងសម្លាប់មេរោគ ជួយឱ្យអាហារទុកបានយូរ។ | ដូចជាថ្នាំការពារធម្មជាតិដែលមានក្នុងរុក្ខជាតិ ដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឱ្យសាច់ ឬអាហារឆាប់រលួយខូចគុណភាព។ |
| Trimethylamine / TMA (ទ្រីមេទីលអាមីន) | សមាសធាតុសរីរាង្គដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាសូចនាករសម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការខូចគុណភាពដោយសារអតិសុខុមប្រាណនៅក្នុងត្រី។ កម្រិត TMA កាន់តែខ្ពស់ បញ្ជាក់ថាត្រីកាន់តែមិនស្រស់។ | ដូចជារង្វាស់ឧបករណ៍ចាប់ផ្សែងអញ្ចឹង កាលណាកម្រិត TMA កាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាត្រីនោះកាន់តែខូច និងមានក្លិនឆ្អាបខ្លាំង។ |
| Thiobarbituric acid value / TBA (តម្លៃអាស៊ីតធីអូបាប៊ីទូរីក) | វិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តគីមីមួយប្រភេទដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ទំហំនៃការអុកស៊ីតកម្មខ្លាញ់ (កម្រិតនៃការឡើងក្លិនស្អុយ) នៅក្នុងចំណីអាហារដូចជាសាច់និងត្រី។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តឈាមរកជាតិស្ករអញ្ចឹង តែនេះគឺជាការធ្វើតេស្តរកមើលថាតើខ្លាញ់ក្នុងសាច់ត្រីខូចគុណភាព និងឡើងក្លិនខារដល់កម្រិតណាហើយ។ |
| Peroxide value / POV (តម្លៃពែរអុកស៊ីត) | រង្វាស់រង្វាល់មួយទៀតដែលបង្ហាញពីដំណាក់កាលដំបូងនៃការអុកស៊ីតកម្មនៅក្នុងខ្លាញ់និងប្រេង ដើម្បីដឹងថាអាហារនោះចាប់ផ្តើមដំណើរការខូចគុណភាព (ឡើងក្លិនស្អុយ) កម្រិតណា។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលស្នាមច្រេះដំបូងនៅលើដែក ដើម្បីដឹងថាវាកំពុងចាប់ផ្តើមពុកផុយឬអត់។ |
| Organoleptic (ទាក់ទងនឹងសតិអារម្មណ៍ ឬ វិញ្ញាណ) | ការវាយតម្លៃគុណភាពចំណីអាហារតាមរយៈការប្រើប្រាស់វិញ្ញាណទាំងប្រាំរបស់មនុស្ស ដូចជា ការមើលពណ៌ ធុំក្លិន ភ្លក់រសជាតិ និងការស្ទាបភាពទន់រឹងរបស់អាហារនោះ។ | ដូចជាការធ្វើជាគណៈកម្មការភ្លក់ម្ហូប ដែលត្រូវវាយតម្លៃម្ហូបដោយប្រើភ្នែកមើលពណ៌ ច្រមុះធុំក្លិន និងអណ្តាតភ្លក់រសជាតិ។ |
| Pyrolysis (ការបំបែកដោយកម្តៅ) | ការបំបែកសមាសធាតុនៃវត្ថុធាតុដើម (ដូចជាសំបកកាហ្វេ) ដោយប្រើកម្តៅខ្ពស់ក្នុងបរិយាកាសដែលគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដើម្បីបង្កើតជាផ្សែងសម្រាប់យកមកអភិរក្សចំណីអាហារ។ | ដូចជាការផ្តុំកម្តៅដុតអុសឱ្យក្លាយជាធ្យូងនិងបញ្ចេញផ្សែង ដោយមិនមានអណ្តាតភ្លើងឆេះសន្ធោសន្ធៅ ដើម្បីយកផ្សែងនោះមកឆ្អើរត្រី។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
