Original Title: Effects of Red Light Illumination on Productivity, Fertility, Hatchability and Energy Efﬁciency of Thai Indigenous Hens
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ឥទ្ធិពលនៃការផ្តល់ពន្លឺពណ៌ក្រហមទៅលើផលិតភាព ភាពមានកូន អត្រាញាស់ និងប្រសិទ្ធភាពថាមពលរបស់មាន់ស្រុកថៃ

ចំណងជើងដើម៖ Effects of Red Light Illumination on Productivity, Fertility, Hatchability and Energy Efﬁciency of Thai Indigenous Hens

អ្នកនិពន្ធ៖ Nirat Gongruttananun (Department of Animal Science, Faculty of Agriculture, Kasetsart University), Pannapat Guntapa (Department of Animal Science, Faculty of Agriculture, Kasetsart University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2012, Agriculture and Natural Resources

វិស័យសិក្សា៖ Animal Science

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីបញ្ហាផលិតភាពពងទាបរបស់មាន់ស្រុកថៃ (Gallus domesticus) ក្រោមលក្ខខណ្ឌកសិដ្ឋានពាណិជ្ជកម្ម និងស្វែងរកវិធីសាស្រ្តប្រើប្រាស់ពន្លឺពណ៌ក្រហមដើម្បីធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការបន្តពូជ និងកាត់បន្ថយការចំណាយថាមពល។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តក្នុងរយៈពេល ២៨ សប្តាហ៍ ដោយប្រើមាន់ញីចំនួន ១២០ ក្បាល ចែកជា ៣ ក្រុម ដើម្បីប្រៀបធៀបឥទ្ធិពលនៃប្រភពពន្លឺផ្សេងៗគ្នា។

ការប្រើប្រាស់ពន្លឺថ្ងៃរួមជាមួយពន្លឺហ្វ្លុយអូរ៉េសិនពណ៌ស (Control treatment)
ការប្រើប្រាស់ពន្លឺថ្ងៃរួមជាមួយពន្លឺ LED ពណ៌ក្រហម (Natural daylight supplemented with red light - NR)
ការប្រើប្រាស់ពន្លឺ LED ពណ៌ក្រហមសុទ្ធសាធ (Red light as sole light source - R)
ការវាស់វែងកម្រិតអរម៉ូនអេស្ត្រាឌីយ៉ូលក្នុងឈាម (Serum estradiol concentration) និងទិន្នន័យគុណភាពពង

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ពន្លឺពណ៌ក្រហមបានពន្លឿនការចាប់ផ្តើមពងដំបូងបានលឿនជាងមុនពី ៤ ទៅ ៥,៥ ថ្ងៃ ធៀបនឹងក្រុមត្រួតពិនិត្យ (Control)។
ការប្រើប្រាស់អំពូល LED ពណ៌ក្រហមអាចកាត់បន្ថយការចំណាយថាមពលពន្លឺបានពី ៣៨,៤% (ក្រុម R) ទៅ ៨៤,៦% (ក្រុម NR) ព្រមទាំងជួយសន្សំសំចៃចំណីផងដែរ។
ការប្តូរពន្លឺនេះមិនមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់គុណភាពពង អត្រាមានកូន (Fertility) ឬអត្រាញាស់ (Hatchability) នោះទេ ដោយអត្រាញាស់សម្រាប់ក្រុមពន្លឺថ្ងៃរួមជាមួយពន្លឺក្រហម (NR) ទទួលបានកម្រិតខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៨១,៨%។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Control (Natural daylight + 4 hr fluorescent light) ក្រុមត្រួតពិនិត្យ (ប្រើពន្លឺថ្ងៃធម្មតា បូកជាមួយពន្លឺអំពូលហ្វ្លុយអូរ៉េសិនពណ៌ស ៤ម៉ោង)	ជាវិធីសាស្រ្តទូទៅដែលកសិករកំពុងប្រើប្រាស់ស្រាប់ និងងាយស្រួលរៀបចំនៅក្នុងទ្រុងប្រភេទបើកចំហ។	ស៊ីភ្លើងខ្លាំង (កម្រិតស៊ីភ្លើង 208 W/ថ្ងៃ) អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ខ្ពស់ជាងគេ និងមាន់ពេញវ័យផ្លូវភេទយឺតជាង។	មាន់ចាប់ផ្តើមពងដំបូងនៅអាយុ ១៣៤,៧ ថ្ងៃ អត្រាញាស់ ៧២,៤% និងមានការចំណាយថាមពលខ្ពស់បំផុត។
NR (Natural daylight + 4 hr Red LED light) ក្រុម NR (ប្រើពន្លឺថ្ងៃធម្មតា បូកជាមួយពន្លឺអំពូល LED ពណ៌ក្រហម ៤ម៉ោង)	សន្សំសំចៃថាមពលអគ្គិសនីបានច្រើនបំផុត មាន់ឆាប់ពេញវ័យផ្លូវភេទ និងផ្តល់អត្រាញាស់ស៊ុតខ្ពស់ជាងគេ។ វាស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ទ្រុងមាន់បើកចំហរទូទៅ។	តម្រូវឲ្យមានការបំពាក់អំពូល LED ពណ៌ក្រហមដែលមានរលកពន្លឺជាក់លាក់ (632 nm) ដែលអាចពិបាករកទិញនៅតាមទីផ្សារជនបទមួយចំនួន។	សន្សំសំចៃថាមពលបាន ៨៤,៦% សន្សំចំណីបាន ២,៧% មាន់ពងដំបូងនៅអាយុ ១៣០,៧ ថ្ងៃ និងអត្រាញាស់ខ្ពស់រហូតដល់ ៨១,៨%។
R (16 hr Red LED light as sole light source) ក្រុម R (ប្រើពន្លឺអំពូល LED ពណ៌ក្រហមសុទ្ធសាធ ១៦ម៉ោង/ថ្ងៃ)	ជំរុញឱ្យមាន់ឆាប់ពេញវ័យផ្លូវភេទលឿនបំផុត និងបង្កើនផលិតភាពពងបានច្រើននៅសប្តាហ៍ដំបូងព្រមទាំងជំរុញអរម៉ូនអេស្ត្រាឌីយ៉ូល (Estradiol) ខ្ពស់។	តម្រូវឲ្យចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងបិទជិត (Blackout pens) ដែលត្រូវចំណាយដើមទុនសាងសង់ខ្ពស់ និងប្រើប្រាស់ថាមពលពន្លឺច្រើនជាងក្រុម NR ។	មាន់ពងដំបូងនៅអាយុ ១២៩,២ ថ្ងៃ អត្រាញាស់ ៧២,៣% និងសន្សំសំចៃថាមពលបាន ៣៨,៤% ធៀបនឹងក្រុមត្រួតពិនិត្យ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះបង្ហាញពីការកាត់បន្ថយការចំណាយយ៉ាងច្បាស់លាស់ តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់អំពូលប្រភេទ LED ដែលស៊ីភ្លើងតិច បើធៀបនឹងការប្រើប្រាស់អំពូលហ្វ្លុយអូរ៉េសិនធម្មតា។

Hardware: អំពូល LED ពណ៌ក្រហមដែលមានកម្លាំង 2W (រលកពន្លឺ 632 nm), អំពូលហ្វ្លុយអូរ៉េសិន 13W, ទ្រុងមាន់ប្រភេទបើកចំហ (Open-sided shed) និងទ្រុងបិទជិត (Black plastic partitions)។
Equipment: ម៉ាស៊ីនវាស់កម្រិតពន្លឺ (Luxmeter), ទូភ្ញាស់ស៊ុតមាន់, ជញ្ជីងថ្លឹង (Analytical balance) និងឧបករណ៍វិភាគឈាមដើម្បីរកអរម៉ូន (Chemiluminescent microparticle immunoassay)។
Subjects: មាន់ស្រុកថៃ Gallus domesticus ចំនួន ១២០ ក្បាល (អាយុចាប់ពី ១៨សប្តាហ៍) និងចំណីមាន់ពងដែលមានប្រូតេអ៊ីន ១៧%។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជមាន់ស្រុកថៃ ក្រោមលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុក្តៅសើម (សីតុណ្ហភាពជាមធ្យម ៣២-៣៣ អង្សាសេ)។ លក្ខណៈជីវសាស្ត្រនៃមាន់ស្រុកថៃ និងអាកាសធាតុនេះ មានភាពស្រដៀងគ្នាបេះបិទទៅនឹងមាន់ស្រែនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឲ្យលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជាដោយមិនចាំបាច់កែតម្រូវច្រើន។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ពន្លឺ LED ពណ៌ក្រហមបន្ថែមនេះ គឺពិតជាមានសក្តានុពល និងអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតសម្រាប់វិស័យចិញ្ចឹមបក្សីនៅកម្ពុជា។

កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ស្រែខ្នាតតូច និងមធ្យម (SME Poultry Farms): កសិករនៅកម្ពុជាភាគច្រើនចិញ្ចឹមមាន់ក្នុងទ្រុងបើកចំហរ ហេតុនេះការអនុវត្តវិធីសាស្រ្ត NR (បើកភ្លើង LED ក្រហមបន្ថែម ៤ម៉ោងពេលយប់) គឺងាយស្រួល ចំណាយដើមទុនតិចបំផុត តែអាចជួយសន្សំថ្លៃអគ្គិសនីបានដល់ជាង ៨៤%។
កសិដ្ឋានផលិតកូនមាន់ពូជ (Hatcheries): សម្រាប់ទីតាំងផលិតកូនមាន់ពូជនៅខេត្តតាកែវ ឬកំពង់ស្ពឺ ការប្រើប្រាស់ពន្លឺប្រភេទ NR ជួយបង្កើនអត្រាញាស់ស៊ុតរហូតដល់ ៨១,៨% ដែលជួយបង្កើនទិន្នផលកូនមាន់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
សហគមន៍កសិកម្មប្រើប្រាស់ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ (Off-grid Farming Communities): ដោយសារអំពូល LED ក្រហមស៊ីភ្លើងត្រឹមតែ 2W វាស័ក្តិសមឥតខ្ចោះសម្រាប់កសិករនៅតំបន់ដាច់ស្រយាលដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធពន្លឺព្រះអាទិត្យ (Solar panels) ខ្នាតតូចដើម្បីបំភ្លឺទ្រុងមាន់។

ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរមកប្រើអំពូល LED ពណ៌ក្រហមគឺជាដំណោះស្រាយឈ្នះ-ឈ្នះ ដែលចំណាយតិច សន្សំសំចៃថាមពលខ្ពស់ និងបង្កើនផលិតភាពមាន់ស្រែនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងប្រសើរ។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

ជំហានទី១៖ ស្វែងរក និងរៀបចំប្រព័ន្ធអំពូល LED: ស្វែងរកទិញអំពូល LED ពណ៌ក្រហម (ឧទាហរណ៍៖ Red LED 632 nm, 2W) ដែលមានលក់នៅលើទីផ្សារកម្ពុជា រួចរៀបចំតម្លើងនៅក្នុងទ្រុងមាន់បើកចំហរ ដោយត្រូវធានាថាពន្លឺអាចចាំងសាយភាយបានស្មើល្អទៅលើក្បាលមាន់ទាំងអស់។
ជំហានទី២៖ អនុវត្តការកំណត់ពន្លឺស្វ័យប្រវត្តិ (Timer Setup): បំពាក់កុងតាក់ស្វ័យប្រវត្តិ (Autonomic Time Clock / Timer Switch) ដើម្បីកំណត់ឲ្យអំពូល LED ពណ៌ក្រហមភ្លឺដោយស្វ័យប្រវត្តិតែ ៤ម៉ោងប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយយប់ (ឧទាហរណ៍៖ ពីម៉ោង ១៨:០០ ល្ងាច ដល់ ២២:០០ យប់) ស្របតាមវិធីសាស្រ្ត NR ។
ជំហានទី៣៖ តាមដានកំណត់ត្រាផលិតភាព និងចំណី: ប្រើប្រាស់កម្មវិធីគ្រប់គ្រងកសិដ្ឋាន (ឧទាហរណ៍៖ Farm Management App / Excel Spreadsheet) ដើម្បីកត់ត្រាចំនួនចំណីដែលប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ អាយុមាន់ពេលវាចាប់ផ្តើមពងដំបូង និងបរិមាណពងប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីប្រៀបធៀបជាមួយក្រុមមាន់ដែលមិនប្រើប្រាស់ពន្លឺនេះ។
ជំហានទី៤៖ វាយតម្លៃអត្រាញាស់ (Hatchability Assessment): ប្រមូលស៊ុតមាន់ដែលទទួលបានពីការប្រើពន្លឺក្រហម ទៅភ្ញាស់ក្នុងទូភ្ញាស់ (Incubator) រួចកត់ត្រាភាគរយនៃស៊ុតដែលមានគភ៌ និងអត្រាញាស់ជាកូន ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើវាពិតជាអាចសម្រេចបានអត្រាញាស់លើសពី ៨០% ដូចការសិក្សាឬទេ។
ជំហានទី៥៖ គណនាការសន្សំសំចៃ និងចែករំលែកបទពិសោធន៍: ធ្វើការគណនាថ្លៃដើមអគ្គិសនីប្រចាំខែមុន និងក្រោយការប្រើអំពូល LED នេះ។ ប្រសិនបើទទួលបានជោគជ័យ សិស្សគួរសរសេរជារបាយការណ៍សង្ខេប (Case Study/Factsheet) ដើម្បីចែករំលែកដល់កសិករមូលដ្ឋាន ឬផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទកសិកម្ម (RUA)។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Photostimulation (ការជំរុញដោយពន្លឺ)	ការប្រើប្រាស់ពន្លឺសិប្បនិម្មិតដើម្បីជំរុញប្រព័ន្ធអរម៉ូន និងសរីរាង្គបន្តពូជរបស់សត្វ (ពិសេសបក្សី) ឱ្យឆាប់ពេញវ័យនិងចាប់ផ្តើមផលិតពង ដោយធ្វើត្រាប់តាមការប្រែប្រួលនៃពន្លឺថ្ងៃតាមរដូវកាល។	ដូចជាការចុចកុងតាក់ដាស់រាងកាយមាន់ឱ្យដឹងថា "ដល់ពេលត្រូវពងហើយ" តាមរយៈការបញ្ចាំងពន្លឺក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។
Extra-retinal photoreceptors (កោសិការំញោចពន្លឺក្រៅភ្នែក)	ជាកោសិកាពិសេសដែលមានទីតាំងនៅក្នុងខួរក្បាលរបស់បក្សី (មិនមែនក្នុងភ្នែកទេ) ដែលមានសមត្ថភាពស្រូបយកពន្លឺដែលជ្រៀតចូលកាត់លលាដ៍ក្បាល (ពិសេសពន្លឺរលកវែងដូចជាពណ៌ក្រហម) និងបញ្ជាទៅប្រព័ន្ធបន្តពូជ។	ដូចជា "ភ្នែកទីបី" ដែលលាក់ទុកក្នុងខួរក្បាលមាន់ ដែលអាចចាប់សញ្ញាពន្លឺពណ៌ក្រហមដើម្បីបញ្ជាឱ្យមាន់ឆាប់ពង ទោះបីជាមាន់នោះបិទភ្នែកក៏ដោយ។
Estradiol (អរម៉ូនអេស្ត្រាឌីយ៉ូល)	ជាប្រភេទអរម៉ូនភេទញីដ៏សំខាន់ដែលផលិតដោយអូវែរបស់មាន់ ដែលជួយគ្រប់គ្រងការរំលាយកាល់ស្យូមសម្រាប់បង្កើតសំបកពង ជំរុញការលូតលាស់នៃបំពង់ផ្លូវពង និងជំរុញការផលិតពណ៌លឿងនៃស៊ុត។	ដូចជាមេការសំណង់នៅក្នុងរាងកាយមាន់ញី ដែលទទួលបញ្ជាឱ្យប្រមូលកាល់ស្យូមមកសាងសង់សំបកពង និងរៀបចំរាងកាយសម្រាប់បង្កើតស៊ុត។
Feed conversion ratio / FCR (អត្រាបំប្លែងចំណី)	ជារង្វាស់វាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃបរិមាណចំណីដែលសត្វស៊ី បៀបធៀបទៅនឹងទិន្នផលដែលទទួលបាន (ដូចជាទម្ងន់សាច់ ឬទម្ងន់ពង)។ តួលេខ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាសត្វស៊ីចំណីតិចតែផ្តល់ផលច្រើន ដែលចំណេញដល់កសិករ។	ដូចជាការវាស់កម្រិតស៊ីសាំងរបស់ម៉ូតូអញ្ចឹង បើស៊ីសាំងតិចតែរត់បានឆ្ងាយ គឺមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ (FCR ល្អ)។
Hematocrit (កំហាប់គ្រាប់ឈាមក្រហម)	ជាការវាស់ស្ទង់ភាគរយនៃបរិមាណគ្រាប់ឈាមក្រហមធៀបនឹងបរិមាណឈាមសរុបទាំងអស់។ ក្នុងការចិញ្ចឹមមាន់ ការប្រែប្រួលនៃកម្រិតនេះអាចបញ្ជាក់ពីស្ថានភាពសុខភាព និងការផ្លាស់ប្តូរជីវសាស្ត្រអំឡុងពេលចាប់ផ្តើមផលិតពងរបស់វា។	ដូចជាការថ្លឹងមើលកំហាប់នៃទឹកស៊ីរ៉ូក្នុងកែវទឹកអញ្ចឹង ដើម្បីដឹងថារាងកាយមាន់មានឈាមក្រហមខាប់ ឬរាវ។
Hatchability (អត្រាញាស់)	ជាភាគរយនៃស៊ុតមាន់ដែលមានគភ៌ (មានជីវិត) ដែលអាចញាស់ចេញជាកូនមាន់ដោយជោគជ័យ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់ដំណើរការទូភ្ញាស់ ដែលជាសូចនាករវាស់ស្ទង់គុណភាពពូជ និងលក្ខខណ្ឌនៃការភ្ញាស់។	បើយើងយកស៊ុតដែលមានបង្កកំណើតចំនួន ១០០ គ្រាប់ទៅភ្ញាស់ ហើយញាស់បានកូន ៨០ ក្បាល នោះអត្រាញាស់គឺស្មើនឹង ៨០%។
Light-emitting diodes / LED (ឌីយ៉ូតបញ្ចេញពន្លឺ)	ជាបច្ចេកវិទ្យាអំពូលភ្លើងដែលប្រើប្រាស់បន្ទះឈីបអេឡិចត្រូនិកដើម្បីបញ្ចេញពន្លឺ ដែលមានលក្ខណៈពិសេសគឺស៊ីភ្លើងតិច បញ្ចេញកម្តៅតិច និងអាចកំណត់រលកពន្លឺ ឬពណ៌ (ដូចជាពណ៌ក្រហមសុទ្ធ) យ៉ាងជាក់លាក់បាន។	ដូចជាអំពូលពិលទំនើបជំនាន់ថ្មីនៅលើទូរស័ព្ទដៃ ដែលភ្លឺខ្លាំង ស៊ីថ្មតិច និងមិនងាយក្តៅបើទោះជាបើកចោលយូរក៏ដោយ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖