បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាការប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅចង្រៃនៅក្នុងការដាំដុះស្រូវ Oryza sativa ដោយវិធីសាបព្រោះគ្រាប់ស្ងួតដោយផ្ទាល់ ដែលតែងតែធ្វើឱ្យកសិករពឹងផ្អែកខ្លាំងលើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានវាយតម្លៃពូជស្រូវចំនួន ១១ ប្រភេទនៅប្រទេសនេប៉ាល់ ក្រោមប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃចំនួន ៣ ផ្សេងគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Hand weeding (twice at 25 and 45 DAS) ការដកស្មៅដោយដៃ (ពីរដង នៅថ្ងៃទី២៥ និងទី៤៥ ក្រោយសាបព្រោះ) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការកាត់បន្ថយជីវម៉ាសស្មៅ និងជួយឱ្យស្រូវទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់បំផុត (ចន្លោះពី ៤០០០ ទៅ ៦០០០ គ.ក្រ/ហិកតា)។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើន ចំណាយពេលវេលាយូរ និងអាចជួបប្រទះបញ្ហាកង្វះខាតកម្លាំងពលកម្មនៅក្នុងតំបន់កសិកម្ម។ | ផ្តល់ទិន្នផលគ្រាប់ស្រូវជាមធ្យម ៥២១៣ គីឡូក្រាម/ហិកតា និងទប់ស្កាត់ស្មៅបានល្អបំផុតនៅសប្តាហ៍ទី៨។ |
| Rice straw mulch (@ 4 t/ha) ការគ្របដីដោយប្រើចំបើង (បរិមាណ ៤ តោន/ហិកតា) |
អាចទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់ស្មៅស្លឹកតូចៗបាន ១០០% នៅក្នុងរយៈពេល ៤ សប្តាហ៍ដំបូង ដោយមិនពឹងផ្អែកលើថ្នាំគីមី។ | ប្រសិទ្ធភាពទប់ស្កាត់ស្មៅថយចុះយ៉ាងខ្លាំងក្រោយសប្តាហ៍ទី៤ ហើយមិនបានជួយកាត់បន្ថយជីវម៉ាសស្មៅនៅសប្តាហ៍ទី៨នោះទេ ព្រមទាំងត្រូវការចំបើងក្នុងបរិមាណច្រើន។ | ទប់ស្កាត់ស្មៅបានល្អនៅដំណាក់កាលដំបូង ប៉ុន្តែទិន្នផលគ្រាប់ស្រូវមធ្យម (៣០៥០ គ.ក្រ/ហិកតា) មានកម្រិតប្រហាក់ប្រហែលនឹងការមិនដកស្មៅដែរ។ |
| Using competitive tall cultivars (e.g., Pokhreli masino) ការប្រើប្រាស់ពូជស្រូវដើមខ្ពស់ដែលមានសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង (ឧ. ពូជ Pokhreli masino) |
ពូជដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ និងមានសន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក (LAI) ធំ អាចយកឈ្នះលើស្មៅក្នុងការស្រូបយកពន្លឺ ដោយរក្សាបានទិន្នផលល្អសូម្បីក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបានគ្រប់គ្រងស្មៅ។ | ពូជស្រូវដើមខ្ពស់អាចប្រឈមនឹងការដួលរលំ (Lodging) ងាយជាងពូជស្រូវដើមទាប (ទំនើប) ហើយទិន្នផលសក្តានុពលអាចទាបជាងនៅពេលគ្មានស្មៅរំខានទាល់តែសោះ។ | ពូជ Pokhreli masino និង NR10274-10-2-1-1 ផ្តល់ទិន្នផលប្រហាក់ប្រហែលគ្នារវាងទីតាំងដែលបានដកស្មៅ និងទីតាំងមិនបានដកស្មៅ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការសាបព្រោះស្ងួតដោយផ្ទាល់ (Direct dry seeding) ជាមួយនឹងវិធីសាស្ត្រទាំងនេះ ទាមទារកម្លាំងពលកម្ម និងធនធានកសិកម្មជាមូលដ្ឋានជាក់លាក់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកសិដ្ឋាន Khumaltar ប្រទេសនេប៉ាល់ ដែលប្រើប្រាស់ពូជស្រូវក្នុងស្រុករបស់នេប៉ាល់ និងប្រភេទដីដែលមានសីតុណ្ហភាពខុសពីប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក្តី ទ្រឹស្តីនៃការប្រើប្រាស់ចំបើង និងការផ្តោតលើលក្ខណៈរូបសាស្ត្ររបស់ស្រូវ (កម្ពស់ដើម, ទំហំផ្ទៃស្លឹក) ដើម្បីប្រកួតប្រជែងជាមួយស្មៅ គឺជាគំរូទិន្នន័យដ៏សំខាន់ដែលអាចយកមកស្រាវជ្រាវបន្សាំនៅកម្ពុជាបាន។
វិធីសាស្ត្រគ្របចំបើងដើម្បីកាត់បន្ថយស្មៅ និងការជ្រើសរើសពូជស្រូវដែលមានសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ គឺពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការប្រើប្រាស់ពូជស្រូវក្នុងស្រុកដែលមានភាពធន់នឹងស្មៅ និងការប្រើប្រាស់សំណល់កសិកម្ម (ចំបើង) សម្រាប់គ្របដី អាចផ្តល់ជាដំណោះស្រាយគ្រប់គ្រងស្មៅបែបចម្រុះ ដែលចំណាយតិច និងជួយការពារបរិស្ថាននៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Direct Dry Seeded (ការសាបព្រោះគ្រាប់ស្ងួតដោយផ្ទាល់) | ជាវិធីសាស្ត្រដាំដុះស្រូវដោយសាបព្រោះគ្រាប់ពូជស្ងួតទៅលើដីដែលមិនមានទឹកដក់ (ដីចម្ការ ឬដីស្រែមិនទាន់បញ្ចេញទឹកបញ្ចូល) ជាជាងការសាបលើដីភក់ ឬការស្ទូង។ វិធីនេះជួយសន្សំសំចៃទឹក និងពលកម្ម ប៉ុន្តែងាយប្រឈមនឹងការដុះស្មៅចង្រៃខ្លាំង។ | ដូចជាការដាំពោត ឬសណ្តែកនៅលើដីគោកធម្មតា ដោយមិនចាំបាច់ធ្វើដីជាភក់ ឬបណ្តុះកូនយកទៅស្ទូងឡើយ។ |
| Allelopathic (អាឡេឡូប៉ាធី) | ជាបាតុភូតជីវសាស្ត្រដែលរុក្ខជាតិមួយបញ្ចេញសារធាតុគីមី (Allelochemicals) ទៅក្នុងបរិស្ថានជុំវិញ ដើម្បីរារាំង ឬបង្អាក់ការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិផ្សេងទៀតដែលនៅក្បែរវា (ឧទាហរណ៍៖ ស្រូវបញ្ចេញសារធាតុរារាំងការដុះរបស់ស្មៅ)។ | ដូចជាសត្វដែលបញ្ចេញក្លិនមិនល្អដើម្បីបណ្តេញសត្វដទៃមិនឱ្យមកក្បែរកន្លែងរបស់វាអញ្ចឹងដែរ។ |
| Leaf Area Index / LAI (សន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក) | ជារង្វាស់ទំហំផ្ទៃស្លឹករុក្ខជាតិសរុបធៀបនឹងទំហំផ្ទៃដីខាងក្រោម។ កាលណាស្រូវមានសន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹកធំ វាអាចបិទបាំងពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនឱ្យចាំងដល់ដី ដែលធ្វើឱ្យគ្រាប់ស្មៅពិបាកដុះលូតលាស់។ | ដូចជាការបើកឆ័ត្រធំមួយបាំងកុំឱ្យពន្លឺថ្ងៃជះដល់ស្មៅដែលដុះនៅខាងក្រោម។ |
| Straw mulch (ការគ្របដីដោយចំបើង) | ជាការយកចំបើងដែលនៅសល់ពីការប្រមូលផល មកក្រាលគ្របពីលើផ្ទៃដីដាំដុះ ដើម្បីរក្សាសំណើម កាត់បន្ថយកម្តៅ និងជាពិសេសដើម្បីរារាំងកុំឱ្យគ្រាប់ស្មៅដុះចេញមកបានដោយសារខ្វះពន្លឺ។ | ដូចជាការយកភួយមកដណ្តប់លើដី ដើម្បីកុំឱ្យស្មៅត្រូវពន្លឺថ្ងៃ និងមិនអាចដុះចេញមកក្រៅបាន។ |
| Competitive ability (សមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង) | សមត្ថភាពរបស់រុក្ខជាតិ (ពូជស្រូវ) ក្នុងការដណ្តើមយកសារធាតុចិញ្ចឹម ទឹក និងពន្លឺព្រះអាទិត្យបានលឿនជាងរុក្ខជាតិផ្សេងទៀត (ស្មៅ) និងសមត្ថភាពក្នុងការរក្សាទិន្នផលបានល្អ ទោះបីជាមានស្មៅដុះរំខានក៏ដោយ។ | ដូចជាសិស្សពូកែដែលនៅតែអាចរៀនបានពិន្ទុល្អ ទោះបីជាមានសំឡេងរំខាននៅក្នុងថ្នាក់រៀនក៏ដោយ។ |
| Narrowleaf weeds (ស្មៅស្លឹកតូច ឬស្មៅស្លឹកស្រួច) | ជាក្រុមរុក្ខជាតិស្មៅចង្រៃដែលមានស្លឹកទ្រវែងស្រួច (ជាទូទៅជាអំបូរស្មៅ Monocot) ដែលតែងតែដុះប្រជែងជាមួយស្រូវខ្លាំង ព្រោះវាមានទម្រង់និងការលូតលាស់ស្រដៀងនឹងស្រូវ (ឧទាហរណ៍៖ ស្មៅបាណារ ឬកក់)។ | ដូចជាមនុស្សដែលតែងខ្លួន និងមានអត្តចរិតស្រដៀងយើង ដែលធ្វើឱ្យពិបាកបែងចែកថានរណាជានរណាក្នុងចំណោមហ្វូងមនុស្ស។ |
| Biomass (ជីវម៉ាស) | ជាទម្ងន់សរុបរបស់សារពាង្គកាយមានជីវិត (ដូចជារុក្ខជាតិ ឬស្មៅ) នៅក្នុងតំបន់ណាមួយនៅពេលជាក់លាក់មួយ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គេវាស់ទម្ងន់ស្មៅស្រស់ ឬស្មៅក្រៀម ដើម្បីដឹងថាវិធីគ្រប់គ្រងស្មៅនោះមានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណា។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សរុបរបស់សំរាមដែលប្រមូលបាន ដើម្បីដឹងពីបរិមាណរបស់វាជាក់លាក់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
