បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងការស្វែងរកពេលវេលាប្រមូលផល និងអត្រាគ្រាប់ពូជដ៏ប្រសើរបំផុត សម្រាប់ដំណាំស្រូវរដូវទីមួយ ក្នុងការអនុវត្តការដាំដុះស្រូវកញ្ជ្រាំងតាមបែបផ្តួលគល់ (Stubble-lodging rice ratooning) នៅក្នុងតំបន់វាលទំនាបកណ្តាលនៃប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវស្រូវ Pathumthani ក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ លើពូជស្រូវ Suphanburi 1 ដោយប្រើប្រាស់ការរចនាបែបប្លុកចៃដន្យពេញលេញ (RCB) ចំនួន ៤ ជាន់ដដែលៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Different Harvesting Times (25-34 days post-flowering) ការប្រមូលផលនៅពេលវេលាខុសគ្នា (២៥ ដល់ ៣៤ ថ្ងៃក្រោយពេលចេញផ្កា) |
ផ្តល់ភាពបត់បែនដល់កសិករក្នុងការប្រមូលផល។ ការប្រមូលផលលឿន (២៥ ថ្ងៃ) ជួយសន្សំពេលវេលាសម្រាប់ការដាំដុះស្រូវកញ្ជ្រាំងរដូវទីពីរ។ | ការប្រមូលផលលឿនពេក ឬយឺតពេក អាចទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើការគ្រប់គ្រងសំណើមគ្រាប់ស្រូវ និងការជ្រុះគ្រាប់ពេលច្រូតកាត់។ | ទិន្នផលស្រូវជាមធ្យម ៦០៤ គ.ក្រ/រ៉ៃ ដោយមិនមានភាពខុសគ្នាបែបស្ថិតិ (NS) រវាងការប្រមូលផលនៅថ្ងៃទី ២៥, ២៨, ៣១ និង ៣៤ ឡើយ។ |
| Different Seed Rates (15-30 kg/rai ) ការប្រើប្រាស់អត្រាគ្រាប់ពូជខុសគ្នា (១៥ ដល់ ៣០ គីឡូក្រាមក្នុងមួយរ៉ៃ) |
ការប្រើប្រាស់អត្រាគ្រាប់ពូជទាប (១៥ គ.ក្រ/រ៉ៃ) អាចជួយកសិករសន្សំសំចៃថ្លៃដើមពូជបានច្រើន ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ទិន្នផល។ | ការប្រើអត្រាគ្រាប់ពូជទាប អាចទាមទារការរៀបចំដីឱ្យបានល្អ និងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃនៅដំណាក់កាលដំបូងឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ | ទិន្នផលស្រូវជាមធ្យម ៦២៩ គ.ក្រ/រ៉ៃ ដោយមិនមានភាពខុសគ្នាបែបស្ថិតិ ទោះបីជាប្រើប្រាស់គ្រាប់ពូជក្នុងអត្រា ១៥, ២០, ២៥ ឬ ៣០ គ.ក្រ/រ៉ៃ ក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកសិកម្មជាមូលដ្ឋាន សម្រាប់ការដាំដុះ និងការគ្រប់គ្រងទឹកក្នុងស្រែ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវស្រូវ Pathumthani ភាគកណ្តាលនៃប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជស្រូវ Suphanburi 1 តែមួយគត់ក្នុងលក្ខខណ្ឌដីដែលមានសំណើមខ្ពស់។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅនឹងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីនៅតំបន់នោះ ដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តបន្ថែមលើពូជស្រូវក្នុងស្រុក Oryza sativa នៅកម្ពុជា។
បច្ចេកទេសដាំដុះស្រូវកញ្ជ្រាំងតាមបែបផ្តួលគល់នេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីជួយកសិករសម្របខ្លួនទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះអាចបង្កើនភាពធន់នៃប្រព័ន្ធកសិកម្មកម្ពុជា និងជួយបង្កើនប្រាក់ចំណេញដល់កសិករតាមរយៈការកាត់បន្ថយការចំណាយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Stubble-lodging ratooning (ការដាំដុះស្រូវកញ្ជ្រាំងតាមបែបផ្តួលគល់) | ជាបច្ចេកទេសកសិកម្មមួយដែលគេផ្តួលគល់កញ្ជ្រាំងស្រូវដែលនៅសល់ពីការច្រូតកាត់រដូវទីមួយទៅលើដីសើម ដើម្បីជំរុញឱ្យពន្លកថ្មីដុះចេញពីថ្នាំងនៃគល់ស្រូវនោះយ៉ាងលឿន បង្កើតបានជាដំណាំស្រូវរដូវទីពីរដោយមិនបាច់ភ្ជួររាស់ និងសាបព្រោះគ្រាប់ពូជសាជាថ្មី។ | ដូចជាការកាត់ដើមរុក្ខជាតិមួយទុកតែគល់ រួចផ្តួលវាឱ្យដេកផ្ទាល់ដីសើម ដើម្បីឱ្យវាឆាប់ដុះពន្លកថ្មីចេញពីគល់នោះលឿនជាងការទុកឱ្យឈរត្រង់។ |
| Ratoon / Ratooning (ស្រូវកញ្ជ្រាំង / ការដុះពន្លកពីគល់ចាស់) | គឺជាការបណ្តុះដំណាំថ្មីឱ្យលូតលាស់ចេញពីគល់ ឬឫសនៃដំណាំចាស់ដែលត្រូវបានប្រមូលផលរួច ដែលជួយកសិករកាត់បន្ថយពេលវេលាដាំដុះ និងសន្សំសំចៃថ្លៃដើមក្នុងការរៀបចំដី។ | ដូចជាការកាត់ស្មៅរាបស្មើដី រួចហើយស្មៅនោះដុះស្លឹកថ្មីត្រឡប់មកវិញដោយមិនបាច់ដាំគ្រាប់ពូជថ្មី។ |
| Yield component (សមាសធាតុទិន្នផល) | ជាកត្តាវាស់វែងរាងកាយផ្សេងៗរបស់រុក្ខជាតិដែលរួមបញ្ចូលគ្នាបង្កើតបានជាទិន្នផលសរុប ដូចជា ចំនួនកួរក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េ ចំនួនគ្រាប់ក្នុងមួយកួរ ភាគរយគ្រាប់ពេញ និងទម្ងន់នៃគ្រាប់ស្រូវ១០០០គ្រាប់។ | ដូចជារូបមន្តធ្វើនំមួយដែលត្រូវការ ម្សៅ ស្ករ និងស៊ុត បញ្ចូលគ្នាដើម្បីគណនាទម្ងន់ និងទំហំរបស់នំមួយដុំ។ |
| Harvesting index (សន្ទស្សន៍ប្រមូលផល) | គឺជារង្វាស់នៃប្រសិទ្ធភាពរបស់រុក្ខជាតិក្នុងការបំប្លែងសារធាតុចិញ្ចឹមទៅជាផ្នែកដែលអាចប្រមូលផលបាន (គ្រាប់ស្រូវ) ដោយធៀបនឹងទម្ងន់ជីវម៉ាសសរុបរបស់រុក្ខជាតិទាំងមូល (រួមទាំងដើម និងស្លឹក)។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើដើមឈើមួយផ្តល់ផ្លែបានច្រើនប៉ុណ្ណា បើធៀបនឹងទំហំដើមនិងស្លឹកដ៏ធំសម្បើមរបស់វា។ |
| Physiological maturity (ភាពទុំពេញបរិបូរណ៍ខាងសរីរវិទ្យា) | ជាដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការលូតលាស់ ដែលគ្រាប់ស្រូវទទួលបានការសន្សំសំចៃសារធាតុស្ងួតអតិបរមា មានន័យថាគ្រាប់ស្រូវលែងត្រូវការស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមពីដើមទៀតហើយ ដែលជាពេលវេលាសមស្របបំផុតសម្រាប់ការប្រមូលផល។ | ដូចជាផ្លែឈើដែលទុំល្អិតល្អនៅលើដើម លែងត្រូវការការចិញ្ចឹមពីដើមទៀត ហើយត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចសម្រាប់ការបេះដោយមិនខ្លាចស្វិត។ |
| Randomized Complete Block (RCB) (ការរចនាបែបប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាប្លុកផ្សេងៗគ្នា ហើយក្នុងប្លុកនីមួយៗមានការអនុវត្តគ្រប់វិធីសាស្ត្រសាកល្បងដោយចៃដន្យ ដើម្បីធានាថាលទ្ធផលមិនលំអៀងដោយសារគុណភាពដីខុសគ្នា។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សជាក្រុមចម្រុះសមត្ថភាព ដើម្បីប្រកួតប្រជែងគ្នាដោយយុត្តិធម៌ មិនឱ្យក្រុមណាមួយមានប្រៀបជាងដោយសារកត្តាខាងក្រៅ។ |
| Tiller (បែកគុម្ព / ពន្លកដើម) | ជាពន្លកថ្មី ឬដើមរងដែលដុះចេញពីគល់នៃដើមស្រូវមេនៅដំណាក់កាលលូតលាស់លូតលាស់ ដែលពន្លកនីមួយៗអាចលូតលាស់បញ្ចេញកួរស្រូវ និងផ្តល់ទិន្នផលគ្រាប់ស្រូវបន្ថែមបាន។ | ដូចជាមែកឈើដែលបែកចេញពីតួដើមធំ ហើយមែកនីមួយៗអាចផ្តល់ផ្លែផ្កាដោយឡែកពីគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
