បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាការបំផ្លាញទិន្នផលស្រូវដោយសារដង្កូវស៊ីរូងដើម (Stemborer) និងតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងការស្វែងរកពូជស្រូវដែលមានភាពធន់ទ្រាំខ្ពស់ចំពោះសត្វល្អិតនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការធ្វើតេស្តស្វែងរកភាពធន់របស់ពូជស្រូវក្នុងលក្ខខណ្ឌធម្មជាតិ ដោយប្រៀបធៀបពួកវាជាមួយពូជស្រូវដែលត្រូវបានណែនាំឱ្យប្រើប្រាស់ទូទៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| SPRLR77210-KSR-2-9 Line ពូជស្រូវកូនកាត់ SPRLR77210-KSR-2-9 |
មានភាពធន់ទ្រាំខ្ពស់ចំពោះដង្កូវស៊ីរូងដើម និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ជាងពូជដែលគេណែនាំទូទៅក្នុងស្ថានភាពដែលមានការរាតត្បាតធ្ងន់ធ្ងរ។ | ទិន្នផលនៅតែទាបជាងពូជ IR 50 បន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកទៅអភិវឌ្ឍបន្ត។ | ផ្តល់ទិន្នផល ៤០៣,២ គ.ក្រ/រ៉ៃ (ខ្ពស់ជាងពូជ RD 7 ដល់ទៅ ៤,៦ ដង) និងមានអត្រាត្រួយស្ងួត (Dead heart) ទាបបំផុតត្រឹម ៦,៧%។ |
| RD 9 (Control/Recommended) ពូជស្រូវ RD 9 (ពូជណែនាំ/ប្រើជាការប្រៀបធៀប) |
ជាពូជដែលត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលថៃណែនាំឱ្យដាំដុះទូទៅ និងមានការលូតលាស់ល្អក្នុងស្ថានភាពធម្មតា។ | ងាយរងគ្រោះមធ្យមដោយសារដង្កូវស៊ីរូងដើម ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះពេលមានការរាតត្បាត។ | ផ្តល់ទិន្នផល ៣១៨,៤ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងមានអត្រាត្រួយស្ងួត ១១,២%។ |
| RD 7 (Susceptible Variety) ពូជស្រូវ RD 7 (ពូជងាយរងគ្រោះ) |
ជាពូជស្រូវដែលមានគុណភាពគ្រាប់ល្អ និងធ្លាប់ទទួលបានការពេញនិយម។ | ងាយរងគ្រោះខ្លាំងបំផុតពីការបំផ្លាញរបស់ដង្កូវស៊ីរូងដើម ដែលបណ្តាលឱ្យខូចខាតទិន្នផលស្ទើរទាំងស្រុងនៅពេលមានការរាតត្បាត។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបបំផុតត្រឹម ៨៨,០ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងមានអត្រាត្រួយស្ងួតខ្ពស់បំផុតដល់ទៅ ២០,៧%។ |
| IR 50 ពូជស្រូវ IR 50 |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតក្នុងការធ្វើតេស្ត និងមានភាពធន់នឹងការបំផ្លាញបានយ៉ាងល្អ។ | ប្រហែលជាមិនមានលក្ខណៈសមស្របទាំងស្រុងទៅនឹងទម្លាប់នៃការហូបចុក ឬលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានមូលដ្ឋានដូចពូជដែលអភិវឌ្ឍក្នុងស្រុក។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត ៥៥២,៦ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងមានអត្រាត្រួយស្ងួតត្រឹមតែ ៩,៨% ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការពិសោធន៍កសិកម្មផ្ទាល់នៅវាលស្រែ និងចំណេះដឹងផ្នែកក្សេត្រសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយពិសោធន៍ស្រូវសូរិន្ទ ប្រទេសថៃ កាលពីឆ្នាំ ១៩៨២ ក្រោមលក្ខខណ្ឌធម្មជាតិ និងប្រភេទដង្កូវស៊ីរូងដើមក្នុងតំបន់នោះ។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅនឹងអាកាសធាតុនៃតំបន់ភាគឦសានរបស់ថៃ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព័ត៌មាននេះមានតម្លៃជាការណែនាំដ៏ល្អ ព្រោះខេត្តជាប់ព្រំដែនថៃមានបរិយាកាស និងប្រព័ន្ធកសិកម្មប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបាននៅក្នុងវិស័យកសិកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការបង្កើនទិន្នផលស្រូវ។
ជារួម ការជ្រើសរើស និងអភិវឌ្ឍពូជស្រូវដែលមានភាពធន់ពីធម្មជាតិ គឺជាដំណោះស្រាយប្រកបដោយចីរភាព សុវត្ថិភាព និងចំណាយតិច សម្រាប់កសិករកម្ពុជាក្នុងការទប់ទល់នឹងសត្វល្អិតបំផ្លាញផលដំណាំ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Stemborer (ដង្កូវស៊ីរូងដើម) | ជាប្រភេទដង្កូវមេអំបៅដែលញាស់ចេញពីពងនៅលើស្លឹកស្រូវ រួចវាវារចូលទៅចោះស៊ីរូងខាងក្នុងដើមស្រូវ ធ្វើឱ្យដើមស្រូវមិនអាចស្រូបយកទឹក និងសារធាតុចិញ្ចឹមបាន។ | ដូចជាសត្វកណ្តៀរដែលស៊ីរូងសសរផ្ទះពីខាងក្នុង ធ្វើឱ្យសសរពុកផុយបាក់បែកដោយមិនដឹងខ្លួន។ |
| Dead heart (ត្រួយស្ងួត) | ជារោគសញ្ញានៃការបំផ្លាញដោយដង្កូវស៊ីរូងដើមនៅដំណាក់កាលស្រូវលូតលាស់ (បែកគុម្ព) ដែលធ្វើឱ្យត្រួយកណ្តាលរបស់ដើមស្រូវប្រែជាពណ៌លឿង ស្ងួត និងងាប់។ | ដូចជាបំពង់ទុយោទឹកដែលត្រូវគេកាត់ផ្តាច់នៅកណ្តាល ធ្វើឱ្យចុងបំពង់ខាងលើគ្មានទឹក និងស្ងួតក្រៀម។ |
| White head (កួរស្កក) | ជារោគសញ្ញានៃការបំផ្លាញនៅដំណាក់កាលស្រូវចេញផ្កា និងដាក់ទឹកដោះ ដោយដង្កូវស៊ីកាត់ដើមខាងក្រោមរុក្ខជាតិ ធ្វើឱ្យកួរស្រូវទាំងមូលប្រែជាពណ៌ស ស្ងួត និងគ្មានគ្រាប់។ | ដូចជាផ្កាដែលត្រូវគេកាច់ទងចេញពីដើម ទោះបីជាវាមើលទៅនៅជារាងផ្កា តែវានឹងស្វិតស្រពោន និងមិនអាចបង្កើតផ្លែបាន។ |
| Integrated Pest Management / IPM (ការគ្រប់គ្រងសមាសភាពចង្រៃចម្រុះ) | ជាវិធីសាស្ត្ររួមបញ្ចូលបច្ចេកទេសជាច្រើនដូចជា ការប្រើប្រាស់ពូជធន់ ការអភិរក្សសត្រូវធម្មជាតិ និងការអនុវត្តកសិកម្មល្អ ដើម្បីគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃដោយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថ្នាំគីមី។ | ដូចជាការថែរក្សាសុខภาพដោយរួមបញ្ចូលទាំងការហាត់ប្រាណ ការបរិភោគអាហារល្អ និងការប្រើថ្នាំតែពេលចាំបាច់ ជាជាងការពឹងលើថ្នាំពេទ្យតែមួយមុខ។ |
| Randomized complete block / RCB (ប្លង់ពិសោធន៍ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | គឺជាការរចនាប្លង់ពិសោធន៍កសិកម្មដែលបែងចែកដីជាប្លុកៗ ហើយនៅក្នុងប្លុកនីមួយៗ ការរៀបចំវត្ថុពិសោធន៍ (ដូចជាពូជស្រូវ) ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពមិនស្មើគ្នារបស់គុណភាពដី។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងខ្សោយចូលទៅក្នុងក្រុមផ្សេងៗគ្នាដោយចៃដន្យ ដើម្បីធានាថាការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌មិនលម្អៀង។ |
| Duncan's Multiple Range Test / DMRT (តេស្តស្ថិតិ DMRT) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមនៃក្រុមពិសោធន៍ច្រើនជាងពីរ ដើម្បីរកមើលថាតើក្រុមណាខ្លះមានភាពខុសគ្នាពិតប្រាកដតាមលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រ (ឧទាហរណ៍ ទិន្នផលពូជស្រូវផ្សេងៗគ្នា)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់បន្ទាត់រង្វាស់ស្តង់ដារមួយ ដើម្បីវាស់កម្ពស់សិស្សក្នុងថ្នាក់ ហើយចាត់ថ្នាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ថាអ្នកណាខ្ពស់ជាងអ្នកណាដោយមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់។ |
| Scirpophaga incertulas (ដង្កូវស៊ីរូងដើមពណ៌ក្រែម / Yellow rice borer) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ប្រភេទមេអំបៅដែលដង្កូវរបស់វាមានពណ៌លឿងក្រែម និងជាសត្វល្អិតចង្រៃដ៏ចម្បងដែលតែងតែបំផ្លាញដំណាំស្រូវនៅទ្វីបអាស៊ីតាំងពីវគ្គសាបរហូតដល់ប្រមូលផល។ | ដូចជាចោរឯកទេសម្នាក់ដែលមានជំនាញពិសេសតែខាងគាស់ផ្ទះ (ស៊ីតែស្រូវ) ធ្វើឱ្យម្ចាស់ផ្ទះខាតបង់ទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងខ្លាំង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
