បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃពីកម្រិតនៃការបាត់បង់ទិន្នផលអំពៅដែលបណ្តាលមកពីការបំផ្លាញដោយដង្កូវចោះដើម (Shoot and Stem Borers) និងសត្វល្អិតស៊ីស្លឹក (Defoliating insects) នៅក្នុងប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រដើមទោល គំរូសមីការគណិតវិទ្យា និងការក្លែងធ្វើការកាត់ស្លឹក ដើម្បីវាស់ស្ទង់ពីផលប៉ះពាល់លើទិន្នផលអំពៅពូជ F 140។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Single tiller method & Regression analysis វិធីសាស្ត្រដើមទោល និងការវិភាគតំរែតំរង់ សម្រាប់វាយតម្លៃការខូចខាតដោយសារដង្កូវចោះកូនអំពៅ |
អាចទស្សន៍ទាយកម្រិតនៃការបាត់បង់ទិន្នផលបានយ៉ាងច្បាស់លាស់តាមរយៈរូបមន្តគណិតវិទ្យា (y = 2.36 + 1.93X - 0.02X²)។ | ទាមទារការចុះពិនិត្យ និងរាប់ចំនួនដើមដែលខូចខាតដោយផ្ទាល់នៅតាមចម្ការ ដែលចំណាយពេលវេលា និងកម្លាំងពលកម្មច្រើន។ | ការខូចខាតដើមអំពៅលើសពី ៤៦% ធ្វើឱ្យធ្លាក់ចុះទិន្នផលជាង ៥២%។ |
| Analytical method (Judenko, 1973) វិធីសាស្ត្រវិភាគតាម Judenko ដើម្បីវាយតម្លៃការខូចខាតដោយសារដង្កូវចោះដើមអំពៅ |
អាចវាយតម្លៃការខូចខាតក្នុងលក្ខខណ្ឌចម្ការជាក់ស្តែង និងវាស់ស្ទង់ទាំងទម្ងន់ទិន្នផល និងកម្រិតភាពផ្អែម (CCS)។ | មិនបង្ហាញពីការធ្លាក់ចុះទម្ងន់ទិន្នផលជារួមឱ្យបានច្បាស់លាស់ឡើយ ហើយការប៉ះពាល់ដល់គុណភាពស្ករគឺពិបាកកត់សម្គាល់ដោយភ្នែកទទេ។ | មិនមានផលប៉ះពាល់ដល់ទិន្នផលរួម ប៉ុន្តែធ្វើឱ្យធ្លាក់ចុះកម្រិតស្ករ (CCS) ជាមធ្យម ៧%។ |
| Simulated damage (Hand defoliation) ការក្លែងធ្វើការខូចខាតដោយកាត់ស្លឹកអំពៅ ដើម្បីសិក្សាពីផលប៉ះពាល់នៃសត្វល្អិតស៊ីស្លឹក |
ជាវិធីសាស្ត្រងាយស្រួលអនុវត្ត និងអាចគ្រប់គ្រងកម្រិតនៃការខូចខាតបានជាក់លាក់តាមភាគរយ (២៥%, ៥០%, ៧៥%, ១០០%)។ | មិនឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងស្រុងពីទម្លាប់នៃការស៊ីរបស់សត្វល្អិតតាមធម្មជាតិ និងមិនបានបូកបញ្ចូលកត្តាស្ត្រេសបរិស្ថានផ្សេងៗ។ | អំពៅអាចទ្រាំទ្រការបាត់បង់ស្លឹកដល់ ៥០% ដោយមិនប៉ះពាល់ទិន្នផល តែបើបាត់បង់ ១០០% ទិន្នផលធ្លាក់ចុះ ២៤%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើការចុះវាស់ស្ទង់នៅតាមចម្ការជាក់ស្តែង ដែលទាមទារទីតាំងសាកល្បង កម្លាំងពលកម្មផ្ទាល់ និងឧបករណ៍វិភាគគុណភាពអំពៅ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ លើពូជអំពៅ F 140 និងប្រភេទសត្វល្អិតប្រចាំតំបន់ ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែពូជអំពៅបច្ចុប្បន្ន ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងភាពស៊ាំរបស់សត្វល្អិតចំពោះថ្នាំគីមីអាចមានការផ្លាស់ប្តូរ និងវិវឌ្ឍជាងមុន។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះផ្តល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏មានប្រយោជន៍សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃនៅក្នុងវិស័យកសិឧស្សាហកម្មអំពៅនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការយល់ដឹងពីកម្រិតនៃការខូចខាតដែលប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច (Economic Threshold) នឹងជួយឱ្យអ្នកដាំដុះអំពៅនៅកម្ពុជាអាចកាត់បន្ថយការចំណាយមិនចាំបាច់លើថ្នាំគីមី និងរក្សាបាននូវប្រាក់ចំណេញខ្ពស់ប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Single tiller method (វិធីសាស្ត្រដើមទោល) | ជាវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃការខូចខាតដោយពិនិត្យ និងប្រៀបធៀបទិន្នផលនៃដើមអំពៅនីមួយៗ (ដើមទោល) ដែលរងការបំផ្លាញដោយសត្វល្អិត ធៀបនឹងដើមដែលមិនរងការបំផ្លាញ នៅក្នុងកន្លែងដាំដុះតែមួយ ដើម្បីរកភាគរយនៃការបាត់បង់ទិន្នផលសរុប។ | ដូចជាការយកសិស្សម្នាក់ៗមកធ្វើតេស្តសមត្ថភាព ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតយល់ដឹងជារួមរបស់សិស្សនៅក្នុងថ្នាក់ទាំងមូល។ |
| Regression analysis (ការវិភាគតំរែតំរង់) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិគណិតវិទ្យាដែលប្រើសម្រាប់ស្វែងរកទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរ ឬច្រើន (ឧទាហរណ៍ ភាគរយនៃការខូចខាតដើមអំពៅ និងភាគរយនៃការបាត់បង់ទិន្នផល) ដើម្បីបង្កើតជាសមីការដែលអាចទស្សន៍ទាយលទ្ធផលនៃការខាតបង់នៅពេលអនាគត។ | ដូចជាការគូសបន្ទាត់ភ្ជាប់ចំណុចទិន្នន័យចាស់ៗជាច្រើន ដើម្បីទាយថាតើចំណុចបន្ទាប់នឹងស្ថិតនៅត្រង់កន្លែងណា។ |
| Economic threshold (កម្រិតវាយប្រហារសេដ្ឋកិច្ច) | ជាកម្រិតដង់ស៊ីតេនៃសត្វល្អិតចង្រៃ ឬទំហំនៃការខូចខាតដំណាំ ដែលទាមទារឱ្យកសិករត្រូវតែចាត់វិធានការកម្ចាត់ (ដូចជាការបាញ់ថ្នាំ) ដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឱ្យការខូចខាតនោះកើនឡើងដល់កម្រិតដែលធ្វើឱ្យខាតបង់ប្រាក់ចំណេញសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាកម្រិតទឹកប្រកាសអាសន្ននៅទំនប់វារីអគ្គិសនី ដែលតម្រូវឱ្យគេត្រូវតែបើកទ្វារទឹកបញ្ចេញចោលភ្លាមៗមុនពេលទំនប់បាក់។ |
| Simulated defoliation (ការក្លែងធ្វើការកាត់ស្លឹកដោយដៃ) | ជាការកាត់ស្លឹករុក្ខជាតិដោយដៃមនុស្សតាមកម្រិតភាគរយផ្សេងៗគ្នា (ឧទាហរណ៍ ២៥%, ៥០%, ៧៥%) ដើម្បីត្រាប់តាមសកម្មភាពស៊ីបំផ្លាញស្លឹករបស់សត្វល្អិតក្នុងធម្មជាតិ ក្នុងគោលបំណងសិក្សាពីឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើទិន្នផល។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តបុកឡាន (Crash test) ដោយចេតនា ដើម្បីចង់ដឹងថាតើឡាននោះមានភាពធន់នឹងការប៉ះទង្គិចដល់កម្រិតណា។ |
| CCS - Commercial Cane Sugar (កម្រិតស្ករពាណិជ្ជកម្ម) | ជារង្វាស់ភាគរយនៃបរិមាណស្ករសុទ្ធដែលអាចចម្រាញ់ចេញពីអំពៅមួយតោន តាមរយៈក្បួនខ្នាតរោងចក្រ ដែលវាជាសូចនាករចម្បងបំផុតសម្រាប់កំណត់គុណភាព និងតម្លៃអំពៅនៅលើទីផ្សារ។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតជាតិមាសសុទ្ធនៅក្នុងរ៉ែដីមួយដុំ ដើម្បីដឹងថារ៉ែនោះអាចលក់បានតម្លៃប៉ុន្មាន។ |
| Analytical method (វិធីសាស្ត្រវិភាគតាម Judenko) | ក្នុងបរិបទនៃការសិក្សានេះ គឺជាវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតាមបែបប្រព័ន្ធដែលប្រើប្រាស់រូបមន្តគណិតវិទ្យាដើម្បីគណនា និងប្រៀបធៀបទិន្នផលរវាងរុក្ខជាតិដែលរងការខូចខាត និងរុក្ខជាតិដែលល្អ សម្រាប់រកបរិមាណទិន្នផលដែលបាត់បង់ពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ផ្លែប៉ោមដែលត្រូវសត្វកកេរខាំ ធៀបនឹងផ្លែប៉ោមល្អពេញលេញ ដើម្បីដឹងថាសត្វនោះស៊ីអស់ប៉ុន្មានក្រាម។ |
| Chilo infuscatellus (ដង្កូវចោះកូនអំពៅ) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃ (ដង្កូវ) ដែលតែងតែវាយប្រហារដោយចោះចូលទៅស៊ីខាងក្នុងដើមអំពៅនៅវគ្គលូតលាស់ដំបូងៗ បណ្តាលឱ្យកូនអំពៅស្ងួតចុង និងងាប់ ដែលធ្វើឱ្យធ្លាក់ចុះទិន្នផលអំពៅយ៉ាងខ្លាំង។ | ដូចជាចោរដែលលួចចូលទៅកាត់ខ្សែភ្លើងមេនៅក្នុងផ្ទះ ដែលធ្វើឱ្យឧបករណ៍អគ្គិសនីទាំងអស់ឈប់ដំណើរការ និងងងឹតឈឹង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
