បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកែលម្អវិធីសាស្ត្ររៀបចំសំណាកបរិស្ថាន (ទឹក ខ្យល់ ស្មៅ និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិ) ដើម្បីរកឱ្យឃើញយ៉ាងឆាប់រហ័សនិងច្បាស់លាស់នូវវីរុសជំងឺអុតស្វាយចៀម (Sheep pox virus) សំដៅការពារការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើតេស្តសាកល្បងប្រភេទតម្រង (Filters) និងសូលុយស្យុងបំបែក (Eluting media) ផ្សេងៗគ្នាដើម្បីប្រមូលផ្តុំវីរុសពីសំណាកបរិស្ថានដែលត្រូវបានចម្លងមេរោគសិប្បនិម្មិត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Capron filters with 5% BEB elution ការប្រើតម្រង Capron ជាមួយសូលុយស្យុងទឹកចម្រាញ់សាច់គោ ៥% (5% BEB) |
ផ្តល់លទ្ធផលដង់ស៊ីតេអុបទិកខ្ពស់បំផុតក្នុងការអានតេស្ត ELISA និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការប្រមូលផ្តុំវីរុសពីសំណាករាវ។ | ទាមទារការរៀបចំសូលុយស្យុងបំបែកឱ្យបានត្រឹមត្រូវនិងឧបករណ៍បូម (Vacuum pump) ដើម្បីចម្រោះ។ | អាចរកឃើញសំណាកវិជ្ជមាន ៥/៥ (100%) សម្រាប់ទឹកដែលមានកម្រិតមេរោគ 100 TCE50/cm³។ |
| 5% Bovine Serum elution ការប្រើសេរ៉ូមគោ ៥% ជាសូលុយស្យុងបំបែកវីរុស |
អាចបំបែកនិងរក្សាវីរុសពីតម្រងបានក្នុងកម្រិតល្អគួរសមប្រហាក់ប្រហែលនឹង BEB ដែរ។ | បង្កឱ្យមានពណ៌ផ្ទៃខាងក្រោយមិនជាក់លាក់ (Nonspecific background coloring) នៅក្នុងក្រុមវត្ថុបញ្ជាអវិជ្ជមាននៃតេស្ត ELISA ដែលធ្វើឱ្យពិបាកអានលទ្ធផល។ | ផ្តល់កម្រិតនៃការធ្វើឱ្យវីរុសអសកម្មនិងនៅសល់លើតម្រង 0.63 - 0.64 lg TCE50/cm³។ |
| FPP-15-1.5 / NEL-3 filters with 5% BEB ការប្រើតម្រង FPP-15-1.5 ឬ NEL-3 ជាមួយសូលុយស្យុង 5% BEB សម្រាប់ខ្យល់ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការប្រមូលសំណាកខ្យល់ (Aerosol) សម្រាប់យកទៅវិភាគបន្ត។ | ត្រូវការឧបករណ៍បូមខ្យល់និងប្រព័ន្ធប្រមូលសំណាកខ្យល់ដែលមានលក្ខណៈបច្ចេកទេសស្មុគស្មាញ។ | អាចរកឃើញវីរុសអុតស្វាយចៀមក្នុងសំណាកខ្យល់ចាប់ពីកម្រិត 10 TCE50/L ឡើងទៅ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះតម្រូវឱ្យមានមន្ទីរពិសោធន៍បំពាក់ដោយបរិក្ខារជីវសុវត្ថិភាព សម្ភារៈចម្រោះពិសេស និងសារធាតុគីមីសម្រាប់តេស្ត ELISA ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន ដោយប្រើប្រាស់វីរុសអុតស្វាយចៀមប្រភេទ 'NISKhI' ដែលចម្លងចូលក្នុងសំណាកបរិស្ថានដោយសិប្បនិម្មិត។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា កត្តាអាកាសធាតុ (កម្តៅ និងសំណើមខ្ពស់) ព្រមទាំងប្រភេទវីរុស Capripoxviruses ក្នុងស្រុក អាចជះឥទ្ធិពលដល់អត្រារស់រាននៃវីរុសនៅក្នុងបរិស្ថាន ដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញតាមបរិបទជាក់ស្តែង។
វិធីសាស្ត្ររៀបចំសំណាកនេះមានសារៈប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការតាមដាននិងទប់ស្កាត់ជំងឺឆ្លងសត្វនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសលើសត្វពពែនិងចៀម។
ការបំពាក់បច្ចេកទេសនេះដល់មន្ទីរពិសោធន៍បសុពេទ្យជាតិ នឹងជួយបង្កើនសមត្ថភាពឆ្លើយតបយ៉ាងរហ័សទៅនឹងការគំរាមកំហែងនៃជំងឺអុតស្វាយលើសត្វពាហនៈនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Specific indication (ការកំណត់អត្តសញ្ញាណជាក់លាក់) | ដំណើរការនៃការរកឱ្យឃើញ និងបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណភ្នាក់ងារបង្កជំងឺណាមួយ (ដូចជាវីរុស) ឱ្យបានច្បាស់លាស់ពីក្នុងសំណាកបរិស្ថានចម្រុះក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីមួយ។ | ដូចជាការរកមុខឧក្រិដ្ឋជនម្នាក់ចេញពីចំណោមមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ក្នុងរយៈពេលខ្លីដោយប្រើស្នាមម្រាមដៃជាក់លាក់របស់គេ។ |
| Elution (ការបំបែកយកមេរោគចេញពីតម្រង) | នីតិវិធីនៃការប្រើប្រាស់សូលុយស្យុងរាវ (Eluting media) ដើម្បីលាងជម្រះ ឬទាញយកភាគល្អិតវីរុសដែលទាក់ជាប់នៅលើតម្រង ឱ្យត្រឡប់មកក្នុងសូលុយស្យុងវិញដើម្បីងាយស្រួលយកទៅធ្វើតេស្តបន្ត។ | ដូចជាការយកទឹកសាប៊ូទៅបោកគក់ជម្រះភាពកខ្វក់ដែលជាប់នៅលើក្រណាត់ ដើម្បីយកទឹកកខ្វក់នោះទៅពិនិត្យមើលមេរោគ។ |
| Enzyme-linked immunosorbent assay / ELISA (តេស្តអេលីសា) | វិធីសាស្ត្រវិភាគជីវគីមីដែលប្រើប្រាស់អង់ទីគ័រ (Antibodies) គួបផ្សំនឹងអង់ស៊ីម ដែលវានឹងប្តូរពណ៌សូលុយស្យុងនៅពេលដែលវាចាប់បានអង់ទីហ្សែនរបស់វីរុសគោលដៅ (ឧទាហរណ៍៖ វីរុសអុតស្វាយចៀម)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់មេដែកពិសេសមួយដែលអាចឆក់ទាញយកតែដែកគោលចេញពីគំនរខ្សាច់ រួចបញ្ចេញពន្លឺពណ៌ដើម្បីប្រាប់យើងថាវាពិតជាមានដែកគោលមែន។ |
| Aerosol sampling (ការប្រមូលសំណាកខ្យល់) | ការប្រមូលយកភាគល្អិតរាវ ឬរឹងតូចៗបំផុតដែលអណ្តែតក្នុងខ្យល់ (ដែលអាចមានផ្ទុកវីរុស) ដោយប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនបូម និងតម្រងពិសេស។ | ដូចជាការយកម៉ាស៊ីនបូមធូលីទៅបូមយកសំណើមនិងធូលីល្អិតៗក្នុងខ្យល់តាមកសិដ្ឋាន ដើម្បីយកមកពិនិត្យមើលថាតើមានមេរោគហោះហើរតាមខ្យល់ដែរឬទេ។ |
| Optical density (ដង់ស៊ីតេអុបទិក) | រង្វាស់នៃបរិមាណពន្លឺដែលត្រូវបានស្រូបយកដោយសូលុយស្យុងសំណាកនៅពេលអានលទ្ធផលតេស្ត ELISA។ កម្រិតស្រូបពន្លឺកាន់តែខ្ពស់ (ពណ៌កាន់តែចាស់) បញ្ជាក់ថាមានបរិមាណវីរុសកាន់តែច្រើន។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតភាពល្អក់នៃទឹក ប្រសិនបើទឹកកាន់តែល្អក់ (មានមេរោគច្រើន) នោះពន្លឺអាចឆ្លងកាត់វាបានកាន់តែតិច។ |
| Differential concentration device (ឧបករណ៍ប្រមូលផ្តុំសំណាក) | បរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើសម្រាប់បង្រួញបរិមាណសំណាករាវដ៏ច្រើន (ឧទាហរណ៍ពី ៥ លីត្រ មកនៅបរិមាណតិចតួច) ដោយរក្សាទុកតែមេរោគនៅលើតម្រង ដើម្បីធ្វើឱ្យកំហាប់មេរោគកាន់តែខាប់ និងងាយស្រួលរកឃើញ។ | ដូចជាការរម្ងាស់ទឹកស៊ុបមួយឆ្នាំងធំឱ្យនៅសល់តែមួយចានគោមតូច ដើម្បីឱ្យរសជាតិ (ឬមេរោគ) កាន់តែខាប់និងងាយស្រួលភ្លក់ដឹង។ |
| Tissue filters (តម្រងសរសៃអំបោះ) | ប្រភេទតម្រងពិសេស (ដូចជា FPP-15-1.5) ដែលធ្វើពីសរសៃអំបោះល្អិតៗ បង្កើតឡើងសម្រាប់ចាប់យកភាគល្អិតវីរុសពីក្នុងខ្យល់ ឬអង្គធាតុរាវនៅពេលវាឆ្លងកាត់។ | ដូចជាសំណាញ់ចាប់ត្រីដែលមានក្រឡាល្អិតបំផុត ដែលអាចឱ្យទឹកហូរឆ្លងកាត់បាន តែចាប់ជាប់រាល់វត្ថុល្អិតៗទំហំប៉ុនមេរោគ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
