បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរក និងជ្រើសរើសពូជក្រវាញសៀម (Amomum krervanh) ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការដាំដុះនៅតំបន់ខ្ពង់រាប ដើម្បីផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់នៅពេលដាំជាដំណាំចន្លោះ (Intercrop)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើឡើងដោយការដាំសាកល្បង និងប្រៀបធៀបពូជក្រវាញចំនួន ៣ ផ្សេងគ្នានៅស្ថានីยពិសោធន៍កសិកម្ម Doi Museur ដែលមានកម្ពស់ជាង ៨០០ ម៉ែត្រពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Nakhon Sri Thamarat Variety ពូជក្រវាញមកពីខេត្ត Nakhon Sri Thamarat |
ផ្តល់ទិន្នផលផ្កា និងផ្លែខ្ពស់បំផុត និងមានការបែកគុម្ពល្អ។ ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការដាំដុះជាដំណាំចន្លោះ (Intercrop) នៅតំបន់ខ្ពង់រាប។ | ទំហំផ្លែមានទំហំមធ្យម មិនធំដូចពូជមកពី Chanthaburi នោះទេ។ | ទិន្នផលផ្លែស្រស់ជាមធ្យម ៩៥.០៣ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងផ្លែស្ងួត ៣៨.១២ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ ក្នុងរយៈពេល៤ឆ្នាំ។ |
| Chanthaburi Variety ពូជក្រវាញមកពីខេត្ត Chanthaburi |
ដើមមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងគេបំផុត (រហូតដល់ ២៨២.៥៧ សង់ទីម៉ែត្រ) និងមានទំហំអង្កត់ផ្ចិតផ្លែធំជាងគេ (១១.៧ ម.ម)។ | ផ្តល់ទិន្នផលផ្លែ និងផ្កាទាបបំផុត ហើយមានការបែកគុម្ពតិចតួច។ | ទិន្នផលផ្លែស្រស់ជាមធ្យមត្រឹមតែ ២៤.៧០ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Krabi Variety ពូជក្រវាញមកពីខេត្ត Krabi |
ផ្តល់ទិន្នផលមធ្យម ខ្ពស់ជាងពូជ Chanthaburi បន្តិចបន្តួច។ | ដើមមានកម្ពស់ទាបជាងគេបំផុត (១៨៥.៨៣ សង់ទីម៉ែត្រ) និងទំហំផ្លែតូចជាងគេ។ | ទិន្នផលផ្លែស្រស់ជាមធ្យម ៤១.៨៧ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងផ្លែស្ងួត ១៤.២១ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការដាំដុះក្រវាញនេះទាមទារទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ និងការរៀបចំប្រព័ន្ធកសិ-រុក្ខាប្រមាញ់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការលូតលាស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយ៍ពិសោធន៍សាកវប្បកម្ម Doi Museur ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើពូជក្រវាញចំនួន៣ មកពីតំបន់ផ្សេងគ្នាក្នុងប្រទេសថៃ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលនេះមានតម្លៃខ្លាំងណាស់ ព្រោះកម្ពុជាមានតំបន់ជួរភ្នំក្រវាញ និងតំបន់ខ្ពង់រាបផ្សេងៗដែលមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នា ដែលអាចទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីការជ្រើសរើសពូជដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការអនុវត្តសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកសិ-រុក្ខាប្រមាញ់នៅតំបន់ខ្ពង់រាបនៃប្រទេសកម្ពុជា។
ការជ្រើសរើសពូជក្រវាញដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ និងការដាំដុះជាដំណាំចន្លោះ នឹងរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការលើកស្ទួយជីវភាពកសិករ និងរក្សានិរន្តរភាពបរិស្ថាននៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Intercrop (ដំណាំចន្លោះ) | ការដាំដុះដំណាំមួយប្រភេទ (ដូចជាក្រវាញ) នៅចន្លោះរុក្ខជាតិឬដំណាំមួយផ្សេងទៀត (ដូចជាដើមឈើហូបផ្លែ ឬឈើព្រៃ) ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីទំហំដីទំនេរ និងទាញយកម្លប់សម្រាប់ការលូតលាស់។ | ដូចជាការជួលបន្ទប់ទំនេរក្នុងផ្ទះធំមួយឱ្យគេស្នាក់នៅ ដើម្បីទទួលបានចំណូលបន្ថែមដោយមិនបាច់ទិញផ្ទះថ្មី។ |
| Inflorescence (កញ្ចុំផ្កា ឬទងផ្កា) | ការរៀបចំខ្លួនរបស់ផ្កាជាច្រើនដែលដុះចេញពីទង ឬប្រព័ន្ធមែកធាងតែមួយ ដែលជាកត្តាកំណត់ចំនួនផ្លែរបស់រុក្ខជាតិ។ សម្រាប់ក្រវាញ កញ្ចុំផ្កាដុះចេញពីគល់ផ្ទាល់នៅកៀកនឹងដី។ | ដូចជាភួងទំពាំងបាយជូរ ដែលមានផ្លែតូចៗជាច្រើនប្រមូលផ្តុំគ្នានៅលើទងមេតែមួយ។ |
| Randomized Complete Block - RCB (ការរចនាប្លុកដោយចៃដន្យពេញលេញ) | វិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍កសិកម្មដោយបែងចែកដីជាប្លុកៗ ហើយចាត់តាំងពូជដំណាំទៅដាំក្នុងប្លុកនីមួយៗដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពខុសគ្នារបស់គុណភាពដីទៅលើលទ្ធផល។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងខ្សោយឱ្យចូលរៀនក្នុងថ្នាក់ផ្សេងៗគ្នាដោយស្មើភាព ដើម្បីកុំឱ្យថ្នាក់ណាមួយមានប្រៀបជាងថ្នាក់ផ្សេងដោយសារកត្តាគ្រូឬបន្ទប់រៀន។ |
| Duncan's New Multiple Range Test - DMRT (ការធ្វើតេស្តប្រៀបធៀបមធ្យមភាគរបស់ Duncan) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមភាគនៃក្រុមដែលធំជាងពីរ (ឧទាហរណ៍៖ ទិន្នផលពូជក្រវាញទាំង៣) ដើម្បីរកមើលថាតើពួកវាពិតជាខុសគ្នាដោយសារប្រភេទពូជ ឬគ្រាន់តែខុសគ្នាដោយសារភាពចៃដន្យ។ | ដូចជាការចាត់ថ្នាក់សិស្សប្រឡង បើពិន្ទុខុសគ្នាតែ ១ ឬ ២ ពិន្ទុ គេចាត់ទុកថាសិស្សទាំងពីរពូកែស្មើគ្នា តែបើខុសគ្នា ១០ ពិន្ទុទើបគេចាត់ទុកថាមានកម្រិតខុសគ្នាពិតប្រាកដ។ |
| Relative humidity (សំណើមធៀប) | រង្វាស់នៃបរិមាណចំហាយទឹកដែលមានក្នុងខ្យល់ ធៀបនឹងបរិមាណអតិបរមាដែលខ្យល់អាចផ្ទុកបាននៅសីតុណ្ហភាពនោះ។ វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ចំពោះការចេញផ្កា និងការជាប់ផ្លែរបស់រុក្ខជាតិដូចជាក្រវាញ។ | ដូចជាអេប៉ុងជក់ទឹក បើវាកំពុងផ្ទុកទឹកបាន ៨០% នៃសមត្ថភាពរបស់វា នោះវាប្រៀបបាននឹងសំណើមធៀប ៨០% នៃបរិយាកាស។ |
| Siam Cardamon (ក្រវាញសៀម ឬ Amomum krervanh) | ប្រភេទរុក្ខជាតិក្នុងអម្បូរខ្ញីដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ផ្តល់ផ្លែនិងគ្រាប់ដែលមានក្លិនក្រអូបប្រហើរ ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាគ្រឿងទេសនិងឱសថបុរាណ ហើយវាដុះលូតលាស់បានល្អនៅតំបន់ភ្នំដែលមានម្លប់។ | ដូចជារុក្ខជាតិរំដេង ឬខ្ញី ប៉ុន្តែវាមានផ្លែតូចៗនៅគល់ដែលមានក្លិនក្រអូបនិងតម្លៃថ្លៃ។ |
| Capsule setting (ការជាប់ផ្លែ) | ដំណើរការដែលផ្ការបស់រុក្ខជាតិប្រែក្លាយទៅជាផ្លែដោយជោគជ័យ បន្ទាប់ពីការបង្កាត់ពូជ (Pollination) ត្រូវបានបញ្ចប់។ | ដូចជាការតាំងគភ៌ដោយជោគជ័យ បន្ទាប់ពីមេជីវិតបានជួបគ្នានៅក្នុងរាងកាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
