បញ្ហា (The Problem)៖ ការដាំដុះអំពៅជាទូទៅពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង ប៉ុន្តែដោយសារការធ្លាក់ភ្លៀងមិនទៀងទាត់ ទើបតម្រូវឱ្យមានប្រព័ន្ធស្រោចស្រពដើម្បីកែលម្អទិន្នផល។ បញ្ហាប្រឈមគឺការវាយតម្លៃតម្រូវការទឹកដោយកម្លាំងពលកម្មមនុស្សជារឿយៗមិនសូវមានភាពសុក្រឹតនិងទាមទារពេលវេលាច្រើន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ទ្រឹស្តី Fuzzy Set ដើម្បីរចនាឧបករណ៍បញ្ជា និងក្លែងធ្វើប្រព័ន្ធស្រោចស្រពទឹកបន្តក់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fuzzy Logic Controller via MATLAB Simulink ការក្លែងធ្វើប្រព័ន្ធបញ្ជា Fuzzy Logic តាមរយៈកម្មវិធី MATLAB Simulink |
អាចធ្វើស្វ័យប្រវត្តិកម្មក្នុងការវាយតម្លៃរយៈពេលនៃការបើកម៉ាស៊ីនបូមទឹកបានយ៉ាងជាក់លាក់ ដោយគិតគូរទាំងសំណើមដីនិងសំណើមខ្យល់ក្នុងពេលតែមួយ។ កាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើកម្លាំងពលកម្មមនុស្សក្នុងការសម្រេចចិត្ត។ | ទាមទារចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការចងក្រងក្បួន (Fuzzy rules) និងកំណត់សមាជិកភាព (Membership functions)។ ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើភាពសុក្រឹតរបស់ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា (Sensors)។ | ផ្តល់លទ្ធផលរយៈពេលនៃការស្រោចស្រពប្រហាក់ប្រហែលគ្នាបេះបិទទៅនឹងការគណនាដោយមនុស្ស ហើយប្រព័ន្ធដំណើរការបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវតាមគោលដៅដែលបានកំណត់។ |
| Human Expert Calculation (Based on Soil Moisture) ការគណនាដោយអ្នកជំនាញ (ផ្អែកលើកម្រិតសំណើមដី) |
ជាវិធីសាស្រ្តដែលអាចទុកចិត្តបានខ្ពស់ ដោយប្រើប្រាស់ការវាស់វែងជាក់ស្តែង និងបទពិសោធន៍ផ្ទាល់របស់អ្នកជំនាញកសិកម្មក្នុងការវាយតម្លៃកម្រិត AWC (Available Water Capacity)។ | ចំណាយពេលវេលាច្រើន ទាមទារកម្លាំងពលកម្មក្នុងការចុះវាស់វែងផ្ទាល់ជាប្រចាំ និងមិនអាចតាមដានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុរាល់វិនាទីបានឡើយ។ | ត្រូវបានប្រើជាគោលដ្ឋាន (Baseline) ដែលបង្ហាញថារយៈពេលនៃការស្រោចស្រពមិនមានភាពខុសគ្នាជាដុំកំភួនពីម៉ាស៊ីននោះទេ នៅកម្រិតទំនុកចិត្ត ៩៥% (p-value = 0.07)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធនេះតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគលើកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ចងក្រងក្បួន និងឧបករណ៍ផ្នែករឹងដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យពីបរិស្ថានជាក់ស្តែង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវកសិកម្មខេត្តនគររាជសីមា ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើអំពៅពូជ 'ខនកែន ៣' លើប្រភេទដី 'កូរ៉ាត' (Korat soil series)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុប្រហាក់ប្រហែលគ្នាក៏ដោយ ក៏ការយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែងទាមទារឱ្យមានការសិក្សាវាស់វែងឡើងវិញនូវកម្រិតសំណើមដីគោល (FC និង PWP) ឱ្យស្របទៅតាមប្រភេទដី និងពូជដំណាំក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្រ្តនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការជំរុញការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មឆ្លាតវៃ (Smart Agriculture) នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការធ្វើសមាហរណកម្មបច្ចេកវិទ្យានេះនឹងជួយផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ពីការស្រោចស្រពតាមការស្មាន ឬការប្រើកម្លាំងមនុស្ស មកជាការស្រោចស្រពផ្អែកលើទិន្នន័យជាក់ស្តែង (Data-driven irrigation)។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Fuzzy Logic Controller (ឧបករណ៍បញ្ជាតក្កវិទ្យាស្រពិចស្រពិល) | ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយផ្អែកលើកម្រិតនៃការពិត (Degrees of truth) ជាជាងត្រឹមតែត្រូវឬខុស (0 ឬ 1) ដាច់អហង្ការ។ វាអាចយល់ពីកម្រិតដូចជា "បន្តិចបន្តួច", "មធ្យម", ឬ "ខ្លាំង" ដើម្បីគ្រប់គ្រងម៉ាស៊ីនឱ្យបានរលូនដូចការគិតរបស់មនុស្ស។ | ដូចជាមនុស្សបង្វិលក្បាលរ៉ូប៊ីនេទឹក គឺមិនមែនមានតែបិទនិងបើកនោះទេ តែអាចបើកខ្លាំង ឬបើកតិចតួចទៅតាមកម្រិតដែលចង់បាន។ |
| Available Water Capacity - AWC (ចំណុះទឹកប្រើប្រាស់បាន) | បរិមាណទឹកសរុបនៅក្នុងដីដែលរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់បាន ដែលជាចន្លោះរវាងកម្រិតសំណើមអតិបរមាក្នុងដី (Field Capacity) និងកម្រិតសំណើមអប្បបរមាដែលរុក្ខជាតិចាប់ផ្តើមស្រពោន (Permanent Wilting Point)។ | ដូចជាទឹកដែលមាននៅក្នុងកែវដែលអ្នកអាចបឺតផឹកបាន មិនមែនទឹកដែលកំពប់ចេញបាត់ ឬទឹកដែលនៅសល់ជាប់បាតកែវដែលទុយយោបឺតមិនដល់នោះទេ។ |
| Field Capacity - FC (សមត្ថភាពផ្ទុកទឹករបស់ដី / សំណើមធារាសាស្ត្រ) | កម្រិតសំណើមអតិបរមាដែលដីអាចទប់រក្សាទុកបាន បន្ទាប់ពីទឹកដែលលើសត្រូវបានហូរជ្រាបចុះក្រោមអស់។ កម្រិតនេះគឺជាគោលដៅបរិមាណទឹកដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ការស្រោចស្រព។ | ដូចជាអេប៉ុងដែលទើបតែជ្រលក់ទឹក ហើយស្រូបទឹកឆ្អែតពេញលេញដោយមិនមានស្រក់តក់ៗចុះមកក្រោមទៀត។ |
| Fuzzification (ការបំប្លែងទៅជាទិន្នន័យស្រពិចស្រពិល) | ដំណើរការនៃការបំប្លែងទិន្នន័យជាលេខជាក់លាក់ដែលអានបានពីឧបករណ៍វាស់ (ឧទាហរណ៍ សំណើម ៦០%) ទៅជាតម្លៃភាសាឬប្រភេទតំបន់ (ឧទាហរណ៍ "ស្ងួត", "ធម្មតា", "សើម") ដើម្បីឱ្យប្រព័ន្ធ Fuzzy Logic អាចដំណើរការបាន។ | ដូចជាការបកប្រែពិន្ទុប្រឡង ៨៥ ពិន្ទុ ឱ្យទៅជានិទ្ទេស "ល្អណាស់" ដើម្បីងាយស្រួលយល់និងចាត់ថ្នាក់។ |
| Defuzzification (ការបំប្លែងត្រឡប់មកលេខជាក់លាក់) | ដំណើរការចុងក្រោយរបស់ប្រព័ន្ធ Fuzzy Logic ដែលបំប្លែងលទ្ធផលវាយតម្លៃជាភាសា (ឧទាហរណ៍ "បើកទឹកយូរ") ឱ្យត្រឡប់មកជាតម្លៃលេខពិតប្រាកដវិញ (ឧទាហរណ៍ "បើក ១៤៥ នាទី") ដោយប្រើរូបមន្តគណិតវិទ្យាដូចជា Center of Gravity (COG) ដើម្បីបញ្ជូនទៅបញ្ជាម៉ាស៊ីន។ | ដូចជាមេចុងភៅប្រាប់ថាក្នុងរូបមន្តត្រូវ "ដាក់អំបិលបន្តិច" ហើយកូនកាំបិតយកទៅថ្លឹងថ្លែងចេញជាបរិមាណពិតប្រាកដគឺ "៥ ក្រាម" ដើម្បីចម្អិន។ |
| MATLAB Simulink (កម្មវិធីក្លែងធ្វើ MATLAB Simulink) | ជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រដ៏មានអានុភាពសម្រាប់សាងសង់និងសាកល្បងគំរូប្រព័ន្ធវិស្វកម្មដោយប្រើប្លុកក្រាហ្វិក (Graphical blocks) ដើម្បីមើលនិងវិភាគថាតើប្រព័ន្ធនោះដំណើរការយ៉ាងដូចម្តេចមុនពេលយកទៅផលិត ឬអនុវត្តផ្ទាល់លើម៉ាស៊ីនពិត។ | ដូចជាការលេងហ្គេមសាងសង់ទីក្រុង ដែលអ្នកអាចសាកល្បងរៀបចំផ្លូវនិងបណ្តាញទឹកមើលសិន មុនពេលយកលុយទៅសាងសង់ទីក្រុងមែនទែន។ |
| Mamdani Inference Mechanism (យន្តការអនុមានម៉ាមដានី) | វិធីសាស្ត្រមួយក្នុងការបង្កើតច្បាប់ (IF-THEN rules) នៅក្នុង Fuzzy Logic ដើម្បីឱ្យប្រព័ន្ធអាចទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានចេញពីទិន្នន័យបញ្ចូលផ្សេងៗគ្នា ដោយរក្សាលទ្ធផលបញ្ចេញមកជាទម្រង់ភាសាស្រពិចស្រពិល ដែលស្របទៅនឹងការសម្រេចចិត្តតាមបទពិសោធន៍របស់មនុស្ស។ | ដូចជាច្បាប់ទម្លាប់ក្នុងខួរក្បាលអ្នកបើកបរ៖ "ប្រសិនបើ ភ្លៀងធ្លាក់ ហើយ ផ្លូវរអិល នោះ ត្រូវបើកបរយឺតៗ"។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
