Original Title: Strategic Priorities for Developing the Marketing of Pomelo Oranges (Citrus maxima Merr.): A Case Study in Magetan Regency, Indonesia
Source: doi.org/10.36956/rwae.v6i1.1370
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

អាទិភាពជាយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទីផ្សារក្រូចថ្លុង (Citrus maxima Merr.)៖ ការសិក្សាករណីក្នុងតំបន់ Magetan ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី

ចំណងជើងដើម៖ Strategic Priorities for Developing the Marketing of Pomelo Oranges (Citrus maxima Merr.): A Case Study in Magetan Regency, Indonesia

អ្នកនិពន្ធ៖ Kusnandar (Universitas Sebelas Maret), Risma Dwi Pratiwi (Universitas Sebelas Maret), Kartika Yoga Prasetyani (Universitas Sebelas Maret), Asmadi (Universitas Sebelas Maret), Reismaya Wanamertan Nugroho (Politeknik LPP Yogyakarta)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2025 Research on World Agricultural Economy

វិស័យសិក្សា៖ Agricultural Economics

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ តំបន់ Magetan គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលផលិតក្រូចថ្លុងដ៏ធំមួយ (ផលិតបាន ២៤៤,៣៩៥ គីនតាល់ក្នុងមួយឆ្នាំ) ប៉ុន្តែកសិករជួបប្រទះបញ្ហាខ្វះព័ត៌មានទីផ្សារ និងមានខ្សែសង្វាក់ទីផ្សារវែង ដែលតម្រូវឱ្យមានយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារច្បាស់លាស់។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រដំណើរការបណ្តាញវិភាគដើម្បីវាយតម្លៃ និងកំណត់អាទិភាពលើយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យផ្សេងៗ។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Increasing market share with the cooperation of various parties
ការបង្កើនចំណែកទីផ្សារតាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការពហុភាគី
ជួយពង្រីកបណ្តាញចែកចាយ និងពន្លឿនការនាំយកផលិតផលទៅកាន់ទីផ្សារកាន់តែទូលំទូលាយ ព្រមទាំងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមដឹកជញ្ជូន។ បង្កើតឱកាសកំណើនសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាននិងបង្កើនចំណូលកសិករតាមរយៈការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថល។ ទាមទារឱ្យមានការសម្របសម្រួលយ៉ាងស្មុគស្មាញរវាងភាគីពាក់ព័ន្ធជាច្រើន (រដ្ឋាភិបាល វិស័យឯកជន កសិករ និងក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន)។ ភាពជោគជ័យពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ភាគីនីមួយៗ។ ទទួលបានពិន្ទុទម្ងន់ខ្ពស់ជាងគេ ០.៤០២ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ ជាយុទ្ធសាស្ត្រល្អបំផុត)
Improving post-harvest quality
ការកែលម្អគុណភាពក្រោយពេលប្រមូលផល
រក្សាបាននូវភាពស្រស់នៃផលិតផល បំពេញតាមចំណង់ចំណូលចិត្តអតិថិជន និងជួយកសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះនិងទំនុកចិត្តលើផលិតផល។ ការពារកុំឱ្យផលិតផលឆាប់ខូចគុណភាពនៅពេលដឹកជញ្ជូន។ ទាមទារការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ការវេចខ្ចប់ពិសេស និងកន្លែងស្តុកទុកត្រឹមត្រូវ ដែលអាចបង្កើនចំណាយដើមទុន និងថ្លៃប្រតិបត្តិការរបស់កសិករ។ ទទួលបានពិន្ទុទម្ងន់ ០.៣៧៦ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ២)
Carrying out distribution activities in the marketing process
ការអនុវត្តសកម្មភាពចែកចាយក្នុងដំណើរការទីផ្សារ
ធានាថាផលិតផលកសិកម្មអាចទៅដល់ដៃអតិថិជនបានដោយផ្ទាល់ និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើឈ្មួញកណ្តាល។ ប្រសិនបើខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់មានប្រវែងវែងពេក ឬការទុកដាក់មិនបានល្អ វានឹងធ្វើឱ្យគុណភាពផ្លែឈើធ្លាក់ចុះ និងកាត់បន្ថយការពេញចិត្តរបស់អតិថិជន។ ទទួលបានពិន្ទុទម្ងន់ ០.២២០ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣)

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានចម្បងៗមួយចំនួនដូចជា កម្មវិធីសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យ និងចំណេះដឹងរបស់អ្នកជំនាញដែលមានបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ក្នុងវិស័យកសិកម្ម។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ Magetan Regency ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយផ្តោតលើការប្រមូលទិន្នន័យពីមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋាន និងកសិករដាំក្រូចថ្លុងពូជក្នុងស្រុក។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងអាកប្បកិរិយាទីផ្សាររបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីជាចម្បង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសយើងមានប្រព័ន្ធកសិកម្មស្រដៀងគ្នា ហើយកសិករខ្មែរក៏កំពុងជួបប្រទះបញ្ហាខ្វះព័ត៌មានទីផ្សារ និងការប្រកួតប្រជែងតម្លៃជាមួយឈ្មួញកណ្តាលដូចគ្នាផងដែរ។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតាមរយៈ ANP និងការរកឃើញនៅក្នុងការសិក្សានេះ គឺអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពដើម្បីលើកកម្ពស់ទីផ្សារកសិផលនៅប្រទេសកម្ពុជា។

ការអនុវត្តគំរូវិភាគនេះអាចជួយអ្នករៀបចំគោលនយោបាយ និងសហគមន៍កសិកម្មកម្ពុជា សម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវនិងមានទិន្នន័យច្បាស់លាស់ ក្នុងការបែងចែកធនធានដើម្បីជំរុញការលក់កសិផលក្នុងស្រុក។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. សិក្សាអំពីវិធីសាស្ត្រ Analytic Network Process (ANP): និស្សិតត្រូវស្វែងយល់ពីទ្រឹស្តីជាមូលដ្ឋាននៃ ANP ជាពិសេសការធ្វើរចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញ (Network Structure) ដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមក និងរៀនអំពីការប្រៀបធៀបគូ (Pairwise Comparison) តាមរយៈការអានឯកសារស្រាវជ្រាវ និងសៀវភៅណែនាំ។
  2. ដំឡើងនិងប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ: ទាញយកនិងដំឡើងកម្មវិធី Super Decision Software រួចអនុវត្តការបញ្ចូលទិន្នន័យសាកល្បង ដើម្បីបង្កើត Clusters, Nodes និងគណនាទម្ងន់អាទិភាព (Unweighted, Weighted, និង Limit Supermatrix) អោយបានស្ទាត់ជំនាញ។
  3. រៀបចំកម្រងសំណួរ និងប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកជំនាញ: កំណត់ប្រធានបទកសិផលណាមួយនៅកម្ពុជា (ឧ. ស្វាយកែវរមៀត ឬម្រេចកំពត) រួចបង្កើតកម្រងសំណួរដើម្បីចុះទៅសម្ភាសន៍ផ្ទាល់ជាមួយអ្នកជំនាញ ដូចជាមន្ត្រីមន្ទីរកសិកម្មខេត្ត តំណាងសហគមន៍ និងក្រុមហ៊ុននាំចេញ។
  4. វិភាគទិន្នន័យ និងកំណត់យុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារ: បញ្ចូលទិន្នន័យដែលប្រមូលបានទៅក្នុងកម្មវិធី Super Decision Software ដើម្បីរកមើលថាតើកត្តាណា (ឧ. គុណភាព ការច្នៃប្រឌិត ឬការវេចខ្ចប់) ជាអាទិភាពខ្ពស់បំផុត ព្រមទាំងសរសេរជារបាយការណ៍ណែនាំយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារជាក់ស្តែងសម្រាប់សហគមន៍។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Analytic Network Process (ដំណើរការបណ្តាញវិភាគ) ជាវិធីសាស្ត្រគណិតវិទ្យាសម្រាប់ធ្វើការសម្រេចចិត្តពហុភាគី ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគេវាស់ស្ទង់ឥទ្ធិពលទៅវិញទៅមក (អន្តរកម្ម) រវាងកត្តា ឬលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យផ្សេងៗក្នុងទម្រង់ជាបណ្តាញ ជាជាងការរៀបតាមលំដាប់ថ្នាក់ត្រង់ៗ។ ដូចជាការគូសផែនទីបណ្តាញផ្លូវក្នុងទីក្រុង ដើម្បីរកមើលថាបើយើងបិទផ្លូវមួយ តើវានឹងប៉ះពាល់ដល់ចរាចរណ៍នៅផ្លូវណាខ្លះដែលតភ្ជាប់គ្នា មិនមែនមើលតែផ្លូវត្រង់មួយខ្សែនោះទេ។
Pairwise Comparison (ការប្រៀបធៀបជាគូ) ជាដំណើរការដែលអ្នកជំនាញផ្តល់ពិន្ទុវាយតម្លៃដោយប្រៀបធៀបកត្តាពីរទល់នឹងគ្នា (ឧទាហរណ៍ កត្តា A និង កត្តា B) ដើម្បីកំណត់ថាមួយណាសំខាន់ជាង និងមានទម្ងន់ប៉ុន្មានធៀបនឹងមួយទៀត នៅក្នុងដំណើរការវិភាគ។ ដូចជាការប្រកួតកីឡាដែលក្រុមនីមួយៗត្រូវប្រកួតទល់មុខគ្នាម្ដងមួយគូៗ ដើម្បីរកឱ្យឃើញថាក្រុមណាខ្លាំងជាងគេបំផុតនៅចុងបញ្ចប់។
Consistency Ratio (អត្រានៃភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា) ជារង្វាស់បញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវនិងសមហេតុផលនៃការវាយតម្លៃរបស់អ្នកជំនាញ។ នៅក្នុងវិធីសាស្ត្រ ANP តម្លៃនេះត្រូវតែស្មើ ឬតូចជាង ០.១ (១០%) ទើបចាត់ទុកថាការវាយតម្លៃនោះមិនមានភាពផ្ទុយគ្នា។ ដូចជាការសួរសាក្សីម្នាក់នូវសំណួរដដែលៗក្នុងទម្រង់ខុសគ្នា បើចម្លើយរបស់គាត់នៅតែស្រដៀងគ្នា (មិនប្រឆាំងគ្នាឯង) នោះមានន័យថាចម្លើយគាត់មានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាអាចជឿទុកចិត្តបាន។
Supermatrix (ម៉ាទ្រីសធំ / ស៊ុបពែរម៉ាទ្រីស) ជាតារាងទិន្នន័យរួមបញ្ចូលគ្នាធំមួយ ដែលផ្ទុកនូវរាល់ពិន្ទុអាទិភាពទាំងអស់បានមកពីការប្រៀបធៀបជាគូ។ វាត្រូវបានគុណបញ្ជូលគ្នាច្រើនដង (Limit Supermatrix) រហូតទាល់តែតម្លៃទម្ងន់នៅថេរ ដើម្បីទាញយកលទ្ធផលអាទិភាពចុងក្រោយ។ ដូចជាបញ្ជីពិន្ទុសរុបប្រចាំឆ្នាំរបស់សិស្សម្នាក់ ដែលបូកបញ្ចូលពិន្ទុគ្រប់មុខវិជ្ជាពីគ្រប់ខែទាំងអស់ ហើយគណនារកមធ្យមភាគចុងក្រោយដើម្បីដឹងថាគាត់ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខប៉ុន្មាន។
Customer Linking Capabilities (សមត្ថភាពផ្សារភ្ជាប់អតិថិជន) ជាសមត្ថភាពរបស់អាជីវកម្មក្នុងការកសាង ថែរក្សាទំនាក់ទំនងល្អ និងយល់ច្បាស់ពីតម្រូវការ ឬចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់អតិថិជន ដើម្បីបង្កើតអត្ថប្រយោជន៍ប្រកួតប្រជែងដែលដៃគូផ្សេងពិបាកនឹងចម្លងតាម។ ដូចជាម្ចាស់ហាងកាហ្វេដែលចំណាំមុខអតិថិជនប្រចាំ និងដឹងច្បាស់ថាគាត់ចូលចិត្តកាហ្វេកម្រិតផ្អែមប៉ុន្មាន ដោយមិនបាច់សួរ ដែលធ្វើឱ្យភ្ញៀវមិនចង់ទៅញ៉ាំហាងផ្សេង។
Post-harvest Handling (ការចាត់ចែងក្រោយពេលប្រមូលផល) ជាដំណាក់កាលថែរក្សាគុណភាពកសិផល ចាប់តាំងពីពេលបេះចេញពីដើម រហូតដល់ការលាងសម្អាត វេចខ្ចប់ ស្តុកទុកក្នុងសីតុណ្ហភាពត្រឹមត្រូវ និងដឹកជញ្ជូន ដើម្បីការពារកុំឱ្យឆាប់រលួយ ឬខូចគុណភាព។ ដូចជាការទិញត្រីស្រស់ពីផ្សារមកភ្លាមត្រូវលាងទឹកឱ្យស្អាត រួចក្លាសេក្នុងទូទឹកកកភ្លាមៗ ដើម្បីកុំឱ្យត្រីស្អុយមុនពេលយកមកស្ល។
Pomelo Orange / Citrus maxima Merr. (ក្រូចថ្លុង) ជាប្រភេទផ្លែឈើអម្បូរក្រូចដែលមានទំហំធំ មានប្រភពដើមនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានសំបកក្រាស់ ងាយស្រួលរក្សាទុកបានយូរ និងមានផ្ទុកវីតាមីន C ព្រមទាំងសារធាតុចិញ្ចឹមខ្ពស់។ ដូចជាក្រូចពោធិ៍សាត់ដែរ តែវាមានទំហំធំជាងច្រើន សំបកក្រាស់ជាង និងមានសាច់កៀបៗនៅខាងក្នុង ដែលគេនិយមហូបជាបង្អែម ឬសែនក្នុងឱកាសបុណ្យផ្សេងៗ។
Reputational Assets (ទ្រព្យសកម្មផ្នែកកេរ្តិ៍ឈ្មោះ) ជាទ្រព្យដែលមិនអាចមើលឃើញ ឬកត់ត្រាក្នុងបញ្ជីទំព័រតុល្យការគណនេយ្យនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការយល់ឃើញជាវិជ្ជមានរបស់សាធារណជន និងអតិថិជនមកលើម៉ាកយីហោ ឬគុណភាពផលិតផល ដែលជួយបង្កើតទំនុកចិត្ត។ ដូចជាឈ្មោះម៉ាក "ម្រេចកំពត" អ៊ីចឹង គ្រាន់តែលឺឈ្មោះនេះភ្លាម អ្នកទិញមានទំនុកចិត្តលើគុណភាពនិងរសជាតិដោយស្វ័យប្រវត្តិ ទោះបីតម្លៃរាងថ្លៃបន្តិចក៏ដោយ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖