Original Title: Biochemical and physiological traits of strawberry as influenced by organic acids and deficit irrigation under colored netting
Source: doi.org/10.34044/j.anres.2021.55.6.13
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

លក្ខណៈជីវគីមី និងសរីរវិទ្យានៃផ្លែស្ត្របឺរីដែលរងឥទ្ធិពលពីអាស៊ីតសរីរាង្គ និងកង្វះការស្រោចស្រពក្រោមសំណាញ់ពណ៌

ចំណងជើងដើម៖ Biochemical and physiological traits of strawberry as influenced by organic acids and deficit irrigation under colored netting

អ្នកនិពន្ធ៖ Zahra Narouei (Islamic Azad University, Iran), Shahram Sedaghathoor (Islamic Azad University, Iran), Behzad Kaviani (Islamic Azad University, Iran), Mohammad Hossein Ansari (Islamic Azad University, Iran)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2021 Agriculture and Natural Resources

វិស័យសិក្សា៖ Agriculture

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយលើការកែលម្អបរិមាណ និងគុណភាពផ្លែស្ត្របឺរី (Fragaria) ដែលងាយរងផលប៉ះពាល់ដោយសារភាពតានតឹងនៃកង្វះទឹក និងកម្ដៅនៅក្នុងតំបន់ត្រូពិច។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការពិសោធន៍ក្នុងផ្ទះកញ្ចក់ដើម្បីវាយតម្លៃអន្តរកម្មរវាងពន្លឺ ជីវជាតិបំប៉ន និងរបបទឹកទៅលើការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ។

ការប្រើប្រាស់សំណាញ់ពណ៌ (Colored netting): ការប្រៀបធៀបរវាងការមិនប្រើសំណាញ់ និងសំណាញ់ពណ៌បៃតង ក្រហម និងលឿង
ការបាញ់អាស៊ីតសរីរាង្គតាមស្លឹក (Foliar application of organic acids): ទឹក (ក្រុមត្រួតពិនិត្យ) អាស៊ីត Humic អាស៊ីត Glutamine និង Arginine
កម្រិតនៃការស្រោចស្រព (Deficit irrigation): ការកំណត់ចន្លោះពេលស្រោចស្រពរៀងរាល់ ២ថ្ងៃ ៤ថ្ងៃ និង ៦ថ្ងៃ

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

រុក្ខជាតិដែលស្ថិតក្រោមសំណាញ់ពណ៌បៃតង និងប្រើប្រាស់អាស៊ីត Glutamine ជាមួយនឹងចន្លោះពេលស្រោចស្រព ៤ ថ្ងៃ ផ្តល់ទិន្នផលផ្លែខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៤០,៨០ ក្រាម/ដើម។
ការមិនប្រើសំណាញ់រួមជាមួយអាស៊ីត Humic ក្រោមការស្រោចស្រពរៀងរាល់ ៦ ថ្ងៃ ផ្តល់នូវសមត្ថភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម (Antioxidant capacity) ខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៨៤,៣៩%។
ជាទូទៅ ជម្រើសនៃការស្រោចទឹកចន្លោះពី ២ ទៅ ៤ ថ្ងៃ ផ្តល់លទ្ធផលល្អប្រសើរបំផុតចំពោះលក្ខណៈជីវគីមី ខណៈការប្រើប្រាស់សំណាញ់ពណ៌ជួយបង្កើនកម្រិតជាតិស្ករ (TSS) ព្រមទាំងសន្ទស្សន៍រសជាតិ (Taste index) បានយ៉ាងល្អប្រសើរ។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Green netting + Glutamine + 4-day irrigation ការប្រើសំណាញ់ពណ៌បៃតង + អាស៊ីត Glutamine + ស្រោចទឹក ៤ ថ្ងៃម្តង	ផ្តល់ទិន្នផលផ្លែខ្ពស់បំផុត និងរក្សាបាននូវស្ថិរភាពកោសិការុក្ខជាតិបានល្អ ទោះបីជាកាត់បន្ថយការស្រោចទឹកក៏ដោយ។	ត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់លើពេលវេលានៃការបាញ់អាស៊ីត និងការគ្រប់គ្រងទឹកជាប្រចាំតាមចន្លោះពេលកំណត់។	ផ្តល់ទិន្នផលផ្លែខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៤០,៨០ ក្រាម/ដើម។
No netting + Humic acid + 6-day irrigation មិនប្រើសំណាញ់ + អាស៊ីត Humic + ស្រោចទឹក ៦ ថ្ងៃម្តង	ជួយបង្កើនសមត្ថភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម (Antioxidant capacity) បានយ៉ាងខ្ពស់បំផុត នៅពេលរុក្ខជាតិស្ថិតក្នុងភាពតានតឹងដោយសារការខ្វះទឹកយូរ។	ទិន្នផលផ្លែធ្លាក់ចុះទាបជាងការស្រោចទឹកញឹកញាប់ ហើយរុក្ខជាតិរងភាពតានតឹងដោយសារកម្ដៅដោយគ្មានសំណាញ់ការពារ។	សមត្ថភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មទទួលបានកម្រិតខ្ពស់បំផុត ៨៤,៣៩%។
Red netting ការប្រើសំណាញ់ពណ៌ក្រហម (ជារួម)	ជួយបង្កើនបរិមាណជាតិស្ករ (TSS) និងសន្ទស្សន៍រសជាតិ (Taste index) នៃផ្លែឈើបានយ៉ាងល្អប្រសើរ ឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការទីផ្សារ។	មិនសូវផ្តល់ទិន្នផលសរុបខ្ពស់ដូចសំណាញ់ពណ៌បៃតង ឬលឿងនោះទេ។	កម្រិតជាតិស្ករ (TSS) ខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ១០,៨១% និងសន្ទស្សន៍រសជាតិ ២៣,១៩%។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្ទះកញ្ចក់ សម្ភារៈកសិកម្ម និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ការវិភាគជីវគីមីប្រសិនបើចង់វាស់វែងលម្អិត។

Infrastructure: ផ្ទះកញ្ចក់ និងប្រព័ន្ធសំណាញ់ពណ៌ (Colored shading nets) ពណ៌បៃតង ក្រហម ឬលឿង សម្រាប់គ្រប់គ្រងពន្លឺ និងសីតុណ្ហភាព។
Agricultural Inputs: ពូជស្ត្របឺរី (Fragaria), អាស៊ីតសរីរាង្គ (Humic acid, Glutamine, Arginine) សម្រាប់បាញ់លើស្លឹក និងប្រព័ន្ធស្រោចស្រពដែលអាចកំណត់ពេលវេលាបានច្បាស់លាស់។
Lab Equipment: ឧបករណ៍វាស់ជាតិស្ករ (Refractometer), ឧបករណ៍វាស់ចរន្តអគ្គិសនី (Electrical conductivity meter), Spectrophotometer និង Centrifuge សម្រាប់វិភាគជីវគីមីកម្រិតខ្ពស់។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងផ្ទះកញ្ចក់នាស្ថានីយស្រាវជ្រាវកសិកម្ម Lahijan ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដែលមានអាកាសធាតុភ្នំតំបន់ត្រជាក់និងសើម។ លទ្ធផលនេះអាចមានភាពខុសប្លែកគ្នាបើសិនយកមកអនុវត្តផ្ទាល់នៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានអាកាសធាតុក្តៅនិងសើមខ្លាំងពេញមួយឆ្នាំ ដូច្នេះការសាកល្បងបន្សាំពូជ និងការកែតម្រូវកម្រិតចន្លោះទំហំសំណាញ់ពណ៌ គឺមានភាពចាំបាច់។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រក្នុងការប្រើប្រាស់សំណាញ់ពណ៌ និងការគ្រប់គ្រងការស្រោចស្រព គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាកម្ដៅ និងកង្វះទឹកសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។

ការដាំដុះដំណាំតម្លៃខ្ពស់នៅខេត្តមណ្ឌលគិរី (High-value crops in Mondulkiri): អាកាសធាតុត្រជាក់នៅតំបន់នេះស័ក្តិសមសម្រាប់ការដាំស្ត្របឺរី ខណៈការប្រើសំណាញ់ពណ៌បៃតងអាចជួយការពារកម្ដៅថ្ងៃដែលកើនឡើងនៅរដូវប្រាំង។
កសិកម្មសន្សំសំចៃទឹកនៅតំបន់រាំងស្ងួត (Water-saving agriculture): ការកាត់បន្ថយការស្រោចស្រពត្រឹម ៤ថ្ងៃម្តង រួមផ្សំការបាញ់អាស៊ីតសរីរាង្គ អាចជួយកសិករនៅខេត្តកំពង់ស្ពឺ ឬតាកែវ រក្សាបាននូវទិន្នផលល្អទោះបីជួបប្រទះការខ្វះខាតទឹកក៏ដោយ។
ការកែលម្អគុណភាពនិងរសជាតិផ្លែឈើ (Improving fruit taste): កសិដ្ឋានដាំដុះអាចសាកល្បងប្រើសំណាញ់ពណ៌ក្រហម ដើម្បីជំរុញការកើនឡើងកម្រិតជាតិស្ករដល់ដំណាំហូបផ្លែ ឬបន្លែផ្លែផ្សេងៗទៀត ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការទីផ្សារលំដាប់ខ្ពស់។

ជារួម ការរួមបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាសំណាញ់ពណ៌ និងការប្រើប្រាស់អាស៊ីតសរីរាង្គជំនួសជីគីមីខ្លះៗ គឺជាដំណោះស្រាយដ៏ឆ្លាតវៃក្នុងការលើកកម្ពស់ផលិតកម្មកសិកម្មកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានភាពធន់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

រៀបចំកន្លែងដាំដុះ និងប្រព័ន្ធសំណាញ់ពណ៌: ជ្រើសរើសទីតាំងរៀបចំដាំដុះ និងដំឡើង Green netting ឬ Yellow netting ដើម្បីកាត់បន្ថយអាំងតង់ស៊ីតេពន្លឺព្រះអាទិត្យដោយផ្ទាល់ និងរក្សាសីតុណ្ហភាពឱ្យសមស្របសម្រាប់ដំណាំកសិកម្មតម្លៃខ្ពស់។
រៀបចំប្រព័ន្ធស្រោចស្រពសន្សំសំចៃទឹក: ដំឡើងប្រព័ន្ធស្រោចទឹកតំណក់ (Drip irrigation) ដែលអាចកំណត់ការស្រោចស្រពក្នុងចន្លោះពេល ៤ថ្ងៃម្តង ក្នុងកម្រិតទឹកដែលបានគណនាត្រឹមត្រូវ ដើម្បីជំរុញការលូតលាស់និងសន្សំសំចៃធនធានទឹកក្នុងរដូវប្រាំង។
អនុវត្តការបាញ់ជីវជាតិបំប៉នតាមស្លឹក: ប្រើប្រាស់អាស៊ីត Glutamine ឬ Humic acid កម្រិត 100 mg/L លាយជាមួយទឹក រួចបាញ់លើស្លឹករុក្ខជាតិក្នុងដំណាក់កាលលូតលាស់ដំបូង និងពេលចាប់ផ្តើមចេញផ្កា ដើម្បីពង្រឹងកោសិកានិងបង្កើនទិន្នផលការីសំបុក។
តាមដានការលូតលាស់ និងវាស់ស្ទង់គុណភាពផល: ពេលប្រមូលផល ត្រូវប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ Refractometer ដើម្បីវាស់កម្រិតជាតិស្ករអប្បបរមា (TSS) និងតាមដានទិន្នផលផ្លែសរុប ប្រៀបធៀបរវាងក្រុមប្រើប្រាស់និងមិនប្រើប្រាស់សំណាញ់ ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពចំណាយ-ចំណូល។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Deficit irrigation (កង្វះការស្រោចស្រព ឬការស្រោចស្រពកម្រិតទាប)	ការផ្តល់ទឹកដល់ដំណាំក្នុងបរិមាណតិចជាងតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់រុក្ខជាតិ ដើម្បីសន្សំសំចៃធនធានទឹក ឬដើម្បីជំរុញឱ្យរុក្ខជាតិបន្ស៊ាំខ្លួននឹងភាពរាំងស្ងួត និងបង្កើតសារធាតុប្រឆាំងភាពតានតឹង។	ដូចជាការបង្ហាត់អ្នកកីឡាឱ្យហាត់ប្រាណក្នុងស្ថានភាពលំបាកបន្តិចបន្តួច ដើម្បីឱ្យរាងកាយរបស់គេកាន់តែរឹងមាំទប់ទល់នឹងភាពនឿយហត់។
Antioxidant capacity (សមត្ថភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម)	សមត្ថភាពរបស់កោសិការុក្ខជាតិក្នុងការផលិតសារធាតុដើម្បីបន្សាបរ៉ាឌីកាល់សេរី (សារធាតុពុល) ដែលកើតឡើងយ៉ាងច្រើននៅពេលរុក្ខជាតិជួបប្រទះភាពតានតឹង (ដូចជាខ្វះទឹក ឬក្តៅខ្លាំង) ការពារកុំឱ្យកោសិកាខូចខាត។	ដូចជាប្រព័ន្ធការពាររាងកាយ ឬទាហានការពារទីក្រុងដែលត្រូវតទល់នឹងសត្រូវឈ្លានពាននៅពេលមានអាសន្ន។
Membrane stability index (សន្ទស្សន៍ស្ថិរភាពភ្នាសកោសិកា)	រង្វាស់ដែលបង្ហាញពីភាពរឹងមាំនៃសំបក (ភ្នាស) កោសិការុក្ខជាតិក្នុងការទប់ទល់នឹងការខូចខាតពេលជួបភាពតានតឹង ដែលការពារមិនឱ្យសារធាតុចិញ្ចឹមនិងអេឡិចត្រូលីតលេចធ្លាយចេញក្រៅ។	ដូចជាជញ្ជាំងផ្ទះដ៏រឹងមាំដែលមិនងាយស្រុតរហែក ឬជ្រាបទឹក នៅពេលមានខ្យល់ព្យុះបោកបក់។
Proline (ប្រូលីន)	ប្រភេទអាស៊ីតអាមីណូដែលរុក្ខជាតិផលិតឡើងយ៉ាងច្រើនខុសពីធម្មតានៅពេលខ្វះទឹក ដើម្បីរក្សាសំណើម កែតម្រូវសម្ពាធអូស្មូស និងការពារកោសិកាកុំឱ្យខូចខាត។	ដូចជាអាវក្រោះការពារគ្រាប់កាំភ្លើងដែលទាហានយកមកពាក់នៅពេលចេញច្បាំងដើម្បីការពារជីវិត។
Peroxidase (អង់ស៊ីមពែរអុកស៊ីដាស)	ប្រភេទអង់ស៊ីមដែលរុក្ខជាតិបញ្ចេញមកដើម្បីបំបែកសារធាតុគីមីគ្រោះថ្នាក់ (ដូចជា Hydrogen peroxide) ដែលកើតមានពេលរុក្ខជាតិស្ត្រេស ទៅជាទឹកនិងអុកស៊ីហ្សែន ដើម្បីកុំឱ្យបំផ្លាញកោសិកា។	ដូចជាអ្នកពន្លត់អគ្គីភ័យដែលបាញ់ទឹកពន្លត់ភ្លើងដែលកំពុងឆេះសន្ធោសន្ធៅនៅក្នុងអគារ។
Total soluble solids (បរិមាណសារធាតុរឹងរលាយសរុប)	ការវាស់វែងបរិមាណជាតិស្ករ និងសារធាតុរលាយផ្សេងៗទៀតនៅក្នុងទឹកផ្លែឈើ ដែលជាសូចនាករចម្បងក្នុងការកំណត់ភាពផ្អែមនិងគុណភាពទូទៅរបស់ផ្លែ។	ដូចជាការភ្លក់កម្រិតជាតិស្ករនៅក្នុងកែវទឹកក្រូចឆ្មារ ដើម្បីដឹងថាតើវាផ្អែមឆ្ងាញ់កម្រិតណា។
Humic acid (អាស៊ីតហ៊ូមិច)	សារធាតុសរីរាង្គចម្រាញ់ចេញពីការពុកផុយនៃរុក្ខជាតិក្នុងដី ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាជីបំប៉ន ដើម្បីជួយជំរុញការលូតលាស់ ធ្វើឱ្យឫសស្រូបយកជីជាតិបានល្អ និងបង្កើនភាពធន់នឹងភាពរាំងស្ងួត។	ដូចជាវីតាមីនបំប៉នកម្លាំងដែលជួយឱ្យយើងញ៉ាំបាយបានច្រើន ស្រូបយកជីវជាតិបានល្អ និងមានសុខភាពរឹងមាំ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖