បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីបរិមាណ និងគុណភាពគីមីនៃប្រេងដែលចម្រាញ់ចេញពីពូជសណ្តែកដីថៃ (Arachis hypogaea L.) ចំនួន ៣ ពូជ ព្រមទាំងផលប៉ះពាល់នៃការរក្សាទុកគ្រាប់សណ្តែករយៈពេល ១២ ខែ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការពិសោធន៍ចម្រាញ់ប្រេង និងវិភាគសមាសធាតុគីមីរបស់ប្រេងសណ្តែកដី ក្នុងរយៈពេលស្តុកទុកផ្សេងៗគ្នារហូតដល់មួយឆ្នាំ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Solvent Extraction ការទាញយកប្រេងដោយប្រើសារធាតុរំលាយគីមី |
ទាញយកប្រេងបានស្ទើរតែទាំងស្រុង និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុត (នៅសល់ជាតិខ្លាញ់ប្រមាណតែ ១% ប៉ុណ្ណោះក្នុងកាក)។ | ទាមទារឱ្យមានការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីរំលាយ និងតម្រូវឱ្យមានប្រព័ន្ធចម្រាញ់ស្មុគស្មាញដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ។ | ទាញយកប្រេងបានជាមធ្យម ៤៥,៨៣% នៃទម្ងន់គ្រាប់សណ្តែកដី។ |
| Mechanical Pressing (Hydraulic/Expeller press) ការសង្កត់យកប្រេងដោយម៉ាស៊ីនកៀប |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់សហគ្រាសធុនតូច មិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី និងទទួលបានកាកសណ្តែកដែលមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់សម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វភ្លាមៗ។ | មិនអាចទាញយកប្រេងបានអស់ពីគ្រាប់ ១០០% ទេ ដោយនៅបន្សល់ទុកជាតិខ្លាញ់មួយចំនួននៅក្នុងកាក។ | ផ្តល់នូវកាកសណ្តែកដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងមានផ្ទុកប្រូតេអ៊ីនរហូតដល់ ៤៩,៩% សម្រាប់ផលិតចំណីសត្វ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវនេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍គីមីកសិកម្មស្តង់ដារ និងសារធាតុគីមីសម្រាប់ធ្វើការវិភាគគុណភាពប្រេង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (ស្ថានីយពិសោធន៍រ៉យអេត) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៣ ដោយផ្តោតលើពូជសណ្តែកដី Spanish និង Valencia។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសយើងមានអាកាសធាតុ លក្ខខណ្ឌដី និងប្រភេទពូជសណ្តែកដីស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យរបកគំហើញនៃគុណភាពស្តុកទុកនេះអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះ ពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការអភិវឌ្ឍខ្សែចង្វាក់តម្លៃកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តតាមលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះនឹងជួយបង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់ដំណាំសណ្តែកដីនៅកម្ពុជា តាមរយៈការជំរុញការផលិតទាំងប្រេងឆាគុណភាពខ្ពស់ និងការទាញយកប្រយោជន៍អតិបរមាពីកាកសណ្តែកសម្រាប់វិស័យចិញ្ចឹមសត្វ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Saponification number (សន្ទស្សន៍សាប៊ូកម្ម) | ជារង្វាស់គីមីសម្រាប់កំណត់ទម្ងន់ម៉ូលេគុលជាមធ្យមនៃអាស៊ីតខ្លាញ់ដែលមានក្នុងប្រេង។ តម្លៃនេះបង្ហាញពីប្រវែងខ្សែច្រវាក់នៃអាស៊ីតខ្លាញ់ ដែលខ្សែច្រវាក់ខ្លីមានតម្លៃសន្ទស្សន៍ខ្ពស់។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់មនុស្សក្នុងក្រុមមួយ ដើម្បីដឹងថាតើពួកគេជាក្មេង (ម៉ូលេគុលតូចមានតម្លៃខ្ពស់) ឬមនុស្សធំ (ម៉ូលេគុលធំមានតម្លៃទាប)។ |
| Iodine number (សន្ទស្សន៍អ៊ីយ៉ូត) | ជារង្វាស់បញ្ជាក់ពីកម្រិតនៃភាពមិនឆ្អែត (Unsaturation) របស់អាស៊ីតខ្លាញ់ក្នុងប្រេង ឬខ្លាញ់។ កាលណាតម្លៃនេះកាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាប្រេងនោះកាន់តែងាយធ្វើប្រតិកម្មគីមី (ដូចជាខូចគុណភាព ឬកក)។ | ប្រៀបដូចជាការរាប់ចំនួនកៅអីទំនេរនៅក្នុងឡានក្រុង ដែលកៅអីទំនេរច្រើន (សន្ទស្សន៍ខ្ពស់) មានន័យថាងាយនឹងមានអ្នកដំណើរផ្សេងទៀតមកអង្គុយបំពេញ (ងាយធ្វើប្រតិកម្មគីមី)។ |
| Peroxide number (សន្ទស្សន៍ពែរ៉ុកស៊ីត) | ជារង្វាស់បរិមាណពែរ៉ុកស៊ីតដែលមានក្នុងប្រេង ដែលជាសញ្ញាដំបូងបញ្ជាក់ពីការខូចគុណភាព (Rancidity) ឬការកត់សុីដោយអុកស៊ីហ្សែន។ តម្លៃនេះកើនឡើងនៅពេលប្រេងចាប់ផ្តើមខា ឬមានក្លិនមិនល្អនៅពេលរក្សាទុកយូរ។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតក្លិនជូររបស់ទឹកដោះគោ ដើម្បីដឹងថាវាចាប់ផ្តើមខូចហើយឬនៅ។ |
| Free fatty acid (អាស៊ីតខ្លាញ់សេរី) | ជាអាស៊ីតខ្លាញ់ដែលបានផ្តាច់ខ្លួនចេញពីម៉ូលេគុលទ្រីគ្លីសេរីត (Triglyceride) ដើមរបស់វាដោយសារប្រតិកម្មបំបែកដោយទឹក (Hydrolysis)។ បរិមាណអាស៊ីតខ្លាញ់សេរីខ្ពស់ បង្ហាញថាប្រេងមានគុណភាពទាប និងងាយខូច។ | ប្រៀបដូចជាកង់ឡានដែលរបូតចេញពីតួឡាន ដែលបង្ហាញថាឡាននោះកំពុងតែមានបញ្ហា ឬទ្រុឌទ្រោម។ |
| Oleic acid (អាស៊ីតអូឡេអ៊ិច) | ជាប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែតទោល (Monounsaturated fatty acid) ដែលមានច្រើនក្នុងប្រេងសណ្តែកដី ជួយកាត់បន្ថយកូឡេស្តេរ៉ុលអាក្រក់ និងល្អសម្រាប់សុខភាពបេះដូង។ វាធ្វើឱ្យប្រេងមានស្ថិរភាពល្អ និងមិនងាយខូចគុណភាព។ | ដូចជាទាហានការពារដ៏រឹងមាំ ដែលជួយរក្សាគុណភាពប្រេងឱ្យបានយូរ និងផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់រាងកាយមនុស្សពេលបរិភោគ។ |
| Linoleic acid (អាស៊ីតលីណូឡេអ៊ិច) | ជាប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែតពហុ (Polyunsaturated fatty acid) ដែលរាងកាយមនុស្សមិនអាចផលិតដោយខ្លួនឯងបាន (អាស៊ីតខ្លាញ់ចាំបាច់)។ ទោះជាមានប្រយោជន៍ ប៉ុន្តែបើប្រេងមានបរិមាណនេះច្រើន វានឹងងាយរងប្រតិកម្មអុកស៊ីតកម្មជាងអាស៊ីតអូឡេអ៊ិច។ | ប្រៀបដូចជាគ្រឿងបន្លាស់ម៉ាស៊ីនដ៏សំខាន់ដែលយើងត្រូវតែទិញពីក្រៅ (រាងកាយផលិតមិនបាន) តែវាងាយនឹងច្រេះបន្តិចបើសិនជាមិនថែទាំឱ្យបានល្អ។ |
| Solvent extraction (ការចម្រាញ់ដោយសារធាតុរំលាយ) | ជាដំណើរការឧស្សាហកម្មក្នុងការទាញយកប្រេងពីគ្រាប់រុក្ខជាតិដោយប្រើសារធាតុគីមីរំលាយ (ដូចជា Hexane ឬ Ether) ដើម្បីរំលាយ និងពង្រាត់យកជាតិខ្លាញ់ស្ទើរតែទាំងអស់ចេញពីកាក (សល់ជាតិខ្លាញ់ប្រហែលត្រឹម ១% ប៉ុណ្ណោះ)។ | ដូចជាការប្រើសាប៊ូបោកខោអាវដើម្បីជម្រះស្នាមប្រឡាក់ខ្លាញ់ចេញពីសាច់ក្រណាត់ឱ្យអស់រលីង។ |
| Crude fiber (សរសៃសរុប) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណសរសៃរុក្ខជាតិ (ដូចជាសែលុយឡូស) ដែលមិនអាចរំលាយបានដោយអង់ស៊ីមក្នុងប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ។ នៅក្នុងកាកសណ្តែកដី វាជាទិន្នន័យសំខាន់សម្រាប់វាយតម្លៃគុណភាពចំណីសត្វ។ | ប្រៀបដូចជាសរសៃឬស្សី ឬសរសៃអំបោះ ដែលក្រពះសត្វ ឬមនុស្សមិនអាចកិនរំលាយបាន ប៉ុន្តែវាជួយដល់ប្រព័ន្ធបញ្ចេញចោល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖