បញ្ហា (The Problem)៖ តើពូជអំពៅចំនួន ៣ ប្រភេទ និងកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់ជីគីមីចំនួន ៤ កម្រិត មានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាទៅលើទិន្នផល និងគុណភាពស្ករ នៅពេលដាំដុះលើដីល្បាយខ្សាច់ (Korat soil series) ក្នុងខេត្តស្រះកែវ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមទម្រង់ពិសោធន៍តាមវាលដោយប្រើប្រាស់ប្លង់ Split plot ក្នុងទម្រង់រៀបចំដោយចៃដន្យ (RCB) ដែលមាន ៣ ការធ្វើឡើងវិញ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Sugarcane Cultivar U-tong 3 ការដាំដុះពូជអំពៅ U-tong 3 |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងរក្សាបាននូវគុណភាពស្ករ (%CCS, BRIX, %POL) ក្នុងកម្រិតល្អប្រសើរ។ | ទាមទារការថែទាំ និងលក្ខខណ្ឌដីល្បាយខ្សាច់ដែលសមស្របដើម្បីទទួលបានទិន្នផលអតិបរមា។ | ទិន្នផលមធ្យមខ្ពស់ជាងគេគឺ ១០.៤៣ តោន/រ៉ៃ និងមានកម្រិត CCS ១៣.១៣%។ |
| Sugarcane Cultivar K88-93 ការដាំដុះពូជអំពៅ K88-93 |
ដើមអំពៅមានការលូតលាស់កម្ពស់បានល្អជាងគេ (កម្ពស់មធ្យម ២០៧.៤ សង់ទីម៉ែត្រ)។ | ផ្តល់គុណភាពស្ករ និងភាពផ្អែមទាបជាងគេបំផុត បើធៀបនឹងពូជដទៃទៀតក្នុងការសិក្សា។ | ផ្តល់ទិន្នផលមធ្យម ៩.៨១ តោន/រ៉ៃ ប៉ុន្តែកម្រិត CCS ទាបបំផុតត្រឹម ១០.៦៣%។ |
| Sugarcane Cultivar K88-58 ការដាំដុះពូជអំពៅ K88-58 |
ផ្តល់គុណភាពស្ករ (%CCS, BRIX, %POL) ខ្ពស់ជាងគេបំផុតស័ក្តិសមសម្រាប់ការផលិតស្ករ។ | ទិន្នផលសរុបមានកម្រិតទាបបំផុត ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ប្រាក់ចំណេញរបស់កសិករប្រសិនបើលក់គិតជាទម្ងន់។ | កម្រិត CCS ខ្ពស់ដល់ទៅ ១៣.៩៣% ប៉ុន្តែទិន្នផលទាបបំផុតត្រឹម ៧.៥៥ តោន/រ៉ៃ។ |
| Fertilizer Rate 12-6-12 kg/rai ការប្រើប្រាស់ជីគីមីកម្រិត 12-6-12 គីឡូក្រាម/រ៉ៃ |
ជាកម្រិតដែលត្រូវបានណែនាំដោយការសិក្សា ព្រោះវាជួយសន្សំសំចៃថ្លៃដើម និងរក្សាបានគុណភាពស្ករល្អ។ | មិនបានបង្កើនទិន្នផលទម្ងន់ឱ្យខ្ពស់លេចធ្លោខ្លាំងបើធៀបនឹងការមិនប្រើជីក្នុងលក្ខខណ្ឌដីនេះ។ | ផ្តល់ទិន្នផលមធ្យម ៩.៩៣ តោន/រ៉ៃ និងជាកម្រិតដែលផ្តល់ផលចំណេញសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់បំផុត។ |
| Fertilizer Rate 24-12-24 kg/rai ការប្រើប្រាស់ជីគីមីកម្រិត 24-12-24 គីឡូក្រាម/រ៉ៃ |
ផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹម N-P-K ក្នុងកម្រិតខ្ពស់ទៅក្នុងដីសម្រាប់ការលូតលាស់រយៈពេលវែង។ | ធ្វើឱ្យគុណភាពស្ករ (%CCS) ធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង និងខាតបង់ថវិកាលើការទិញជីដោយមិនចាំបាច់។ | ធ្វើឱ្យកម្រិត CCS ធ្លាក់ចុះទាបបំផុត (១១.៣៤%) ក្នុងចំណោមប្លង់ដែលបានប្រើប្រាស់ជី។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកសិកម្មផ្ទាល់នៅទីវាល និងឧបករណ៍វិភាគមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វាស់ស្ទង់គុណភាពស្ករ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តស្រះកែវ ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ប្រភេទដីល្បាយខ្សាច់ (Korat soil series)។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីនេះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងខេត្តនៅភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា (ដូចជាខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងបាត់ដំបង) ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់កសិករខ្មែរ។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់ក្នុងវិស័យកសិឧស្សាហកម្មអំពៅនៅកម្ពុជា។
ការបន្សាំលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះ នឹងជួយកសិករកម្ពុជាឱ្យយល់ដឹងពីការជ្រើសរើសពូជត្រឹមត្រូវ និងការគ្រប់គ្រងជីប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Commercial Cane Sugar (% CCS) (ភាគរយស្ករពាណិជ្ជកម្ម) | ជារង្វាស់ស្តង់ដារដែលរោងចក្រស្ករសប្រើដើម្បីវាស់បរិមាណស្ករដែលអាចទាញយកបានពីអំពៅពិតប្រាកដ ដោយផ្អែកលើកម្រិតភាពផ្អែមសរុប (BRIX) និងភាគរយស៊ូក្រូស (POL)។ កាលណាដាក់ជីអាសូតច្រើនពេក វានឹងធ្វើឱ្យកម្រិត CCS នេះធ្លាក់ចុះ។ | ដូចជាការគណនាមើលថាតើក្នុងទឹកអំពៅ១កែវ យើងអាចចម្រាញ់បានស្ករសសុទ្ធប៉ុន្មានស្លាបព្រាពិតប្រាកដ។ |
| BRIX (កម្រិតប្រ៊ីច/ភាគរយសារធាតុរឹងរលាយក្នុងទឹក) | ជារង្វាស់ភាគរយនៃសារធាតុរឹងទាំងអស់ដែលរលាយក្នុងទឹកអំពៅ (រួមមានស្ករ និងសារធាតុមិនមែនស្ករផ្សេងៗ) ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតភាពផ្អែមដំបូងរបស់រុក្ខជាតិ។ វាជាសូចនាករដំបូងគេដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាពទឹកអំពៅមុនពេលគណនាជា CCS។ | ដូចជាការភ្លក់ទឹកស៊ុបដើម្បីដឹងថាវាមានរសជាតិខ្លាំងប៉ុនណា មុននឹងដឹងច្បាស់ថាវាមានជាតិអំបិល ឬស្ករប៉ុន្មានពិតប្រាកដ។ |
| POL (% POL) (ភាគរយស៊ូក្រូស) | ជារង្វាស់ភាគរយនៃជាតិស្ករស៊ូក្រូស (Sucrose) សុទ្ធដែលមាននៅក្នុងទឹកអំពៅដោយប្រើឧបករណ៍ប៉ូឡារីម៉ែត្រ (Polarimeter) ដែលវាជាសមាសធាតុចម្បងបំផុតសម្រាប់ផលិតចេញជាស្ករសពាណិជ្ជកម្ម។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនគ្រាប់ពេជ្រសុទ្ធដែលមាននៅក្នុងគំនរត្បូងចម្រុះ។ |
| Split plot in RCB (ប្លង់ពិសោធន៍របៀប Split plot ក្នុងទម្រង់ RCB) | ជាទម្រង់នៃការរៀបចំប្លង់ពិសោធន៍កសិកម្ម ដែលកត្តាធំៗ (ដូចជាពូជអំពៅ) ត្រូវបានដាក់ក្នុងឡូត៍ចម្បង (Main plot) ហើយកត្តាតូចៗ (ដូចជាកម្រិតជី) ត្រូវបានបែងចែកទៅក្នុងឡូត៍តូចៗ (Subplot) ក្នុងឡូត៍ធំនោះ ដោយមានការរៀបចំដោយចៃដន្យ (Randomized Complete Block) ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងនៃកំហុសបច្ចេកទេស។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សជាក្រុមធំៗតាមកម្រិតថ្នាក់ រួចបែងចែកសិស្សក្នុងក្រុមនីមួយៗជាក្រុមតូចៗតាមមុខវិជ្ជា ដើម្បីធ្វើតេស្តប្រៀបធៀបសមត្ថភាព។ |
| Korat soil series (ស៊េរីដីកូរ៉ាត/ដីល្បាយខ្សាច់) | ជាចំណាត់ថ្នាក់ប្រភេទដីល្បាយខ្សាច់នៅប្រទេសថៃ (fine-loamy, siliceous isohyperthermic, Oxic Paleustults) ដែលមានលក្ខណៈសម្បូរខ្សាច់ មានកម្រិតជីជាតិទាប សម្បូរជាតិអាស៊ីត (pH ទាប) និងមិនសូវរក្សាទឹកនិងជីជាតិបានល្អ ដែលទាមទារការគ្រប់គ្រងការដាក់ជីឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាកន្ត្រងដែលត្រងទឹកមិនសូវជាប់ ទាមទារឱ្យយើងត្រូវចាក់ទឹកនិងថែមជីឱ្យបានញឹកញាប់ក្នុងបរិមាណសមស្របដើម្បីកុំឱ្យជ្រាបអស់។ |
| N-P2O5-K2O (រូបមន្តជី អាសូត-ផូស្វ័រ-ប៉ូតាស្យូម) | ជាសមាមាត្រនៃសារធាតុចិញ្ចឹមគោលទាំង៣ ដែលរុក្ខជាតិត្រូវការចាំបាច់បំផុត ដោយ N (អាសូត) ជួយលូតលាស់ដើមនិងស្លឹក, P (ផូស្វ័រ) ជួយពង្រឹងឫស, និង K (ប៉ូតាស្យូម) ជួយបង្កើនគុណភាព និងទិន្នផលស្ករ។ ក្នុងអត្ថបទនេះ កម្រិត 24-12-24 គឺមានន័យថាមានអាសូតនិងប៉ូតាស្យូមខ្ពស់។ | ដូចជាប្រភេទអាហារបំប៉នសាច់ដុំ ឆ្អឹង និងប្រព័ន្ធស៊ាំ ដែលមនុស្សត្រូវការដើម្បីមានកម្លាំង និងសុខភាពល្អ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
