បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកលក្ខខណ្ឌដ៏ប្រសើរបំផុត រួមទាំងប្រភេទ និងកម្រិតនៃសារធាតុនិយតករកំណើន (Growth regulators) និងសារធាតុចិញ្ចឹម សម្រាប់ការបណ្តុះជាលិកាអំពៅឱ្យទទួលបានជោគជ័យ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការបណ្តុះចុងពន្លក ភ្នែកចំហៀង និងស្លឹកខ្ចីរបស់អំពៅនៅលើមជ្ឈដ្ឋាន Murashige and Skoog (MS) ដោយបន្ថែមសារធាតុចិញ្ចឹម និងអរម៉ូនផ្សេងៗដើម្បីតាមដានការលូតលាស់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| MS + 3 ppm 2,4-D + 10% Coconut Water មជ្ឈដ្ឋាន MS ជាមួយ 2,4-D ៣ ppm និងទឹកដូង ១០% |
ជំរុញការបង្កើតកាលុស (Callus) និងពន្លកបានយ៉ាងល្អប្រសើរ ជាពិសេសផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ជាងកម្រិត 2,4-D ត្រឹម ១ ppm។ | ត្រូវការការប្រើប្រាស់ទឹកដូងខ្ចី ដែលគុណភាព និងសារធាតុចិញ្ចឹមអាចប្រែប្រួលទៅតាមអាយុកាល និងប្រភពនៃផ្លែដូង។ | បង្កើតកាលុសនិងពន្លកបានកម្រិតអតិបរមា (+++) សម្រាប់ពូជអំពៅ F140 និង F156។ |
| MS + 3 ppm 2,4-D + 0.1 ppm Kinetin មជ្ឈដ្ឋាន MS ជាមួយ 2,4-D ៣ ppm និង Kinetin ០.១ ppm |
ប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីសុទ្ធ (Kinetin) ដែលងាយស្រួលគ្រប់គ្រងកម្រិតស្តង់ដារជាងការប្រើប្រាស់ទឹកដូងធម្មជាតិ។ | ការលូតលាស់និងការបង្កើតកាលុសមានកម្រិតទាបជាងការប្រើទឹកដូងធម្មជាតិ (10% CW)។ | ជំរុញការបង្កើតកាលុស និងពន្លកបានក្នុងកម្រិតមធ្យម (+ ទៅ ++) ប៉ុន្តែមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពស្មើទឹកដូង។ |
| MS + 1 ppm IAA (replacing 2,4-D) មជ្ឈដ្ឋាន MS ដោយប្រើ IAA ១ ppm ជំនួស 2,4-D |
ជាការសាកល្បងប្រើប្រាស់អរម៉ូនប្រភេទ Auxin មួយទៀតដើម្បីស្វែងរកជម្រើសជំនួស។ | អរម៉ូន IAA មិនមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការជំរុញកាលុសក្នុងជាលិកាអំពៅ ទោះបីជាមានបន្ថែមទឹកដូង ឬ Kinetin ក៏ដោយ។ | មិនអាចជំរុញការបង្កើតកាលុស និងពន្លកបានទាល់តែសោះ ឫបានតិចតួចបំផុត (-)។ |
| MS + 30 g/L Sucrose (Rooting medium) មជ្ឈដ្ឋាន MS ជាមួយស្ករស៊ុយក្រូស ៣០ ក្រាម/លីត្រ (សម្រាប់បណ្តុះឫស) |
បង្កើនថាមពល (Energy) និងសម្ពាធអូស្មូស (Osmotic pressure) ដែលជួយជំរុញការចេញឫស និងការលូតលាស់របស់កូនអំពៅបានយ៉ាងរឹងមាំ។ | ទាមទារការចំណាយបន្ថែមលើបរិមាណស្ករស៊ុយក្រូសច្រើនជាងរូបមន្តទូទៅបន្តិច។ | កូនអំពៅ ៥៥% មានការលូតលាស់ឫសល្អ (Good) ប្រវែង ៣.៨-៦.៥ ស.ម ធៀបនឹង ១២.៥% សម្រាប់ការប្រើស្ករត្រឹម ២០ ក្រាម/លីត្រ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះទាមទារការវិនិយោគលើមន្ទីរពិសោធន៍បណ្តុះជាលិកា សារធាតុគីមី និងបរិក្ខាររក្សាសីតុណ្ហភាព/ពន្លឺ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជអំពៅជាក់លាក់ចំនួន ៣ (F140, F156, និង Q83) ដែលបង្ហាញថាពូជខុសគ្នាមានការឆ្លើយតបខុសគ្នា (ឧទាហរណ៍ ពូជ Q83 មានការឆ្លើយតបខ្សោយជាងគេ)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានប្រើប្រាស់ពូជអំពៅក្នុងស្រុក ឬពូជនាំចូលផ្សេងៗ ការអនុវត្តរូបមន្តនេះតម្រូវឱ្យមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងកែតម្រូវឡើងវិញ ដើម្បីធានាបាននូវប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុត។
បច្ចេកទេសនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការផលិតកូនអំពៅស្អាតគ្មានជំងឺ នៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការបណ្តុះជាលិកាដោយប្រើប្រាស់ 2,4-D រួមជាមួយទឹកដូងខ្ចី និងស៊ុយក្រូស ៣០ ក្រាម/លីត្រ គឺជាជម្រើសដ៏សន្សំសំចៃ និងមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការជួយលើកស្ទួយខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មអំពៅនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Tissue Culture (ការបណ្តុះជាលិកា) | គឺជាបច្ចេកទេសនៃការកាត់យកផ្នែកតូចមួយរបស់រុក្ខជាតិ (ដូចជាចុងពន្លក ភ្នែក ឬស្លឹក) ទៅបណ្តុះនិងចិញ្ចឹមនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានសិប្បនិម្មិតដែលមានសារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់ និងស្ថិតក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានមេរោគ ដើម្បីបង្កើតជារុក្ខជាតិថ្មីទាំងមូល។ | ដូចជាការយកកោសិកាមួយដុំតូចរបស់រុក្ខជាតិទៅចិញ្ចឹមក្នុងកែវ ដើម្បីឱ្យវាដុះបំបែកជាកូនរុក្ខជាតិថ្មីរាប់ពាន់ដើមដោយមិនបាច់ប្រើគ្រាប់ពូជ។ |
| Callus / Calli (កាលុស ឬ ដុំកោសិកា) | ជាបណ្តុំកោសិការុក្ខជាតិដែលមិនទាន់មានរូបរាងច្បាស់លាស់ (មិនទាន់ក្លាយជាស្លឹក ឫស ឬដើម) ដែលកើតឡើងជាការឆ្លើយតបទៅនឹងរបួស ឬការប្រើប្រាស់អរម៉ូនលូតលាស់នៅក្នុងការបណ្តុះជាលិកា ដើម្បីត្រៀមប្រែក្លាយទៅជាសរីរាង្គផ្សេងៗ។ | ដូចជាដុំសាច់ខ្ចីដែលទើបតែដុះនៅពេលយើងមុតដៃ ដែលជាកោសិកាថ្មីត្រៀមខ្លួនប្រែក្លាយទៅជាជាលិកាផ្សេងៗទៀតរបស់រុក្ខជាតិ។ |
| Growth Regulators (សារធាតុនិយតករកំណើន ឬ អរម៉ូនរុក្ខជាតិ) | ជាសារធាតុគីមី ឬអរម៉ូន (ដូចជា 2,4-D, Kinetin, IAA) ដែលត្រូវបានប្រើក្នុងកម្រិតតិចតួចបំផុត ដើម្បីគ្រប់គ្រង និងជំរុញប្រតិកម្មផ្សេងៗដូចជាការបំបែកកោសិកា ឬការបញ្ជាឱ្យរុក្ខជាតិបង្កើតឫសនិងពន្លក។ | ដូចជាវីតាមីន ឬថ្នាំបំប៉នដែលយើងឱ្យរុក្ខជាតិផឹក ដើម្បីបញ្ជាវាឱ្យប្រញាប់ដុះឫស ឬចេញពន្លកទៅតាមតម្រូវការរបស់យើង។ |
| Murashige and Skoog (MS) medium (មជ្ឈដ្ឋាន MS) | ជារូបមន្តមជ្ឈដ្ឋានស្តង់ដារដ៏ពេញនិយមបំផុត ដែលមានផ្ទុកទៅដោយសារធាតុចិញ្ចឹមចាំបាច់ (ម៉ាក្រូ និងមីក្រូធាតុ) និងវីតាមីន សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការចិញ្ចឹម និងបណ្តុះជាលិការុក្ខជាតិនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ | ដូចជារូបមន្តទឹកដោះគោម្សៅសម្រាប់ទារក ដែលមានបូកបញ្ចូលនូវសារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់យ៉ាង ដែលកោសិការុក្ខជាតិត្រូវការដើម្បីធំធាត់លូតលាស់បាន។ |
| 2,4-D (2,4-Dichlorophenoxyacetic acid) | ជាប្រភេទអរម៉ូនរុក្ខជាតិសំយោគក្នុងក្រុម Auxin ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេប្រើក្នុងកម្រិតទាបនៅក្នុងការបណ្តុះជាលិកា ដើម្បីជំរុញឱ្យកោសិការុក្ខជាតិបំបែកខ្លួន និងបង្កើតជាកាលុស (Callus) ដោយមិនឱ្យវាលូតលាស់ជាស្លឹកឬដើមឡើយ។ | ដូចជាកុងតាក់បញ្ជាដែលប្រាប់កោសិការុក្ខជាតិឱ្យឈប់លូតលាស់ជាស្លឹក រួចងាកមកបំបែកខ្លួនបង្កើតជាដុំកោសិកាថ្មីៗរាប់លានជំនួសវិញ។ |
| Kinetin (អរម៉ូនគីនេទីន) | ជាប្រភេទអរម៉ូនរុក្ខជាតិក្នុងក្រុម Cytokinin ដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញការបំបែកកោសិកា និងជួយជំរុញការបង្កើតពន្លកថ្មីៗចេញពីកាលុសនៅក្នុងការបណ្តុះជាលិកា។ | ដូចជាមេបញ្ជាការដែលបញ្ជាឱ្យដុំកោសិកា (Callus) ចាប់ផ្តើមបំបែកខ្លួន និងដុះចេញជាកូនពន្លកតូចៗ។ |
| Osmotic pressure (សម្ពាធអូស្មូស) | គឺជាសម្ពាធដែលកើតឡើងដោយសារកំហាប់នៃសារធាតុរំលាយ (ដូចជាបរិមាណស្ករស៊ុយក្រូស) នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋាន ដែលមានឥទ្ធិពលទៅលើសមត្ថភាពរបស់កោសិការុក្ខជាតិក្នុងការស្រូបយកទឹក និងអាចជួយជំរុញដល់ការដុះឫស។ | ដូចជាកម្លាំងឆក់ដែលទាញទឹកពីកន្លែងសាបទៅកន្លែងប្រៃ ដែលកម្លាំងនេះជួយជំរុញឱ្យកូនរុក្ខជាតិប្រឹងបញ្ចេញឫសវែងៗដើម្បីស្រូបទឹកបន្ថែម។ |
| Autoclave (ម៉ាស៊ីនចំហុយសម្លាប់មេរោគដោយសម្ពាធ) | ជាឧបករណ៍សម្រាប់ប្រើប្រាស់កម្តៅនិងសម្ពាធខ្ពស់ (១២១ អង្សាសេ និង ១៥ ផោន/អ៊ីញការ៉េ) ក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ ដើម្បីសម្លាប់មេរោគ បាក់តេរី និងផ្សិតទាំងអស់ដែលមាននៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះជាលិកា។ | ដូចជាឆ្នាំងសំពាធស្ងោរស៊ុបខ្នាតធំ ប៉ុន្តែគេប្រើវាសម្រាប់ស្ងោរសម្លាប់មេរោគលើឧបករណ៍ពេទ្យឬដបពិសោធន៍ ដើម្បីឱ្យស្អាតគ្មានមេរោគ១០០%។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
