បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីបញ្ហាប្រឈមចម្បងៗក្នុងការស្តារឧស្សាហកម្មចិញ្ចឹមជ្រូកនៅប្រទេសវៀតណាមឡើងវិញ បន្ទាប់ពីការខូចខាតដោយសារការផ្ទុះឡើងនូវជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិក (African Swine Fever)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបឋមដែលប្រមូលបាននៅឆ្នាំ ២០២០ តាមរយៈការស្ទង់មតិផ្ទាល់ និងការវិភាគស្ថិតិដើម្បីវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់លើកសិករ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Small-scale farming (< 20 pigs) ការចិញ្ចឹមជ្រូកខ្នាតតូច (តិចជាង ២០ក្បាល) |
ងាយស្រួលគ្រប់គ្រងដោយប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មក្នុងគ្រួសារផ្ទាល់ និងមិនតម្រូវឱ្យមានដើមទុនច្រើនដើម្បីចាប់ផ្តើម។ | ទីតាំងចិញ្ចឹមភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងតំបន់លំនៅដ្ឋាន ដែលបង្កបញ្ហាបរិស្ថាន ព្រមទាំងប្រឈមនឹងការខ្វះខាតបច្ចេកទេស និងពិបាករកកូនជ្រូកពូជល្អៗ។ | មានអត្រាផ្ទុះជំងឺរហូតដល់ ២៤.៣៩% និងមានការយល់ដឹងពីបច្ចេកទេសជីវសុវត្ថិភាពកម្រិតទាប។ |
| Medium-scale farming (20 - 40 pigs) ការចិញ្ចឹមជ្រូកខ្នាតមធ្យម (២០ ទៅ ៤០ក្បាល) |
មានប្រសិទ្ធភាពចំណាយខ្ពស់ជាងគេ ដោយសារកសិករអាចលាយចំណីខ្លួនឯង និងអាចគ្រប់គ្រងដោយពលកម្មគ្រួសារបានល្អ។ ការគ្រប់គ្រងជំងឺ (Biosecurity) មានភាពប្រសើរជាងមុន។ | ទាមទារទីតាំងធំជាងខ្នាតតូច និងត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើការគ្រប់គ្រងចំណី និងអនាម័យ។ | មានអត្រាឆ្លង និងងាប់ដោយសារជំងឺ ASF ទាបជាងគេបំផុត (ត្រឹមតែ ១៤.២៩%) ធៀបនឹងខ្នាតតូចនិងធំ។ |
| Large-scale farming (> 40 pigs) ការចិញ្ចឹមជ្រូកខ្នាតធំ (ច្រើនជាង ៤០ក្បាល) |
ប្រើប្រាស់ពូជជ្រូកនាំចូលច្រើនជាងគេ (៥២.៣៨%) ទីតាំងស្ថិតនៅក្រៅតំបន់លំនៅដ្ឋាន និងមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសំណល់ទឹកស្អុយ (Biogas) បានល្អរហូតដល់ជាង ៩០%។ | ត្រូវការដើមទុន និងកម្លាំងពលកម្មជួលច្រើន។ ការចេញចូលរបស់ពលកម្មជួលពីក្រៅ បង្កហានិភ័យឆ្លងជំងឺខ្ពស់ជាងមុន ប្រសិនបើខ្វះការគ្រប់គ្រង។ | ទោះមានធនធានច្រើន តែអត្រាឆ្លងជំងឺ ASF មានកម្រិតខ្ពស់រហូតដល់ ៣៣.៣៣% ដោយសារកត្តាចេញចូលរបស់កម្លាំងពលកម្ម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើការប្រមូលទិន្នន័យបឋមតាមរយៈការស្ទង់មតិ និងការវិភាគស្ថិតិផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្ម ដោយមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានកុំព្យូទ័រស្មុគស្មាញនោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Chuong My ជាយក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយផ្តោតតែលើកសិករខ្នាតតូច មធ្យម និងធំជាលក្ខណៈគ្រួសារ ប៉ុន្តែមិនបានរាប់បញ្ចូលកសិដ្ឋានរបស់ក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្មធំៗ (Contract farms) នោះទេ។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះស្ថានភាពនៃការចិញ្ចឹមជ្រូកជាលក្ខណៈគ្រួសារនៅកម្ពុជា មានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នាច្រើនទៅនឹងប្រជាសាស្ត្រនៃការសិក្សានេះ ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលអាចយកមកឆ្លុះបញ្ចាំងបានយ៉ាងល្អ។
លទ្ធផល និងអនុសាសន៍នៃការសិក្សានេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្តារវិស័យចិញ្ចឹមជ្រូក និងការគ្រប់គ្រងហានិភ័យជំងឺឆ្លងនៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីបញ្ហាប្រឈមនៃខ្សែច្រវាក់តម្លៃសាច់ជ្រូកនៅប្រទេសជិតខាង ជួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាឱ្យចេះរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រការពារទីផ្សារក្នុងស្រុក និងពង្រឹងសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងរបស់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| African swine fever (ជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិក) | ជាជំងឺវីរុសឆ្លងសាហាវដែលកើតលើជ្រូក មានអត្រាងាប់ខ្ពស់រហូតដល់ ១០០% និងមិនទាន់មានវ៉ាក់សាំងការពារឬថ្នាំព្យាបាលដែលមានប្រសិទ្ធភាពពេញលេញនៅឡើយ។ វាធ្វើឱ្យខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេដ្ឋកិច្ចកសិករ។ | ដូចជាជំងឺកូវីដ១៩ដែលកើតលើជ្រូកដែរ តែវាកាចសាហាវជាង និងសម្លាប់ជ្រូកស្ទើរតែទាំងអស់ដែលបានឆ្លង។ |
| 3F process (Feed – Farm – Food) (ដំណើរការ ៣F (ចំណី-កសិដ្ឋាន-អាហារ)) | ជាគំរូនៃខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មរួមបញ្ចូលគ្នា ដែលក្រុមហ៊ុនមួយគ្រប់គ្រងតាំងពីការផលិតចំណីសត្វ ការចិញ្ចឹមក្នុងកសិដ្ឋាន រហូតដល់ការកែច្នៃជាអាហារលក់លើទីផ្សារ ដើម្បីធានាគុណភាព អនាម័យ និងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាការដែលយើងដាំបន្លែខ្លួនឯង ថែទាំខ្លួនឯង រួចយកមកស្លរញ៉ាំឬលក់ដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ ដោយមិនពឹងផ្អែកការទិញពីអ្នកដទៃ។ |
| Biosecurity (ជីវសុវត្ថិភាព) | ជាវិធានការ តម្រូវការ ឬនីតិវិធីទាំងឡាយដែលត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដើម្បីការពារកុំឱ្យមេរោគ ជំងឺ ឬភ្នាក់ងារចម្លងរោគផ្សេងៗ ចូលទៅក្នុងឬរាលដាលចេញពីកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វ។ | ដូចជាការលាងដៃ ពាក់ម៉ាស់ បាញ់អាល់កុលសម្លាប់មេរោគ និងការដាក់ខ្លួនឯងឱ្យនៅដាច់ដោយឡែក ដើម្បីការពារកុំឱ្យមេរោគចូលក្នុងផ្ទះអ៊ីចឹងដែរ។ |
| Farrow-to-finish (ការចិញ្ចឹមពីមេពូជរហូតដល់ជ្រូកសាច់) | ជាប្រព័ន្ធនៃការចិញ្ចឹមជ្រូក ដែលកសិដ្ឋានមួយមានចិញ្ចឹមទាំងមេជ្រូកយកកូន រួចបន្តចិញ្ចឹមកូនជ្រូកនោះរហូតដល់ធំក្លាយជាជ្រូកសាច់ដែលអាចលក់បាន ដោយមិនបាច់ប្រថុយទិញកូនជ្រូកពីខាងក្រៅ។ | ដូចជារោងចក្រដែលផលិតគ្រឿងបន្លាស់ខ្លួនឯង រួចយកមកដំឡើងជារថយន្តពេញលេញដោយមិនចាំបាច់ទិញគ្រឿងពីគេ។ |
| Warm meat (សាច់ស្រស់ ឬសាច់ក្តៅ) | ជាសាច់សត្វដែលទើបតែកាប់រួចភ្លាមៗ ហើយត្រូវបានយកមកលក់នៅលើទីផ្សារដោយមិនបានឆ្លងកាត់ការក្លាសេ ឬរក្សាក្នុងសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ឡើយ ដែលជាចំណូលចិត្តប្រពៃណីរបស់អតិថិជនអាស៊ី។ | សាច់ស្រស់ៗដែលម៉ាក់ៗទិញនៅផ្សារក្បែរផ្ទះជារៀងរាល់ព្រឹក ដែលមិនមែនជាសាច់កកដាក់ក្នុងទូរទឹកកកដូចនៅផ្សារទំនើប។ |
| Free trade agreements (កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី) | ជាកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ (ដូចជា EVFTA និង CT-TPP) រវាងប្រទេសនិងប្រទេស ដែលជួយកាត់បន្ថយឬលុបបំបាត់ពន្ធគយលើទំនិញ។ ការណ៍នេះធ្វើឱ្យសាច់ជ្រូកនាំចូលពីក្រៅមានតម្លៃថោក និងប្រកួតប្រជែងខ្លាំងជាមួយសាច់ក្នុងស្រុក។ | ដូចជាការព្រមព្រៀងគ្នារវាងប្រទេសពីរថាមិនយកពន្ធទំនិញពីគ្នា ដើម្បីឱ្យប្រជាជនអាចទិញទំនិញនាំចូលបានថោកជាងមុន។ |
| Slovin’s formula (រូបមន្តស្ថិតិ Slovin) | ជារូបមន្តគណិតវិទ្យា និងស្ថិតិដែលគេប្រើសម្រាប់គណនាកំណត់ចំនួនសំណាក (អ្នកដែលត្រូវសួរ) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវនិងអាចតំណាងឱ្យចំនួនប្រជាជនសរុប នៅពេលដែលគេចុះធ្វើការស្ទង់មតិស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការភ្លក់ទឹកសម្លតែមួយស្លាបព្រា ដើម្បីដឹងពីរសជាតិសម្លពេញមួយឆ្នាំង ដោយមិនចាំបាច់ញ៉ាំទាំងអស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
