បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលពីផលប៉ះពាល់នៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ទៅលើជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនជនបទងាយរងគ្រោះ និងកសិករខ្នាតតូចនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូល និងបញ្ហាប្រឈមក្នុងសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់កសិកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្អែកលើការវិភាគបរិបទ និងការស្ទង់មតិរហ័សលើគ្រួសារជនបទចំនួន ១.៣០០ ក្នុងខេត្តចំនួន ១២ របស់ប្រទេសវៀតណាម កំឡុងខែឧសភា ដល់ពាក់កណ្តាលខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២០។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Rapid Household Survey ការស្ទង់មតិរហ័សតាមគ្រួសារ |
ផ្តល់ទិន្នន័យបរិមាណ និងគុណភាពជាក់ស្តែងភ្លាមៗពីប្រជាជនដែលរងផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់។ អាចចាប់យកព័ត៌មានលម្អិតពីយន្តការដោះស្រាយបញ្ហានៅកម្រិតគ្រួសារ។ | ទាមទារពេលវេលា បុគ្គលិក និងថវិកាច្រើនសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រួសារចំនួន ១.៣០០ ក្នុងខេត្តចំនួន ១២។ | បានបង្ហាញថា ៩៥% នៃគ្រួសារកាត់បន្ថយការចំណាយ ៧៣% ថយចុះចំណូលក្រៅកសិកម្ម និងមានតែ ១២,៨% ប៉ុណ្ណោះដែលទទួលបានជំនួយពីរដ្ឋ។ |
| Secondary Data and Contextual Analysis ការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ និងបរិបទ |
ប្រើប្រាស់ទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចដែលមានស្រាប់ និងអាចទុកចិត្តបានពីស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល (ដូចជា GSO និង MARD) ដោយមិនចំណាយពេលប្រមូលថ្មី។ | មិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរភ្លាមៗ ដែលកើតមានចំពោះក្រុមប្រជាជនងាយរងគ្រោះ ឬកសិករខ្នាតតូចបានលម្អិតនោះទេ។ | បង្ហាញថា ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) នៃវិស័យកសិកម្មជារួមនៅតែកើនឡើង ១,១៩% ទោះបីជាមានការរំខានពីជំងឺរាតត្បាតក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធាន និងកិច្ចសហការកម្រិតខ្ពស់ ដោយសារវាជាការស្ទង់មតិខ្នាតធំនៅទូទាំងប្រទេស ដែលមានការគាំទ្រពីស្ថាប័នអន្តរជាតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រមូលទិន្នន័យពីខេត្តចំនួន ១២ នៃប្រទេសវៀតណាម ក្នុងអំឡុងពេលផ្ទុះកូវីដ-១៩ លើកដំបូង ដោយផ្តោតលើគ្រួសារជនបទ (អ្នកក្រ ៣០% និងជនជាតិភាគតិច ៤៨,៦%)។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្ម ប្រជាសាស្ត្រជនបទ និងបញ្ហាប្រឈមនៃពលករចំណាកស្រុកស្រដៀងគ្នា។ ភាពស្រដៀងគ្នានេះធ្វើឱ្យមេរៀន និងអនុសាសន៍គោលនយោបាយពីការសិក្សានេះ អាចយកមកអនុវត្តប្រៀបធៀបក្នុងបរិបទកម្ពុជាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃរហ័ស និងរបកគំហើញនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយគាំពារសង្គម និងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តតាមការសិក្សានេះនឹងជួយឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល អាចកំណត់មុខសញ្ញាអ្នកងាយរងគ្រោះបានច្បាស់លាស់ និងផ្តល់កញ្ចប់ជំនួយបានចំគោលដៅ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Smallholder Farmers (កសិករខ្នាតតូច) | កសិករដែលដាំដុះលើដីកសិកម្មទំហំតូច ជាទូទៅសម្រាប់ចិញ្ចឹមគ្រួសារ និងលក់បន្តិចបន្តួច ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព ហើយពឹងផ្អែកខ្លាំងលើកម្លាំងពលកម្មក្នុងគ្រួសារ។ | ដូចជាអ្នកភូមិដែលមានដីស្រែមួយឬពីរហិកតាសម្រាប់ធ្វើស្រូវហូបខ្លួនឯង ហើយសល់បន្តិចបន្តួចទើបយកទៅលក់នៅទីផ្សារ។ |
| Supply chain (សង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់) | ដំណើរការទាំងមូលនៃការផលិត និងចែកចាយទំនិញ ចាប់តាំងពីការទិញវត្ថុធាតុដើម ការផលិត ការស្តុកទុក ការដឹកជញ្ជូន រហូតដល់ផលិតផលនោះទៅដល់ដៃអតិថិជនចុងក្រោយ។ | ដូចជាខ្សែរថភ្លើងដែលដឹកជីកសិកម្មពីបរទេស មកឱ្យដេប៉ូលក់បន្ត រួចកសិករទិញយកទៅដាក់ដំណាំ ហើយប្រមូលផលដឹកយកទៅលក់នៅផ្សារ។ |
| Livelihoods (ជីវភាពរស់នៅ / មុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត) | មធ្យោបាយ មុខរបរ និងសកម្មភាពនានាដែលមនុស្សម្នាក់ ឬគ្រួសារមួយធ្វើដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណូល និងធនធានសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ | ជាការប្រកបមុខរបរផ្សេងៗ ដូចជាធ្វើស្រែ ចិញ្ចឹមមាន់ លក់ដូរ ឬស៊ីឈ្នួលគេ ដើម្បីបានលុយទិញម្ហូប និងរបស់របរប្រើប្រាស់។ |
| Reverse migrant workers (ពលករចំណាកស្រុកត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើត) | បាតុភូតដែលកម្មករ ឬពលករធ្វើការនៅទីក្រុង ឬក្រៅប្រទេស បានបាត់បង់ការងារដោយសារវិបត្តិអ្វីមួយ (ដូចជាកូវីដ-១៩) ហើយត្រូវបង្ខំចិត្តធ្វើដំណើរត្រឡប់ទៅរស់នៅស្រុកកំណើតនៅឯជនបទវិញ ដែលបង្កសម្ពាធដល់ទីផ្សារការងារក្នុងស្រុក។ | ដូចជាអ្នកធ្វើការរោងចក្រនៅភ្នំពេញ ពេលរោងចក្របិទទ្វារ ក៏ជិះឡានឈ្នួលត្រឡប់ទៅធ្វើស្រែ ឬនៅផ្ទះតាមខេត្តវិញ។ |
| Self-reliant measures (យន្តការដោះស្រាយបញ្ហាដោយពឹងផ្អែកលើខ្លួនឯង) | ការប្រើប្រាស់ធនធាន និងសមត្ថភាពផ្ទាល់ខ្លួន (ដូចជាការយកប្រាក់សន្សំមកចាយ ការកាត់បន្ថយការចំណាយ ឬការពឹងបងប្អូន) ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងវិបត្តិ ដោយមិនមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីស្ថាប័នរដ្ឋ ឬធានារ៉ាប់រង។ | ដូចជាពេលឈឺអត់មានលុយទៅពេទ្យ ក៏សម្រេចចិត្តលក់គោ ឬដកលុយសន្សំក្នុងកូនជ្រូកមកមើលជំងឺខ្លួនឯង។ |
| Vulnerable rural people (ប្រជាជនជនបទងាយរងគ្រោះ) | ក្រុមប្រជាជននៅតាមតំបន់ជនបទដែលងាយនឹងរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរពីបញ្ហានានា (ដូចជាជំងឺរាតត្បាត គ្រោះធម្មជាតិ ឬការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ច) ដោយសារពួកគេខ្វះខាតធនធាន ប្រាក់សន្សំ ដីធ្លី និងបណ្តាញសុវត្ថិភាពសង្គម។ | ដូចជាគ្រួសារក្រីក្រដែលរកព្រឹកខ្វះល្ងាច ពេលមានគ្រោះទឹកជំនន់លិចស្រែ ពួកគេគ្មានលុយទិញអង្ករហូបភ្លាមៗ។ |
| Food and nutrition security (សន្តិសុខស្បៀង និងអាហារូបត្ថម្ភ) | ស្ថានភាពដែលមនុស្សគ្រប់រូបមានលទ្ធភាពទទួលបានអាហារគ្រប់គ្រាន់ មានសុវត្ថិភាព និងមានជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបំពេញតម្រូវការរាងកាយឱ្យមានសុខភាពល្អ និងសកម្ម គ្រប់ពេលវេលា។ | គឺការធានាថាគ្រួសារមានបាយហូបគ្រប់គ្រាន់រាល់ថ្ងៃ ហើយម្ហូបនោះមានសាច់ មានបន្លែ ដែលជួយឱ្យរាងកាយរឹងមាំ មិនមែនហូបតែបាយនិងអំបិលនោះទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
