បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងបង្កាត់ពូជស្រូវឆ្លងប្រភេទ ដើម្បីបញ្ចូលលក្ខណៈកសិកម្មល្អៗ និងភាពធន់ពីស្រូវព្រៃ (Oryza minuta) ទៅក្នុងស្រូវស្រុក (O. sativa)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ វិធីសាស្ត្រនេះរួមបញ្ចូលការបង្កាត់លម្អងផ្កា ការប្រើប្រាស់អរម៉ូន និងបច្ចេកទេសសង្គ្រោះអំប្រ៊ីយ៉ុងក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Wide Cross with GA3 Treatment (75 ppm) ការបង្កាត់ពូជឆ្លងកាត់ដោយប្រើអរម៉ូន Gibberellin (GA3) កំហាប់ 75 ppm |
បង្កើនអត្រានៃការជាប់គ្រាប់បានច្រើន និងជួយពន្យារការទុំជ្រុះនៃលម្អងផ្កា។ ជំរុញការលូតលាស់នៃបំពង់លម្អង (Pollen tube) ឱ្យទៅដល់អូវែ។ | ទាមទារការចំណាយបន្ថែមលើអរម៉ូន និងទាមទារភាពសុក្រឹតក្នុងការបាញ់ថ្នាំភ្លាមៗក្រោយពេលបង្កាត់រួច។ | អត្រាជាប់គ្រាប់កើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចន្លោះពី ១៤,៥២% ទៅ ២៥,៣០%។ |
| Wide Cross without GA3 (Nontreated) ការបង្កាត់ពូជឆ្លងកាត់ដោយមិនប្រើអរម៉ូន (Nontreated) |
ចំណាយតិច ងាយស្រួលធ្វើ និងមិនត្រូវការសារធាតុគីមីបន្ថែមសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជ។ | អត្រានៃការជាប់គ្រាប់មានកម្រិតទាបខ្លាំងណាស់ ដោយសារបញ្ហាមិនស៊ីគ្នានៃក្រូម៉ូសូម និងការកាត់ផ្តាច់ការលូតលាស់នៃអំប្រ៊ីយ៉ុង។ | អត្រាជាប់គ្រាប់ទាបត្រឹមតែ ៣,៥២% ទៅ ៦,៦៨% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Embryo Rescue at 13 days បច្ចេកទេសសង្គ្រោះអំប្រ៊ីយ៉ុង (Embryo Rescue) អាយុ ១៣ ថ្ងៃ |
ជួយសង្គ្រោះអំប្រ៊ីយ៉ុងកូនកាត់ដែលជិតងាប់ឱ្យលូតលាស់បាន និងទទួលបានភាគរយនៃការលូតលាស់ខ្ពស់បំផុត។ | ត្រូវការមន្ទីរពិសោធន៍បណ្តុះជាលិកា (Tissue culture lab) អ្នកជំនាញ និងត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ក្នុងការវះកាត់យកអំប្រ៊ីយ៉ុងតូចៗ។ | អត្រាជោគជ័យនៃការលូតលាស់អំប្រ៊ីយ៉ុងឡើងដល់ ៤២,៨៦-៩៥,០០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានមន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្មកម្រិតខ្ពស់ ជាពិសេសសម្រាប់ការបណ្តុះជាលិកា ការប្រើប្រាស់អរម៉ូន និងការសិក្សាក្រូម៉ូសូម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យកាស៊ីសាត (Kasetsart University) ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជស្រូវរបស់ថៃ (KDML 105, NMS 4) និងពូជរបស់ IRRI (IR 58)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលនេះត្រូវធ្វើការសាកល្បងឡើងវិញជាមួយនឹងពូជស្រូវក្នុងស្រុករបស់ខ្មែរ (ដូចជា ផ្ការំដួល ឬ សែនក្រអូប) ដើម្បីបញ្ជាក់ពីអត្រានៃការកាត់គ្នា និងភាពស៊ីគ្នានៃសេនេទិច។
បច្ចេកទេសបង្កាត់ពូជឆ្លងកាត់ និងការសង្គ្រោះអំប្រ៊ីយ៉ុងនេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍពូជស្រូវថ្មីៗនៅកម្ពុជា។
ជារួម បច្ចេកទេសនេះគឺជាជំហានដំបូងដ៏សំខាន់ក្នុងការទាញយកប្រយោជន៍ពីសេនេទិចស្រូវព្រៃ ដើម្បីពង្រឹងសន្តិសុខស្បៀង និងភាពធន់នៃវិស័យស្រូវអង្ករកម្ពុជា ទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងសត្វល្អិតចង្រៃ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Wide Cross / Interspecific hybridization (ការបង្កាត់ពូជឆ្លងកាត់ / ការបង្កាត់ឆ្លងប្រភេទ) | គឺជាដំណើរការនៃការបង្កាត់ពូជរវាងរុក្ខជាតិពីរប្រភេទផ្សេងគ្នា (ឧទាហរណ៍ ស្រូវស្រុក និងស្រូវព្រៃ) ដែលធម្មតាមិនអាចបន្តពូជជាមួយគ្នាបាន ដើម្បីទាញយកលក្ខណៈពិសេសៗ (ដូចជាភាពធន់នឹងជំងឺ) ពីពូជមួយទៅពូជមួយទៀត។ | ដូចជាការបង្កាត់សេះ និងលា ដើម្បីបង្កើតបានជាសត្វលា (Mule) ដែលមានកម្លាំងរឹងមាំអញ្ចឹងដែរ ប៉ុន្តែនេះគឺធ្វើឡើងលើរុក្ខជាតិ។ |
| Embryo rescue (ការសង្គ្រោះអំប្រ៊ីយ៉ុង) | គឺជាបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលគេប្រើដើម្បីយកអំប្រ៊ីយ៉ុងរុក្ខជាតិ (កូនគ្រាប់ពូជ) ដែលជិតងាប់ដោយសារការកាត់គ្នាមិនស៊ីសេនេទិច មកបណ្តុះចិញ្ចឹមនៅក្នុងកែវដែលមានផ្ទុកសារធាតុចិញ្ចឹម ដើម្បីជួយឱ្យវាលូតលាស់ជាកូនរុក្ខជាតិបាន។ | ដូចជាការយកទារកដែលកើតមិនគ្រប់ខែ ឬខ្សោយខ្លាំង ទៅដាក់ក្នុងទូកញ្ចក់ចិញ្ចឹមនៅមន្ទីរពេទ្យ ដើម្បីជួយសង្គ្រោះជីវិតឱ្យគេលូតលាស់បន្តបាន។ |
| Gibberellin / GA3 (អរម៉ូន Gibberellin) | គឺជាអរម៉ូនរុក្ខជាតិដែលគេយកមកបាញ់លើផ្កាស្រូវក្រោយពេលបង្កាត់លម្អងរួច ដើម្បីពន្យារកុំឱ្យផ្កាឆាប់ជ្រុះ និងជួយជំរុញឱ្យបំពង់លម្អងឈ្មោលលូតលាស់ទៅជួបស៊ុតញីបានល្អ ដែលធ្វើឱ្យអត្រានៃការជាប់គ្រាប់មានការកើនឡើង។ | ដូចជាការចាក់ថ្នាំប៉ូវបំប៉នកម្លាំង ដើម្បីជួយឱ្យដំណើរការមានកូនប្រព្រឹត្តទៅបានដោយរលូន និងមិនរលូតកូនចោលកណ្តាលទី។ |
| Emasculation (ការកាត់ផ្តាច់កេសរឈ្មោល) | គឺជាការបំផ្លាញ ឬកាត់យកចេញនូវផ្នែកកេសរឈ្មោលរបស់ផ្កា (ក្នុងឯកសារនេះប្រើទឹកក្តៅ៤៥អង្សាសេ) មុនពេលវាបញ្ចេញលម្អង ដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឱ្យផ្កានោះបង្កាត់ជាមួយលម្អងខ្លួនឯង និងរង់ចាំតែទទួលលម្អងពីពូជផ្សេងដែលយើងចង់កាត់បញ្ចូល។ | ដូចជាការធ្វើការពន្យារកំណើតឬគ្រៀវផ្នែកឈ្មោល ដើម្បីធានាថាមេនេះនឹងទទួលយកតែមេជីវិតឈ្មោលពីប្រភពផ្សេងដែលយើងចង់បានប៉ុណ្ណោះ។ |
| Triploid (ទ្រីប្លូអ៊ីត / ក្រូម៉ូសូមបីឈុត) | គឺជាភាវៈដែលមានក្រូម៉ូសូមចំនួនបីឈុត (3x)។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ កូនកាត់ F1 ទទួលបានក្រូម៉ូសូម ២៤ ពីស្រូវព្រៃ (O. minuta) និង ១២ ពីស្រូវស្រុក (O. sativa) សរុប ៣៦ ដែលធ្វើឱ្យវាមិនមានគូផ្គូផ្គងស្មើគ្នាពេលបែងចែកកោសិកា និងបណ្តាលឱ្យវាក្លាយជាអារ (មិនអាចបង្កើតគ្រាប់បាន)។ | ដូចជាស្បែកជើងដែលមាន ៣ ចំហៀង ដែលធ្វើឲ្យមិនអាចចាប់គូគ្នាបានស្មើ នាំឱ្យវាបាត់បង់សមត្ថភាពក្នុងការបន្តពូជ។ |
| Introgression (ការបញ្ចូលលក្ខណៈសេនេទិច) | គឺជាការផ្ទេរហ្សែន ឬលក្ខណៈពិសេសណាមួយពីពូជមួយទៅពូជមួយទៀត តាមរយៈការបង្កាត់កូនកាត់ត្រឡប់ទៅរកពូជដើមណាមួយវិញជាច្រើនជំនាន់ រហូតទាល់តែហ្សែនថ្មីនោះមានស្ថិរភាពនៅក្នុងពូជទទួល។ | ដូចជាការអាប់ដេតកម្មវិធីទូរសព្ទ ដោយចម្លងកូដពិសេសតូចមួយពីកម្មវិធីមួយផ្សេងទៀត បញ្ចូលបន្តិចម្តងៗរហូតដល់កម្មវិធីដើមដំណើរការបានកាន់តែល្អ។ |
| Incompatibility barriers (របាំងភាពមិនស៊ីគ្នា) | គឺជាយន្តការតាមបែបជីវសាស្ត្រ ឬសេនេទិច ដែលរារាំងពូជរុក្ខជាតិពីរប្រភេទផ្សេងគ្នាមិនឱ្យបង្កាត់ពូជជាមួយគ្នាបានជោគជ័យ ដូចជាការធ្វើឱ្យលម្អងមិនលូតលាស់ ឬធ្វើឱ្យអំប្រ៊ីយ៉ុងងាប់មុនពេលធំធាត់។ | ដូចជាសោនិងកូនសោខុសប្រព័ន្ធ ដែលមិនអាចចាក់បញ្ជូលគ្នាបាន ទោះបីជាមានរូបរាងខាងក្រៅស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
