បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយពីបញ្ហានៃការចំណាយពេលវេលា និងថវិកាក្នុងការថែរក្សាពូជរ៉ូទីហ្វែរសម្រាប់ធ្វើជាចំណីរស់ក្នុងវារីវប្បកម្ម ដោយស្វែងរកសីតុណ្ហភាពដ៏ល្អបំផុតដើម្បីជំរុញការផលិតស៊ុតសំរាក (Resting eggs) សម្រាប់ការរក្សាទុក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍ចិញ្ចឹមរ៉ូទីហ្វែរដោយបែងចែកជាបីកម្រិតសីតុណ្ហភាពខុសៗគ្នា ដើម្បីប្រៀបធៀបកំណើនប្រជាសាស្ត្រ និងការផលិតស៊ុត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Culturing at 15°C ការចិញ្ចឹមនៅសីតុណ្ហភាព ១៥°C |
អាចរក្សាដង់ស៊ីតេរ៉ូទីហ្វែរបានយូរ (រហូតដល់ថ្ងៃទី១០ នៅតែមានចំនួនច្រើន) និងមិនងាយងាប់លឿនដោយសារគុណភាពទឹក។ | អត្រាកំណើនប្រជាសាស្ត្រទាបបំផុត ហើយការផលិតស៊ុតសំរាក (Resting eggs) ទទួលបានតិចបំផុត។ | អត្រាកំណើន (r) ០,២៨២ និងដង់ស៊ីតេស៊ុតសំរាកត្រឹមតែ ៤៥,៥ ស៊ុត/ម.ល។ |
| Culturing at 27°C (Control) ការចិញ្ចឹមនៅសីតុណ្ហភាព ២៧°C (សីតុណ្ហភាពត្រួតពិនិត្យ) |
ផ្តល់នូវអត្រាកំណើនប្រជាសាស្ត្រ និងដង់ស៊ីតេរ៉ូទីហ្វែរខ្ពស់បំផុត ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការចិញ្ចឹមយកផលធ្វើចំណីរស់ភ្លាមៗ។ | អត្រានៃការផលិតស៊ុតសំរាកនៅមានកម្រិតមធ្យម មិនទាន់ជាសីតុណ្ហភាពដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ការជំរុញស៊ុតសំរាកនោះទេ។ | ដង់ស៊ីតេអតិបរមា ៦០៨,៣ ក្បាល/ម.ល និងដង់ស៊ីតេស៊ុតសំរាក ៦៤,៦ ស៊ុត/ម.ល។ |
| Culturing at 35°C ការចិញ្ចឹមនៅសីតុណ្ហភាព ៣៥°C |
ជំរុញឱ្យមានការផលិតស៊ុតសំរាកបានខ្ពស់បំផុត និងលឿនបំផុត ស័ក្តិសមសម្រាប់ការផលិតពូជស្តុកទុកសម្រាប់ថ្ងៃអនាគត។ | ប្រជាសាស្ត្ររ៉ូទីហ្វែរធ្លាក់ចុះ និងងាប់យ៉ាងឆាប់រហ័ស (ក្រោយថ្ងៃទី៧) ដោយសារសកម្មភាពមេតាប៉ូលីសខ្ពស់ និងការខូចគុណភាពទឹកលឿន។ | ដង់ស៊ីតេស៊ុតសំរាកខ្ពស់បំផុត ៩៨,៣ ស៊ុត/ម.ល និងអត្រាញីពពោះស៊ុតកម្រិតអតិបរមា ៣១,៥%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការពិសោធន៍នេះមិនទាមទារធនធានថ្លៃកប់ពពកទេ ប៉ុន្តែទាមទារបរិក្ខារមូលដ្ឋានសម្រាប់គ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពយ៉ាងតឹងរ៉ឹង និងការផ្តល់ចំណីរស់ជាប្រចាំ។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ពូជរ៉ូទីហ្វែរដែលប្រមូលបានពីអាងចិញ្ចឹមត្រីនៅភាគខាងជើងប្រទេសវៀតណាម។ ដោយសារតែប្រតិកម្មតបនឹងសីតុណ្ហភាពអាចប្រែប្រួលទៅតាមប្រភេទពូជកម្រិតអម្បូរ (Strain-specific) ការអនុវត្តនៅកម្ពុជាអាចនឹងមានលទ្ធផលខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចអាស្រ័យលើពូជរ៉ូទីហ្វែរក្នុងស្រុក។ ទោះយ៉ាងណា លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនៃប្រទេសវៀតណាម និងកម្ពុជាមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យរបកគំហើញនេះមានតម្លៃអាចយកទៅអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់សីតុណ្ហភាពដើម្បីជំរុញការផលិតស៊ុតសំរាកនេះ មានសក្តានុពល និងអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងសម្រាប់ឧស្សាហកម្មវារីវប្បកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម បច្ចេកទេសនេះអាចជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្ម និងធានាបាននូវស្ថិរភាពនៃការផ្គត់ផ្គង់ចំណីរស់ប្រកបដោយនិរន្តរភាពសម្រាប់ឧស្សាហកម្មវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Rotifer (រ៉ូទីហ្វែរ) | ជាសត្វពពួកអតិសុខុមប្រាណរស់នៅក្នុងទឹកដែលមានទំហំតូចបំផុត ត្រូវបានគេនិយមប្រើប្រាស់ជាចំណីរស់សម្រាប់កូនត្រី ឬកូនបង្កងទើបញាស់ ព្រោះវាមានទំហំតូចល្មមនឹងមាត់កូនសត្វទឹក និងមានចលនាយឺតៗងាយស្រួលចាប់ស៊ី។ | ប្រៀបដូចជា "ទឹកដោះគោដំបូង" ឬអាហារទន់ៗដ៏សម្បូរជីវជាតិសម្រាប់ទារកទើបនឹងកើត។ |
| Resting egg (ស៊ុតសំរាក ឬ ស៊ុតសម្ងំ) | ជាប្រភេទស៊ុតដែលមានសំបកក្រាស់ការពារខាប់ ផលិតឡើងដោយរ៉ូទីហ្វែរញីនៅពេលបរិស្ថានជុំវិញប្រែប្រួលខ្លាំង (ដូចជាកើនកម្តៅខ្លាំង ឬខ្វះចំណី)។ ស៊ុតនេះអាចសម្ងំរស់បានយូរខែឆ្នាំដោយមិនខូចខាត ហើយនឹងញាស់វិញនៅពេលបរិស្ថានត្រឡប់មកល្អប្រសើរ។ | ប្រៀបដូចជាគ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិស្ងួត ដែលគេអាចរក្សាទុកបានយូរ ហើយវានឹងដុះពន្លកឡើងវិញនៅពេលយើងយកវាទៅដាំ និងស្រោចទឹក។ |
| Mictic females (ញីមិចទិក / ញីបន្តពូជផ្លូវភេទ) | ជារ៉ូទីហ្វែរញីដែលផលិតស៊ុតអាចបង្កកំណើតជាមួយសព្វាឈ្មោល (ការបន្តពូជបែបផ្លូវភេទ) ដើម្បីបង្កើតបានជាស៊ុតសំរាក (Resting eggs) ខុសពីការបន្តពូជធម្មតាដើម្បីរៀបចំខ្លួនទប់ទល់នឹងស្ថានភាពបរិស្ថានលំបាក។ | ប្រៀបដូចជារោងចក្រដែលប្តូរខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មពីការផលិតទំនិញធម្មតា ទៅផលិតទំនិញពិសេសមានសំបកការពារដែលអាចរក្សាទុកបានយូរនៅពេលមានអាសន្ន។ |
| Amictic eggs (ស៊ុតអាមិចទិក / ស៊ុតមិនបន្តពូជផ្លូវភេទ) | ជាស៊ុតដែលផលិតឡើងដោយរ៉ូទីហ្វែរញីដោយមិនចាំបាច់មានការបង្កកំណើតពីឈ្មោល (បន្តពូជដោយមិនប្រើផ្លូវភេទ) ដែលស៊ុតទាំងនេះញាស់មកក្លាយជាញីទាំងអស់ និងជួយបង្កើនចំនួនប្រជាសាស្ត្រយ៉ាងរហ័ស។ | ប្រៀបដូចជាការថតចម្លង (Copy & Paste) ឯកសារមួយទៅមួយទៀតយ៉ាងរហ័ស ដោយមិនបាច់សរសេរឡើងវិញ។ |
| Population growth rate (អត្រាកំណើនប្រជាសាស្ត្រ) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីល្បឿននៃការកើនឡើងចំនួនកោសិកា ឬចំនួនរ៉ូទីហ្វែរក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។ ក្នុងការសិក្សានេះ វាស់វែងថាតើចំនួនរ៉ូទីហ្វែរកើនឡើងលឿនប៉ុណ្ណានៅកម្រិតសីតុណ្ហភាពខុសៗគ្នា។ | ប្រៀបដូចជាអត្រាការប្រាក់សមាសក្នុងគណនីធនាគារ បើអត្រាការប្រាក់ខ្ពស់ (បរិស្ថានល្អ) លុយសន្សំរបស់អ្នកក៏កើនឡើងទ្វេដងយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ |
| Larviculture (វារីវប្បកម្មដំណាក់កាលកូនញាស់) | ជាដំណាក់កាលដំបូងបង្អស់នៃការចិញ្ចឹមសត្វទឹក (ត្រី បង្កង) ចាប់ពីពេលវាទើបញាស់ចេញពីស៊ុត រហូតដល់វាមានទំហំធំល្មមអាចស៊ីចំណីគ្រាប់បាន ដែលទាមទារការថែទាំយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន និងការប្រើប្រាស់ចំណីរស់ដូចជារ៉ូទីហ្វែរ។ | ប្រៀបដូចជាការថែទាំទារកនៅក្នុងបន្ទប់សង្គ្រោះបន្ទាន់ (NICU) ដែលត្រូវការចំណី និងការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់បំផុតខុសពីក្មេងធំ។ |
| Inoculum (ពូជដើមសម្រាប់ការបណ្តុះ) | ជាបរិមាណពូជរ៉ូទីហ្វែរដំបូង ឬស៊ុតសំរាក ដែលគេយកទៅដាក់ក្នុងអាងចិញ្ចឹម ដើម្បីឱ្យវាចាប់ផ្តើមបន្តពូជ និងកើនចំនួនសម្រាប់យកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។ | ប្រៀបដូចជាមេដំបែបន្តិចបន្តួច ដែលគេយកទៅលាយជាមួយម្សៅដើម្បីធ្វើឱ្យនំប៉័ងទាំងដុំឡើងប៉ោងធំ។ |
| Chlorella vulgaris (សារាយក្លូរ៉េឡា) | ជាប្រភេទសារាយសមុទ្រទឹកសាបកោសិកាតែមួយពណ៌បៃតង ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាចំណីចម្បង និងមានជីវជាតិខ្ពស់សម្រាប់ចិញ្ចឹមរ៉ូទីហ្វែរឱ្យលូតលាស់បានល្អ។ | ប្រៀបដូចជាស្មៅពណ៌បៃតងខ្ចីដ៏មានឱជារស ដែលគេដាំសម្រាប់យកទៅឱ្យគោស៊ីដើម្បីឱ្យគោឆាប់ធំធាត់លឿនអញ្ចឹងដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
