បញ្ហា (The Problem)៖ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីសម្លាប់សត្វល្អិតបង្កបញ្ហាដល់បរិស្ថាន និងធ្វើឱ្យដង្កែស៊ាំនឹងថ្នាំ ហេតុនេះការសិក្សានេះស្វែងរកវិធីសាស្រ្តកម្ចាត់ដង្កែគោ Rhipicephalus pulchellus តាមបែបជីវសាស្ត្រដោយប្រើប្រេងស្តៅអេត្យូពី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះអនុវត្តវិធីសាស្ត្រពិសោធន៍ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដោយយកសូលុយស្យុងប្រេងស្តៅកំហាប់ផ្សេងៗគ្នាលាបផ្ទាល់ទៅលើកូនដង្កែគោ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 40% Neem Oil Application ការប្រើប្រាស់ប្រេងស្តៅកំហាប់ ៤០% |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុត និងសម្លាប់កូនដង្កែបានលឿនជាងគេ។ | ត្រូវការបរិមាណប្រេងស្តៅច្រើន ដែលអាចបង្កើនការចំណាយលើវត្ថុធាតុដើមក្នុងការផលិត។ | អត្រាស្លាប់ពាក់កណ្តាលម៉ោងសរុប (LT50) = ០,១៨៤ ម៉ោង |
| 30% Neem Oil Application ការប្រើប្រាស់ប្រេងស្តៅកំហាប់ ៣០% |
ជាកំហាប់ដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងមានលក្ខណៈសន្សំសំចៃបំផុត (Economically uses) សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង។ | ទាមទាររយៈពេលយូរជាងកំហាប់ ៤០% បន្តិចដើម្បីសម្លាប់ដង្កែ។ | អត្រាស្លាប់ពាក់កណ្តាលម៉ោងសរុប (LT50) = ០,២១ ម៉ោង |
| 10% Neem Oil Application ការប្រើប្រាស់ប្រេងស្តៅកំហាប់ ១០% |
ចំណាយវត្ថុធាតុដើមតិចបំផុត។ | មានកម្រិតពុលទាបបំផុតចំពោះកូនដង្កែ និងមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកម្ចាត់សត្វល្អិតនេះទេ។ | អត្រាស្លាប់ពាក់កណ្តាលម៉ោងសរុប (LT50) = ១,០១ ម៉ោង |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការពិសោធន៍នេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មូលដ្ឋានសម្រាប់ការចិញ្ចឹមដង្កែ និងម៉ាស៊ីនវិភាគកម្រិតខ្ពស់មួយចំនួនសម្រាប់ការវាយតម្លៃសារធាតុសកម្មនៅក្នុងប្រេងស្តៅ។
ការសិក្សានេះប្រមូលសំណាកដង្កែ Rhipicephalus pulchellus និងគ្រាប់ស្តៅមកពីប្រទេសអេត្យូពី ហើយធ្វើការពិសោធន៍នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នាសាកលវិទ្យាល័យកាសេតសាត ប្រទេសថៃ។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះទោះបីជាយើងមានអាកាសធាតុត្រូពិចនិងមានដើមស្តៅច្រើនក្តី ប៉ុន្តែកម្រិតសារធាតុសកម្ម (Azadirachtin) ក្នុងរុក្ខជាតិ និងពូជដង្កែគោក្នុងស្រុកអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញនូវបរិបទកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រកម្ចាត់ដង្កែតាមបែបជីវសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងស័ក្តិសមបំផុតក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់ប្រេងស្តៅគឺជាដំណោះស្រាយដែលមានតម្លៃថោក មាននិរន្តរភាព និងមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ជំរុញសុខុមាលភាពសត្វ និងសេដ្ឋកិច្ចកសិករនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| bioacaricidal activity (សកម្មភាពជីវសម្លាប់ដង្កែ) | សមត្ថភាពនៃសារធាតុចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិ ឬភ្នាក់ងារជីវសាស្ត្រនានាក្នុងការសម្លាប់ពពួកសត្វល្អិតតូចៗដូចជាដង្កែ (ticks) និងមមាច (mites) ដែលតោងជញ្ជក់ឈាមសត្វ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដែលផ្សំពីរុក្ខជាតិធម្មជាតិ (ជំនួសឱ្យគីមី) ដើម្បីកម្ចាត់ចៃឬដង្កែដែលតោងលើសត្វចិញ្ចឹម។ |
| Azadirachtin (អាហ្សាឌីរ៉ាក់ទីន) | ជាសមាសធាតុគីមីសកម្មចម្បងដែលមាននៅក្នុងគ្រាប់ និងស្លឹកស្តៅ ដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការរារាំងការលូតលាស់ ការស៊ីចំណី និងប្រព័ន្ធបន្តពូជរបស់សត្វល្អិតចង្រៃ។ | ដូចជាថ្នាំពុលធម្មជាតិនៅក្នុងដើមស្តៅ ដែលធ្វើឱ្យសត្វល្អិតឈឺ មិនឃ្លានចំណី និងមិនអាចធំធាត់បន្តពូជបាន។ |
| LT50 (ពេលវេលាសម្លាប់ពាក់កណ្តាល) | រយៈពេលដែលត្រូវការចាំបាច់ដើម្បីសម្លាប់ពាក់កណ្តាល (៥០%) នៃចំនួនសត្វល្អិតគោលដៅសរុប បន្ទាប់ពីពួកវាបានទទួលរងនូវការប៉ះពាល់សារធាតុពុលក្នុងកំហាប់ណាមួយ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើត្រូវចំណាយពេលប៉ុន្មានម៉ោង ទើបថ្នាំអាចសម្លាប់ដង្កែបានពាក់កណ្តាលនៃចំនួនដែលយើងកំពុងធ្វើតេស្ត។ |
| Knockdown concentration / KC50 (កំហាប់ធ្វើឱ្យសន្លប់ពាក់កណ្តាល) | កម្រិតកំហាប់នៃសារធាតុពុលដែលធ្វើឱ្យសត្វល្អិតគោលដៅចំនួន ៥០% ធ្លាក់ចុះ បាត់បង់សមត្ថភាពធ្វើចលនា ឬសន្លប់ (knocked down) ក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។ | ដូចជាកម្រិតនៃជាតិស្រវឹងដែលបណ្តាលឱ្យមនុស្សពាក់កណ្តាលក្នុងចំណោមអ្នកផឹកទាំងអស់ បាត់បង់លំនឹងរាងកាយនិងមិនអាចដើររួច។ |
| Probit analysis (ការវិភាគប្រូប៊ីត) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងវិស័យជីវសាស្រ្តនិងការពុលវិទ្យា ដើម្បីវិភាគទិន្នន័យនៃប្រតិកម្មរបស់សត្វល្អិត (ដូចជាអត្រាស្លាប់) ឆ្លើយតបទៅនឹងកម្រិតកំហាប់ថ្នាំផ្សេងៗគ្នា។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់រូបមន្តគណិតវិទ្យាដើម្បីគូសខ្សែក្រាហ្វ និងទស្សន៍ទាយថា តើត្រូវប្រើថ្នាំកម្រិតប៉ុន្មានទើបអាចសម្លាប់សត្វល្អិតបានតាមចំនួនភាគរយដែលយើងចង់បាន។ |
| High Pressure Liquid Chromatography / HPLC (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីរាវសម្ពាធខ្ពស់) | ជាបច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍គីមីវិភាគ ដែលប្រើដើម្បីបំបែក កំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាស់បរិមាណសមាសធាតុនីមួយៗ (ដូចជាបរិមាណ Azadirachtin) ដែលលាយឡំគ្នានៅក្នុងល្បាយសូលុយស្យុង។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនច្រោះដ៏ឆ្លាតវៃ ដើម្បីបំបែកនិងរាប់ចំនួនគ្រាប់សណ្តែកខៀវនិងក្រហម ដែលលាយឡំគ្នាក្នុងដបទឹកតែមួយ។ |
| Rhipicephalus pulchellus (ដង្កែគោ) | ជាប្រភេទដង្កែម្យ៉ាង (មានប្រភពនៅអាហ្រ្វិក) ដែលជាទូទៅរស់នៅតោងជញ្ជក់ឈាមសត្វពាហនៈដូចជា គោ ចៀម ពពែ និងអាចចម្លងជំងឺផ្សេងៗទៅសត្វនិងមនុស្សតាមរយៈការខាំ។ | ដូចជាសត្វមូស ឬឈ្លើង ដែលចាំតោងស្បែក ជញ្ជក់ឈាម និងចម្លងរោគកាចសាហាវដល់សត្វចិញ្ចឹមរបស់យើង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
