បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះខាតដីវាលស្មៅសម្រាប់ការចិញ្ចឹមសត្វ ដោយស្វែងរកវិធីសាស្រ្តកែលម្អគុណភាពសារធាតុចិញ្ចឹមនៃសំណល់កសិកម្ម ដូចជាដើមពោត ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាចំណីសត្វប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់កូនគោបង្កាត់ចំនួន ២១ ក្បាល ដែលត្រូវបានបែងចែកជា ៣ ក្រុម ដើម្បីសាកល្បងរបបអាហារគោលខុសៗគ្នាក្នុងរយៈពេល ៩៩ ថ្ងៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Untreated maize stover (UNMS) + concentrate ការផ្តល់ដើមពោតមិនទាន់កែច្នៃ (UNMS) ផ្សំជាមួយចំណីបន្ថែម |
មានតម្លៃចំណាយសរុប និងចំណាយក្នុងមួយគីឡូក្រាមនៃកំណើនទម្ងន់ទាបជាងគេបំផុត (៦,០៩ Birr/kg)។ | សត្វស៊ីចំណីបានតិច កម្រិតប្រូតេអ៊ីនទាប ដែលធ្វើឱ្យកំណើនទម្ងន់ប្រចាំថ្ងៃមានការលូតលាស់យឺតជាងគេ។ | សត្វមានកំណើនទម្ងន់ត្រឹមតែ ២៨៤ ក្រាម/ថ្ងៃ ជាមួយនឹងការចំណាយ ៦,០៩ Birr ក្នុង១គីឡូក្រាមនៃកំណើនទម្ងន់។ |
| 5% Urea treated maize stover (UTMS) + concentrate ការផ្តល់ដើមពោតកែច្នៃជាមួយអ៊ុយរ៉េ ៥% (UTMS) ផ្សំជាមួយចំណីបន្ថែម |
បង្កើនប្រូតេអ៊ីនឆៅបាន ៣,៨ ដង និងធ្វើឱ្យសត្វមានកំណើនទម្ងន់លឿនប្រហាក់ប្រហែលនឹងការស៊ីស្មៅធម្មជាតិ តែចំណាយអស់តិចជាង ៣៣%។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្ម បច្ចេកទេស និងពេលវេលាបន្ថែម (ប្រមាណ ២ សប្តាហ៍) ដើម្បីលាយនិងផ្អាប់ដើមពោតឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ | សត្វមានកំណើនទម្ងន់ខ្ពស់ដល់ទៅ ៣៨៥ ក្រាម/ថ្ងៃ ជាមួយនឹងការចំណាយត្រឹមតែ ៧,០៨ Birr ក្នុង១គីឡូក្រាមនៃកំណើនទម្ងន់។ |
| Natural pasture hay (NPH) + concentrate ការផ្តល់ស្មៅស្ងួតធម្មជាតិ (NPH) ផ្សំជាមួយចំណីបន្ថែម |
សត្វអាចស៊ីចំណីបានច្រើន និងងាយស្រួលរំលាយ ដែលផ្តល់កំណើនទម្ងន់ប្រចាំថ្ងៃបានយ៉ាងល្អ។ | តម្លៃស្មៅស្ងួតធម្មជាតិមានតម្លៃថ្លៃខ្លាំង ជាពិសេសនៅរដូវប្រាំង ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រាក់ចំណេញរបស់កសិករ។ | សត្វមានកំណើនទម្ងន់ ៣៧៧ ក្រាម/ថ្ងៃ ប៉ុន្តែត្រូវចំណាយខ្ពស់ដល់ទៅ ១០,៦១ Birr ក្នុង១គីឡូក្រាមនៃកំណើនទម្ងន់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសក្នុងការសិក្សានេះទាមទារនូវធនធានកសិកម្មជាក់ស្តែង និងសម្ភារៈមួយចំនួនសម្រាប់ការកែច្នៃចំណី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវកសិកម្ម Adami Tullu ក្នុងប្រទេសអេត្យូពី ដែលមានអាកាសធាតុរយៈកម្ពស់ខ្ពស់ (១៦៥០ ម៉ែត្រ) ទៅលើកូនគោបង្កាត់ពូជ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏សំបូរដើមពោតដែលសល់ចោលច្រើន ប៉ុន្តែលទ្ធផលអាចមានការប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចដោយសារភាពខុសគ្នានៃអាកាសធាតុក្តៅសើម ពូជគោក្នុងស្រុក និងគុណភាពដើមពោតនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្រ្តកែច្នៃដើមពោតជាមួយអ៊ុយរ៉េនេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងស័ក្តិសមយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះចំណីសត្វនៅរដូវប្រាំងនៅកម្ពុជា និងជួយកសិករបង្កើនប្រាក់ចំណេញតាមរយៈការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Urea treatment (ការកែច្នៃជាមួយអ៊ុយរ៉េ / ការផ្អាប់អ៊ុយរ៉េ) | ជាដំណើរការបច្ចេកទេសដែលគេលាយជីអ៊ុយរ៉េជាមួយទឹក រួចបាញ់ស្រោចទៅលើសំណល់កសិកម្ម (ដូចជាដើមពោត ឬចំបើង) ហើយផ្អាប់ទុកដោយមិនឱ្យចូលខ្យល់។ វិធីនេះជួយបំបែកកោសិកាសរសៃរុក្ខជាតិដែលរឹងៗ និងបន្ថែមសារធាតុអាសូត ដែលធ្វើឱ្យសត្វងាយស្រួលរំលាយ និងទទួលបានប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ជាងមុន។ | ប្រៀបដូចជាការយកសាច់ស្វិតៗទៅប្រឡាក់ជាមួយផ្លែម្នាស់ ឬល្ហុង ដើម្បីឱ្យសាច់នោះផុយ និងងាយទំពាររំលាយសម្រាប់ក្រពះ។ |
| Maize stover (ដើមពោតស្ងួត / សំណល់ដើមពោត) | គឺជាផ្នែកនៃរុក្ខជាតិពោតដែលសេសសល់នៅក្នុងចម្ការបន្ទាប់ពីការប្រមូលផលរួច ដែលរួមមាន ដើម ស្លឹក និងស្នូលពោត។ វាជាប្រភេទចំណីសត្វដែលមានសរសៃច្រើន ប៉ុន្តែមានជាតិប្រូតេអ៊ីនទាប ដែលជាទូទៅត្រូវបានកសិករប្រើប្រាស់សម្រាប់ផ្តល់ឱ្យសត្វស៊ីនៅរដូវប្រាំង។ | ដូចជាចំបើងដែលសល់ពីការច្រូតស្រូវដែរ វាជារុក្ខជាតិពោតដែលគេបោះចោលបន្ទាប់ពីបេះផ្លែយកទៅលក់រួច។ |
| Crude protein / CP (ប្រូតេអ៊ីនឆៅ) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុបដែលមាននៅក្នុងចំណី ដោយគណនាផ្អែកលើបរិមាណសារធាតុអាសូត (Nitrogen) នៅក្នុងចំណីនោះ។ សត្វទំពារអៀងដូចជាគោ អាចបំប្លែងអាសូតនេះទៅជាប្រូតេអ៊ីនសម្រាប់សាងសង់រាងកាយវាបានតាមរយៈបាក់តេរីក្នុងក្រពះ។ | ប្រៀបដូចជាចំនួនដុំឥដ្ឋសរុបទាំងអស់ ដែលរាងកាយសត្វត្រូវការជាចាំបាច់ដើម្បីសាងសង់សាច់ដុំឱ្យបានធំធាត់។ |
| In vitro dry matter digestibility / IVDMD (ការរំលាយសារធាតុស្ងួតក្នុងទីពិសោធន៍) | ជាបច្ចេកទេសក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណថាតើចំណីមួយប្រភេទអាចត្រូវបានរំលាយបានកម្រិតណា។ គេធ្វើវាដោយយកចំណីទៅត្រាំក្នុងទឹកសូលុយស្យុងដែលមានផ្ទុកទឹកក្រពះគោ ដើម្បីក្លែងធ្វើជាបរិយាកាសនៃការរំលាយអាហារពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការបង្កើតក្រពះគោសិប្បនិម្មិតនៅក្នុងកែវ ដើម្បីធ្វើតេស្តមើលថាតើចំណីនោះអាចរលាយបានល្អកម្រិតណា មុននឹងសម្រេចចិត្តឱ្យគោស៊ីផ្ទាល់។ |
| Neutral Detergent Fiber / NDF (សរសៃសែលុយឡូសមិនរលាយ) | គឺជាសមាសធាតុនៃជញ្ជាំងកោសិការុក្ខជាតិ ដែលរួមមាន ហ៊ីមីសែលុយឡូស (hemicellulose) សែលុយឡូស (cellulose) និងលីញីន (lignin)។ វាជាផ្នែកដែលរឹង និងពិបាករំលាយ។ បើចំណីមានកម្រិត NDF កាន់តែខ្ពស់ សត្វនឹងឆាប់ឆ្អែតហើយស៊ីបានតិចតួច។ | ប្រៀបដូចជាកាកសរសៃបន្លែរឹងៗចាស់ៗ ដែលយើងញ៉ាំទៅធ្វើឱ្យឆាប់តឹងពោះ តែមិនសូវផ្តល់ជីវជាតិច្រើនដល់រាងកាយនោះទេ។ |
| Dry matter intake / DMI (បរិមាណស៊ីសារធាតុស្ងួត) | គឺជាបរិមាណចំណីសរុបដែលសត្វស៊ី ដោយដកនូវបរិមាណជាតិទឹកទាំងអស់ចេញពីចំណីនោះ។ វាជារង្វាស់ដ៏សំខាន់មួយ ព្រោះសារធាតុចិញ្ចឹមពិតប្រាកដ (ដូចជាថាមពល និងប្រូតេអ៊ីន) គឺស្ថិតនៅក្នុងផ្នែកស្ងួតនៃចំណីនេះឯង។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សាច់និងបន្លែសុទ្ធដែលយើងញ៉ាំ ដោយចម្រោះយកទឹកស៊ុបចេញ ដើម្បីដឹងថាយើងបានទទួលជីវជាតិពិតប្រាកដប៉ុន្មានក្រាមចូលក្នុងពោះ។ |
| Basal diet (របបអាហារគោល) | គឺជាសមាសធាតុចម្បងនៃរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃរបស់សត្វ ដែលផ្តល់នូវបរិមាណចំណីនិងថាមពលភាគច្រើន។ សម្រាប់សត្វគោ របបអាហារគោលច្រើនតែជាចំណីដែលមានតម្លៃថោក ដូចជាស្មៅធម្មជាតិ ឬសំណល់កសិកម្មផ្សេងៗ។ | ប្រៀបដូចជាការញ៉ាំបាយសរាល់ថ្ងៃជាអាហារគោល ចំណែកឯសាច់និងម្ហូបផ្សេងៗគ្រាន់តែជាអាហារបន្ថែមបន្ទាប់បន្សំប៉ុណ្ណោះ។ |
| Metabolizable energy (ថាមពលមេតាប៉ូលីស / ថាមពលដែលអាចប្រើប្រាស់បាន) | គឺជាបរិមាណថាមពលសរុបពីចំណី ដែលសត្វអាចទាញយកមកប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងសម្រាប់ទ្រទ្រង់រាងកាយ និងការលូតលាស់ បន្ទាប់ពីដកចេញនូវថាមពលដែលបាត់បង់តាមរយៈលាមក ទឹកនោម និងឧស្ម័នមេតានចេញ។ | ប្រៀបដូចជាប្រាក់ខែសុទ្ធដែលយើងទទួលបាន ក្រោយពីដកពន្ធ និងចំណាយចាំបាច់ផ្សេងៗរួចរាល់ ដែលយើងអាចយកមកសន្សំ ឬចាយវាយបានពិតប្រាកដ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
