បញ្ហា (The Problem)៖ វិធីសាស្ត្រជូតយកកោសិកាបន្តពូជ (Gamete stripping) សម្រាប់ការបង្កាត់ពូជអយស្ទ័របង្កើតឱ្យមានភាពប្រែប្រួលខ្លាំងនៃការលូតលាស់របស់ដង្កូវ ដែលចោទជាសំណួរថាតើដង្កូវដែលលូតលាស់យឺតនឹងមានការលូតលាស់ និងអត្រារស់រានមានជីវិតក្រោយពេលតោងជាប់ (post-setting) ដូចដង្កូវដែលលូតលាស់លឿនដែរឬទេ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានបំបែកដង្កូវអយស្ទ័រជា៣ក្រុម ដោយផ្អែកលើរយៈពេលដែលពួកវាវិវឌ្ឍទៅដល់ដំណាក់កាល pediveliger ដើម្បីប្រៀបធៀបការលូតលាស់ និងអត្រារស់រានមានជីវិតក្នុងប្រព័ន្ធទឹកវិលជុំបិទជិតរយៈពេល៣០ថ្ងៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Gamete Stripping (Fast/Medium growing larvae: 21-27 days) ការយកកោសិកាបន្តពូជ (ក្រុមដង្កូវលូតលាស់លឿន/មធ្យម៖ ២១ដល់២៧ថ្ងៃ) |
មានអត្រាលូតលាស់ និងការរស់រានមានជីវិតក្រោយពេលតោងជាប់ខ្ពស់។ ផ្តល់ទិន្នផលល្អសម្រាប់វារីវប្បកម្ម និងសន្សំសំចៃពេលវេលាថែទាំ។ | ទាមទារការតាមដានយ៉ាងដិតដល់ដើម្បីប្រមូលកូនដង្កូវដែលឈានដល់ដំណាក់កាល Pediveliger ឱ្យបានទាន់ពេលវេលា។ | មានទំហំនិងប្រវែងសំបកធំជាងគេ ព្រមទាំងអត្រារស់រានមានជីវិតខ្ពស់បំផុតនៅថ្ងៃទី៣០ នៃការពិសោធន៍។ |
| Gamete Stripping (Slow growing larvae: 29 days) ការយកកោសិកាបន្តពូជ (ក្រុមដង្កូវលូតលាស់យឺត៖ ២៩ថ្ងៃ) |
ជួយបង្កើនបរិមាណកូនដង្កូវសរុប ប្រសិនបើកសិដ្ឋានចង់រក្សាទុកកូនដង្កូវទាំងអស់ដោយមិនខ្វល់ពីគុណភាព។ | អត្រាលូតលាស់យឺត អត្រារស់រានមានជីវិតទាប និងធ្វើឱ្យខាតបង់ចំណាយប្រតិបត្តិការក្នុងការថែទាំរយៈពេលយូរដោយមិនសូវទទួលបានផល។ | អត្រារស់រានមានជីវិតទាបបំផុត និងការលូតលាស់យឺតជាងគេនៅថ្ងៃទី៣០ (អ្នកស្រាវជ្រាវណែនាំឱ្យជម្រុះចោល)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការរៀបចំប្រព័ន្ធថែទាំកូនអយស្ទ័រដែលមានលក្ខណៈបច្ចេកទេស និងការផ្គត់ផ្គង់ចំណីរស់ឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យក្នុងខេត្តត្រាំង (Trang) និងប្រមូលពូជពីធម្មជាតិនៅខេត្តផាំងង៉ា (Phangnga) ប្រទេសថៃ។ លក្ខខណ្ឌបរិស្ថានសមុទ្រ និងពូជអយស្ទ័រ Crassostrea belcheri នេះមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រនៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យនេះអាចយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែងបានយ៉ាងល្អ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យវារីវប្បកម្មសមុទ្រនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងរោងកូនកាត់ពូជអយស្ទ័រ។
ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រជម្រុះកូនដង្កូវដែលលូតលាស់យឺត (Systematic culling) នឹងជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្ម ព្រមទាំងបង្កើនគុណភាពកូនអយស្ទ័រសម្រាប់កសិករកម្ពុជាយកទៅចិញ្ចឹមបន្ត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Gamete stripping (ការជូតយក ឬគាបយកកោសិកាបន្តពូជ) | គឺជាដំណើរការនៃការវះ និងយកពងឬមេជីវិតឈ្មោលដោយផ្ទាល់ពីក្រពេញបន្តពូជរបស់អយស្ទ័រមេបា ដើម្បីយកមកបង្កកំណើតសិប្បនិម្មិត ដោយមិនរង់ចាំឱ្យវាបញ្ចេញពូជតាមធម្មជាតិ។ | ដូចជាការវះយកគ្រាប់ពូជចេញពីផ្លែឈើដោយផ្ទាល់ ដោយមិនរង់ចាំឱ្យផ្លែនោះទុំជ្រុះហើយបែកធ្លាយគ្រាប់ដោយខ្លួនឯង។ |
| Pediveliger (ដង្កូវអយស្ទ័រដំណាក់កាលត្រៀមតោងជាប់) | ជាដំណាក់កាលចុងក្រោយបង្អស់របស់កូនដង្កូវអយស្ទ័រ (Bivalve larvae) មុនពេលវាក្លាយជាកូនអយស្ទ័រពេញលេញ (Spat) ដែលនៅដំណាក់កាលនេះវាចាប់ផ្តើមដុះជើង (Foot) សម្រាប់វារស្វែងរកទីតាំងរឹងមាំដើម្បីតោងជាប់ជាអចិន្ត្រៃយ៍។ | ប្រៀបដូចជាយុវវ័យដែលដើររកទីតាំងដីល្អ ដើម្បីសង់ផ្ទះរស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍ពេញមួយជីវិត។ |
| Sacrification (ការសម្លាប់មេបាដើម្បីយកពូជ) | បច្ចេកទេសក្នុងរោងកូនកាត់ពូជ ដែលទាមទារឱ្យមានការសម្លាប់សត្វមេបា ដើម្បីអាចវះយកកោសិកាបន្តពូជរបស់វាចេញមកប្រើប្រាស់ឱ្យអស់លទ្ធភាពក្នុងការបង្កកំណើត។ | ដូចជាការកាប់ដើមឈើទាំងមូលរំលំ ដើម្បីប្រមូលផលផ្លែរបស់វាទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Triploid oysters (អយស្ទ័រទ្រីប្លូអ៊ីត ឬអយស្ទ័រក្រៀវ) | អយស្ទ័រដែលត្រូវបានបង្កាត់តាមបច្ចេកទេសហ្សែនឱ្យមានក្រូម៉ូសូមបីឈុត (3n) ដែលធ្វើឱ្យពួកវាមិនអាចបន្តពូជបាន ប៉ុន្តែមានអត្ថប្រយោជន៍គឺវាលូតលាស់លឿន និងមានសាច់ធាត់ល្អគ្រប់រដូវកាល ព្រោះវាមិនចំណាយថាមពលសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជ។ | ដូចជាការដាំឪឡឹកឥតគ្រាប់ ដែលផ្លែវាធំលឿននិងមានសាច់ច្រើន ព្រោះវាមិនខ្ជះខ្ជាយថាមពលបង្កើតគ្រាប់។ |
| Closed recirculation system (ប្រព័ន្ធទឹកវិលជុំបិទជិត) | ប្រព័ន្ធវារីវប្បកម្មដែលទឹកនៅក្នុងអាងត្រូវបានបូមឆ្លងកាត់ប្រព័ន្ធចម្រោះមេកានិកនិងជីវសាស្ត្រ ដើម្បីសម្អាតកាកសំណល់ ហើយបញ្ជូនត្រឡប់មកប្រើប្រាស់ក្នុងអាងចិញ្ចឹមឡើងវិញ ដោយមិនបាច់ប្តូរទឹកពីប្រភពខាងក្រៅញឹកញាប់។ | ដូចជាប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកក្នុងអាងហែលទឹកទំនើប ដែលបូមទឹកចាស់មកសម្អាតមេរោគ រួចចាក់បញ្ចូលមកវិញឱ្យថ្លាស្អាតដដែល។ |
| Sieving / Grading (ការរែងនិងចាត់ថ្នាក់) | ការប្រើប្រាស់កន្ត្រងមានក្រឡាខុសៗគ្នា (ឧទាហរណ៍ ២៥០មីក្រូម៉ែត្រ) ដើម្បីត្រងនិងបែងចែកកូនដង្កូវទៅតាមទំហំ និងល្បឿននៃការលូតលាស់របស់វា។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនរែងគ្រាប់កាហ្វេ ដើម្បីបំបែកគ្រាប់ធំៗ (លូតលាស់លឿន) ចេញពីគ្រាប់តូចៗ (លូតលាស់យឺត)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
