បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលនៃអាយុនៅពេលចាប់ផ្តើមរឹតបន្តឹងពន្លឺ (Light restriction) ក្នុងអំឡុងពេលលូតលាស់ ទៅលើការលូតលាស់ និងប្រសិទ្ធភាពនៃការផលិតស៊ុតរបស់មាន់ស្រុក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយបែងចែកមាន់ជា ៤ ក្រុម ដោយមានការកំណត់រយៈពេលទទួលពន្លឺខុសៗគ្នា រួចប្រៀបធៀបលទ្ធផលនៃការលូតលាស់ និងការពង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Normal Day Length (NDL) - Control Group ការផ្តល់ពន្លឺធម្មជាតិតាមរដូវកាល (NDL) ជាក្រុមត្រួតពិនិត្យ |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់កសិករទូទៅ មិនត្រូវការចំណាយដើមទុនរៀបចំប្រព័ន្ធភ្លើង ឬរោងបិទជិតស្មុគស្មាញឡើយ។ | មាន់ចាប់ផ្តើមពងយឺត ផ្តល់ទិន្នផលស៊ុតសរុបទាប និងមានអត្រាបំប្លែងចំណីខ្ពស់ (FCR) ដែលធ្វើឲ្យខាតបង់ចំណីច្រើន។ | ផលិតស៊ុតបាន ៦៤,២ គ្រាប់/ក្បាល/២៨សប្តាហ៍ អាយុចាប់ផ្តើមពងគឺ ១៦៧,៣ ថ្ងៃ និងអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ៥,៥។ |
| Light Restriction (8h/day) at 12 or 14 weeks (LR12, LR14) ការរឹតបន្តឹងពន្លឺត្រឹម ៨ ម៉ោង/ថ្ងៃ ចាប់ពីអាយុ ១២ ឬ ១៤ សប្តាហ៍ |
ជួយជំរុញឲ្យមាន់ឆាប់ពេញវ័យនិងឆាប់ពង ផ្តល់ទិន្នផលស៊ុតសរុបខ្ពស់ និងជួយសន្សំសំចៃចំណីបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ទាមទារការគ្រប់គ្រងម៉ត់ចត់ខ្ពស់លើប្រព័ន្ធពន្លឺក្នុងរោងចិញ្ចឹម ដែលអាចចំណាយថ្លៃដើមដំបូងលើការរៀបចំនិងថ្លៃអគ្គិសនីខ្ពស់។ | ផលិតស៊ុតបាន ៧៣,៩ (LR12) និង ៧១,៤ (LR14) គ្រាប់/ក្បាល/២៨សប្តាហ៍ និងបញ្ចុះអត្រា FCR មកត្រឹម ៤,៩ និង ៤,៨។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះទាមទារការវិនិយោគលើរោងចិញ្ចឹមដែលអាចគ្រប់គ្រងពន្លឺបាន និងការប្រើប្រាស់អគ្គិសនីប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់ការបញ្ចេញពន្លឺបន្ថែមនៅពេលមាន់ដល់វ័យពង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជមាន់ស្រុករបស់ថៃ កាលពីឆ្នាំ១៩៩៦។ ទោះបីជាអាកាសធាតុ និងលក្ខណៈជីវសាស្រ្តមាន់ស្រុកថៃមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងមាន់ស្រុកកម្ពុជាក៏ដោយ តែភាពខុសគ្នានៃរូបមន្តចំណី ការគ្រប់គ្រង និងពូជមាន់ក្នុងស្រុកជាក់លាក់ (ឧទាហរណ៍ មាន់កសិករខ្មែរ មាន់ស្ទឹងត្រែង) អាចធ្វើឲ្យលទ្ធផលប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចនៅពេលអនុវត្តផ្ទាល់។ នេះជាចំណុចដែលកសិករនិងអ្នកស្រាវជ្រាវនៅកម្ពុជាត្រូវយកចិត្តទុកដាក់។
បច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងពន្លឺនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំង និងអាចយកមកអនុវត្តបានសម្រាប់ការចិញ្ចឹមមាន់ស្រុកពាក់កណ្តាលឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការកំណត់ពេលរឹតបន្តឹងពន្លឺក្នុងអាយុត្រឹមត្រូវ គឺជាយុទ្ធសាស្រ្តដ៏មានសក្តានុពលជួយកសិករខ្នាតមធ្យម និងខ្នាតធំនៅកម្ពុជា កាត់បន្ថយចំណាយលើចំណី និងបង្កើនប្រាក់ចំណេញពីការលក់ស៊ុត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Photoperiod (រយៈពេលទទួលពន្លឺ / ថេរវេលាពន្លឺ) | រយៈពេលសរុបនៃពន្លឺ (មិនថាពន្លឺព្រះអាទិត្យ ឬអំពូលភ្លើង) ដែលសត្វទទួលបានក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញអរម៉ូនលូតលាស់ និងប្រព័ន្ធបន្តពូជរបស់សត្វស្លាប។ | ដូចជាការកំណត់ម៉ោងធ្វើការនិងម៉ោងគេងរបស់មាន់ ដើម្បីបញ្ឆោតរាងកាយវាឱ្យលូតលាស់ឬពងតាមកម្មវិធីដែលយើងចង់បាន។ |
| Light restriction (ការរឹតបន្តឹងពន្លឺ) | ការកាត់បន្ថយរយៈពេលនៃការពន្លឺដែលមាន់ទទួលបានក្នុងមួយថ្ងៃ (ឧទាហរណ៍ ត្រឹម ៨ ម៉ោង) ក្នុងអំឡុងពេលវាលូតលាស់ ដើម្បីពន្យារពេលកុំឱ្យវាឆាប់ពេញវ័យពេក ដែលជួយឱ្យវាមានកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការផលិតស៊ុតបានច្រើននៅពេលក្រោយ។ | ដូចជាការបិទភ្លើងឱ្យក្មេងគេងបានច្រើន ដើម្បីសន្សំកម្លាំងទុកប្រើប្រាស់នៅពេលពួកគេពេញវ័យ។ |
| Hypothalamic-pituitary-gland-ovarian axis (អ័ក្សអ៊ីប៉ូតាឡាមូស-ក្រពេញភីតូរីស-ក្រពេញអូវែ) | ប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងជីវសាស្ត្រនៅក្នុងរាងកាយមាន់ ដែលចាប់ផ្តើមពីខួរក្បាលផ្នែកអ៊ីប៉ូតាឡាមូស (ទទួលស្គាល់ពន្លឺ) បញ្ជូនសញ្ញាទៅក្រពេញភីតូរីសខាងមុខ ហើយបន្តទៅជំរុញក្រពេញអូវែឱ្យចាប់ផ្តើមអភិវឌ្ឍនិងផលិតស៊ុត។ | ដូចជាប្រព័ន្ធខ្សែសង្វាក់បញ្ជាពីរាជរដ្ឋាភិបាល (ខួរក្បាល) ទៅថ្នាក់ខេត្ត (ក្រពេញភីតូរីស) និងបន្តទៅថ្នាក់ស្រុក (អូវែ) ដើម្បីបើកយុទ្ធនាការផលិតផល (ស៊ុត)។ |
| Gonadotrophin releasing hormone (អរម៉ូន GnRH) | អរម៉ូនដែលផលិតនិងបញ្ចេញដោយផ្នែកអ៊ីប៉ូតាឡាមូសនៃខួរក្បាលនៅពេលមានការរំញោចដោយពន្លឺថ្ងៃវែង ដែលមានតួនាទីដាស់ប្រព័ន្ធបន្តពូជរបស់មាន់ឱ្យលូតលាស់ និងចាប់ផ្តើមទម្លាក់ស៊ុត។ | ដូចជាកុងតាក់ភ្លើងដែលនៅពេលអ្នកចុចបើក វាបញ្ឆេះម៉ាស៊ីនផលិតស៊ុតនៅក្នុងខ្លួនមាន់ឱ្យចាប់ផ្តើមដំណើរការ។ |
| Feed conversion ratio (អត្រាបំប្លែងចំណី / FCR) | រង្វាស់ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចក្នុងការចិញ្ចឹមសត្វ ដោយគណនាថាតើមាន់ត្រូវស៊ីចំណីប៉ុន្មានគីឡូក្រាម ដើម្បីអាចផលិតបានស៊ុតមួយគីឡូក្រាម ឬផលិតស៊ុតបានមួយចំនួនកំណត់។ លេខកាន់តែតូច មានន័យថាចំណេញចំណីកាន់តែច្រើន។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ូតូមួយគ្រឿងចាក់សាំង ១ លីត្រ អាចជិះបានចម្ងាយប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រអញ្ចឹងដែរ។ |
| Photorefractoriness (ភាពស៊ាំនឹងពន្លឺ) | ស្ថានភាពសរីរវិទ្យាដែលរាងកាយរបស់មាន់ឈប់មានប្រតិកម្ម ឬលែងឆ្លើយតបទៅនឹងការរំញោចដោយពន្លឺថ្ងៃវែង ដែលធ្វើឱ្យវាឈប់ពង ឬផលិតស៊ុតធ្លាក់ចុះ ទោះបីជាបរិស្ថានជុំវិញមានពន្លឺគ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ។ | ដូចជាការញ៉ាំកាហ្វេរាល់ថ្ងៃរហូតដល់ស៊ាំរាងកាយ ទោះផឹកច្រើនទៀតក៏លែងមានអារម្មណ៍ថាស្វាងទៀតដែរ។ |
| Hen-day egg production (ផលិតកម្មស៊ុតគិតជាថ្ងៃ-មាន់) | រូបមន្តសម្រាប់គណនាទិន្នផលស៊ុតប្រចាំថ្ងៃជាភាគរយ ដោយយកចំនួនស៊ុតសរុបដែលផលិតបាន ចែកនឹងចំនួនមាន់រស់ជាក់ស្តែងក្នុងថ្ងៃនោះ ដើម្បីដឹងពីអត្រាពងពិតប្រាកដ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលមាន់ដែលងាប់នោះទេ។ | ដូចជាការគណនាទិន្នផលការងារប្រចាំថ្ងៃរបស់រោងចក្រ ដោយរាប់តែកម្មករដែលបានមកធ្វើការជាក់ស្តែង មិនរាប់បញ្ចូលអ្នកដែលសុំច្បាប់ឈប់សម្រាកឡើយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
