បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់ដែលត្រូវបានយល់ឃើញនៃគម្រោងធានារ៉ាប់រងដំណាំ Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana (PMFBY) ទៅលើកសិករជាស្ត្រីនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ដែលជារឿយៗតែងតែជួបប្រទះបញ្ហាប្រឈមក្នុងការទទួលបានសេវាហិរញ្ញវត្ថុ និងព័ត៌មាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវចម្រុះ (Mixed-method approach) ដោយរួមបញ្ចូលការសម្ភាសន៍គុណភាព និងការវិភាគបរិមាណលើទិន្នន័យស្ទង់មតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Multivariate Linear Regression (MLR) ការវិភាគតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរពហុអថេរ |
អាចកំណត់ទំហំនិងឥទ្ធិពលនៃអថេរឯករាជ្យនីមួយៗ (ដូចជាតម្លាភាព និងការយល់ដឹង) ទៅលើការយល់ឃើញរបស់កសិករ ខណៈពេលទប់ស្កាត់ឥទ្ធិពលនៃអថេរផ្សេងទៀត។ | ទាមទារការសន្មតថាមានទំនាក់ទំនងលីនេអ៊ែររវាងអថេរ ដែលជួនកាលមិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទកសិកម្មជាក់ស្តែងដ៏ស្មុគស្មាញបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនោះទេ។ | បានបង្ហាញថា កត្តាការពេញចិត្ត (p < 0.001) តម្លាភាព (p = 0.002) និងការកើនឡើងប្រាក់ចំណូល (p < 0.001) មានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានយ៉ាងខ្លាំងដល់ភាពជោគជ័យនៃគម្រោង។ |
| Pearson Correlation ការវិភាគសហសម្ព័ន្ធ Pearson |
ងាយស្រួលក្នុងការស្វែងយល់ពីកម្លាំងនិងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរ ដើម្បីរំលេចចំណុចសំខាន់ៗមុននឹងធ្វើការវិភាគស៊ីជម្រៅ។ | ត្រឹមតែបង្ហាញពីទំនាក់ទំនង (Correlation) ប៉ុន្តែមិនអាចបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងហេតុនិងផល (Causation) នោះទេ។ | បង្ហាញពីទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានខ្លាំងរវាងការពេញចិត្ត តម្លាភាព និងការយល់ដឹង ដែលមានតម្លៃចន្លោះពី 0.770 ដល់ 0.829។ |
| Descriptive Statistics (via Survey) ស្ថិតិពណ៌នា (តាមរយៈការស្ទង់មតិ Likert Scale) |
ផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពទូទៅនិងការយល់ដឹងជាមូលដ្ឋានអំពីកម្រិតនៃការយល់ដឹង និងការពេញចិត្តរបស់កសិករក្នុងទម្រង់ដែលងាយយល់។ | ទិន្នន័យអាចមានភាពលំអៀងដោយសារអ្នកឆ្លើយសំណួរចង់ផ្តល់ចម្លើយដែលគេគិតថាល្អ (Social desirability bias)។ | ពិន្ទុមធ្យមនៃផលប៉ះពាល់ជារួមគឺ ៣.២២៥/៥ ប៉ុន្តែចំណេះដឹងលម្អិតពីគម្រោងមានកម្រិតទាបខ្លាំង (០.០២៥)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយហិរញ្ញវត្ថុជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែបានប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្សនិងឧបករណ៍ឌីជីថលសម្រាប់ការប្រមូលនិងវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យកាត់ទទឹង (Cross-sectional data) តែមួយលើកពីកសិករជាស្ត្រីឥណ្ឌាចំនួន ៤៥៥ នាក់ ក្នុងរដ្ឋចំនួន ៤ ដែលអាចមានភាពលំអៀងដោយសារ Social Desirability Bias និងមិនបានគ្របដណ្តប់លើកសិករជាបុរស។ នេះជារឿងសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះស្ត្រីកសិករកម្ពុជាក៏ប្រឈមនឹងឧបសគ្គស្រដៀងគ្នាទាក់ទងនឹងចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុ ការសម្រេចចិត្តក្នុងគ្រួសារ និងកម្មសិទ្ធិដីធ្លី ដែលទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់ពិសេសក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃនិងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍគោលនយោបាយកសិកម្មគាំទ្រស្ត្រី និងគម្រោងធានារ៉ាប់រងដំណាំនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់ជាត្រីវិស័យសម្រាប់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ និងវិស័យឯកជននៅកម្ពុជា ក្នុងការរចនាគម្រោងធានារ៉ាប់រងកសិកម្មឱ្យមានបរិយាបន្នយេនឌ័រ និងផ្តោតលើតម្លាភាពដើម្បីបង្កើនទំនុកចិត្ត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Multivariate Linear Regression (ការវិភាគតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរពហុអថេរ) | វាជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីស្វែងយល់ពីឥទ្ធិពលនៃកត្តាជាច្រើន (អថេរឯករាជ្យ ដូចជាការយល់ដឹង និងតម្លាភាព) ទៅលើលទ្ធផលតែមួយ (អថេរអាស្រ័យ ដូចជាការពេញចិត្ត) ខណៈពេលដែលវាជួយទប់ស្កាត់ឥទ្ធិពលនៃកត្តាផ្សេងទៀតកុំឱ្យជ្រៀតជ្រែក។ | ដូចជាការចង់ដឹងថា តើគ្រឿងផ្សំមួយណា (អំបិល ស្ករ ឬទឹកត្រី) ដែលជះឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេធ្វើឱ្យសម្លមួយឆ្នាំងឆ្ងាញ់ ដោយយើងធ្វើការកែប្រែគ្រឿងផ្សំម្តងមួយមុខៗ។ |
| Crop Insurance (ធានារ៉ាប់រងដំណាំ) | វាជាឧបករណ៍ហិរញ្ញវត្ថុដែលផ្តល់សំណងដល់កសិករនៅពេលដែលទិន្នផលកសិកម្មរបស់ពួកគេត្រូវបានខូចខាត ឬបាត់បង់ដោយសារគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ (ដូចជា គ្រោះរាំងស្ងួត ទឹកជំនន់ ឬសត្វល្អិតបំផ្លាញ) ដើម្បីជួយរក្សាស្ថិរភាពប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការទិញមួកសុវត្ថិភាពពាក់ពេលជិះម៉ូតូអញ្ចឹង ទោះបីជាយើងមិនចង់ឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ ក៏វាជួយការពារយើងពីការខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរពេលមានរឿងអាក្រក់កើតឡើងដែរ។ |
| Feminization of Agriculture (នីយកម្មស្ត្រីក្នុងវិស័យកសិកម្ម) | វាគឺជាបាតុភូតដែលកម្លាំងពលកម្មនៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងតួនាទីជាអ្នកគ្រប់គ្រងកសិដ្ឋាន ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយស្ត្រីកាន់តែច្រើនឡើងៗ ដែលភាគច្រើនបណ្តាលមកពីបុរសធ្វើចំណាកស្រុកទៅរកការងារនៅតាមទីក្រុង។ | ដូចជានៅតាមភូមិស្រុកដែលមនុស្សប្រុសភាគច្រើនចេញទៅធ្វើការរោងចក្រ ឬសំណង់នៅទីក្រុង បន្សល់ទុកការងារធ្វើស្រែចម្ការឱ្យស្ត្រីជាអ្នករ៉ាប់រងទាំងស្រុង។ |
| Pearson Correlation (ការវិភាគសហសម្ព័ន្ធ Pearson) | វាជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្លាំងនិងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនងលីនេអ៊ែររវាងអថេរពីរ ដើម្បីដឹងថាបើកត្តាមួយប្រែប្រួល តើកត្តាមួយទៀតនឹងប្រែប្រួលតាមកម្រិតណា ដោយមានតម្លៃចាប់ពី -១ ដល់ ១។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថាតើកម្ពស់និងទម្ងន់របស់មនុស្សមានទំនាក់ទំនងគ្នាដែរឬទេ (ឧ. បើកម្ពស់កាន់តែខ្ពស់ ទម្ងន់ក៏កាន់តែធ្ងន់)។ |
| Social Desirability Bias (ភាពលំអៀងដោយសារការចង់បានការពេញចិត្តពីសង្គម) | វាគឺជាទំនោររបស់អ្នកឆ្លើយកម្រងសំណួរ ដែលតែងតែផ្តល់ចម្លើយណាដែលគេគិតថានឹងទទួលបានការគាំទ្រ ឬមើលទៅល្អក្នុងក្រសែភ្នែកអ្នកដទៃ ជាជាងការឆ្លើយប្រាប់ពីការពិតនៃការគិត ឬសកម្មភាពអវិជ្ជមានរបស់ខ្លួន។ | ដូចជាពេលគ្រូសួរថា "អ្នកណាខ្លះបានអានសៀវភៅ?" សិស្សភាគច្រើនលើកដៃព្រោះខ្លាចគ្រូស្តីបន្ទោស ទោះបីជាការពិតពួកគេមិនបានអានក៏ដោយ។ |
| Cluster Sampling (ការជ្រើសរើសគំរូជាចង្កោម) | វាជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសសំណាក ដោយបែងចែកប្រជាជនសរុបទៅជាក្រុម ឬចង្កោម (ឧទាហរណ៍ តាមភូមិ ឬខេត្ត) បន្ទាប់មកជ្រើសរើសចង្កោមណាមួយដោយចៃដន្យ ហើយយកទិន្នន័យពីគ្រប់សមាជិកទាំងអស់នៅក្នុងចង្កោមនោះតែម្តង។ | ជាជាងដើររកសិស្សគ្រប់ថ្នាក់នៅក្នុងសាលាដើម្បីសួរព័ត៌មាន យើងគ្រាន់តែចាប់ឆ្នោតយក ៣ ថ្នាក់ ហើយសួរសិស្សទាំងអស់នៅក្នុងថ្នាក់ទាំង ៣ នោះតែម្តង ដើម្បីចំណេញពេលវេលា។ |
| Homoscedasticity (ភាពស្មើគ្នានៃវ៉ារ្យង់) | វាគឺជាលក្ខខណ្ឌសន្មតមួយនៅក្នុងម៉ូដែលតំរែតំរង់ ដែលតម្រូវឱ្យកំហុស (Error ឬសំណល់នៃការទស្សន៍ទាយ) មានទំហំប្រហាក់ប្រហែលគ្នាជានិច្ច មិនថាតម្លៃនៃអថេរឯករាជ្យប្រែប្រួលកម្រិតណានោះទេ។ | ដូចជាការបាញ់ព្រួញទៅកាន់ផ្ទាំងគោលដៅ បើទោះជាអ្នកឈរនៅជិត ឬនៅឆ្ងាយ គម្លាតនៃគ្រាប់ព្រួញដែលខុសពីចំណុចកណ្តាលគឺនៅតែប្រហាក់ប្រហែលគ្នាមិនរាយប៉ាយខុសធម្មតា។ |
| Goodness of Fit / R-squared (ភាពស័ក្តិសមនៃម៉ូដែល / តម្លៃ R-ការ៉េ) | វាជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញថាតើអថេរឯករាជ្យដែលយើងបានជ្រើសរើស អាចពន្យល់ពីការប្រែប្រួលនៃលទ្ធផល (អថេរអាស្រ័យ) បានប៉ុន្មានភាគរយ។ តម្លៃកាន់តែខិតជិត ១ មានន័យថាម៉ូដែលនោះកាន់តែមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់។ | ដូចជាការល្បងពាក់អាវ បើអាវនោះមានរាងនិងទំហំសមនឹងខ្លួនអ្នកបាន ៨០% នោះមានន័យថាអាវនោះសឹងតែស័ក្តិសមឥតខ្ចោះ (R-squared = 0.8)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
