បញ្ហា (The Problem)៖ ការខូចគុណភាព និងការពុលចំណីអាហារដោយសារផ្សិតបង្កជាតិពុល mycotoxins គឺជាបញ្ហាដ៏ចម្បងមួយនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ដែលទាមទារឱ្យមានការប្រើប្រាស់សារធាតុរក្សាទុកចំណីអាហារតាមបែបធម្មជាតិ (Natural preservatives) ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការវាយតម្លៃលើសក្តានុពលនៃមេដំបែ (Yeast) ចំនួន៤ប្រភេទ ក្នុងការគ្រប់គ្រង និងទប់ស្កាត់ការលូតលាស់ព្រមទាំងការផលិតជាតិពុលរបស់ផ្សិតបង្កជាតិពុល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Treatment with Candida krusei AUMC 8161 ការធ្វើតេស្តដោយប្រើពូជមេដំបែ Candida krusei AUMC 8161 |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់និងការបង្កើតជាតិពុល។ អាចប្រើប្រាស់ជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ការពារចំណីអាហារ។ | ប្រហែលជាទាមទារការសិក្សាបន្ថែមលើសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ដោយផ្ទាល់ទៅលើចំណីអាហារមនុស្ស បើប្រៀបធៀបទៅនឹងមេដំបែដុតនំ។ | បានទប់ស្កាត់ទាំងស្រុង (១០០%) នូវការលូតលាស់និងការបង្កើតជាតិពុលនៃផ្សិតបង្កជាតិពុលទាំង១១ប្រភេទ។ |
| Treatment with Pichia anomala AUMC 2674 ការធ្វើតេស្តដោយប្រើពូជមេដំបែ Pichia anomala AUMC 2674 |
មានសមត្ថភាពទប់ស្កាត់បានយ៉ាងល្អ និងមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងមេរោគផ្សិតជាច្រើនប្រភេទ។ | មិនអាចទប់ស្កាត់ការលូតលាស់ផ្សិតបានទាំងស្រុងលើគ្រប់ប្រភេទផ្សិតដែលបានធ្វើតេស្តនោះទេ (ទប់ស្កាត់បានទាំងស្រុងត្រឹម៦ប្រភេទ)។ | ទប់ស្កាត់ការលូតលាស់ផ្សិតចំនួន៦ប្រភេទបានទាំងស្រុង និងកាត់បន្ថយយ៉ាងខ្លាំងនូវការលូតលាស់និងជាតិពុលនៃផ្សិតផ្សេងទៀត។ |
| Treatment with Saccharomyces cerevisiae AUMC 3875 ការធ្វើតេស្តដោយប្រើពូជមេដំបែ Saccharomyces cerevisiae AUMC 3875 |
ជាប្រភេទមេដំបែដែលត្រូវបានគេស្គាល់ច្បាស់ និងប្រើប្រាស់ទូទៅក្នុងឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារ (មេដំបែដុតនំ) ដែលធានាបាននូវសុវត្ថិភាពខ្ពស់។ | ទប់ស្កាត់ការលូតលាស់ផ្សិតបានទាំងស្រុងតែចំនួន៥ប្រភេទប៉ុណ្ណោះ ដែលប្រសិទ្ធភាពនៅមានកម្រិតបើធៀបជាមួយ Candida krusei។ | បានទប់ស្កាត់ទាំងស្រុងនូវផ្សិតចំនួន៥ប្រភេទ និងមានឥទ្ធិពលកាត់បន្ថយការលូតលាស់ និងជាតិពុលនៃផ្សិតដទៃទៀត។ |
| Treatment with Pichia guilliermondii AUMC 2663 ការធ្វើតេស្តដោយប្រើពូជមេដំបែ Pichia guilliermondii AUMC 2663 |
បានបង្ហាញពីសក្តានុពលក្នុងការប្រើប្រាស់ជាភ្នាក់ងារត្រួតពិនិត្យជីវសាស្ត្រក្នុងការកាត់បន្ថយជាតិពុល។ | មានប្រសិទ្ធភាពទាបជាងគេក្នុងការទប់ស្កាត់បានទាំងស្រុង (១០០%) នូវការលូតលាស់របស់ផ្សិត បើប្រៀបធៀបនឹងមេដំបែ៣ប្រភេទទៀត។ | ទប់ស្កាត់ការលូតលាស់បានទាំងស្រុងតែលើផ្សិត ១ប្រភេទ និងបានត្រឹមតែកាត់បន្ថយបរិមាណជាតិពុលសម្រាប់ផ្សិត ១០ប្រភេទទៀត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចំណាយនិងធនធានដែលត្រូវការសម្រាប់ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះមានកម្រិតទាបទៅមធ្យម ដោយសារពូជមេដំបែអាចលូតលាស់បានយ៉ាងរហ័សនិងងាយស្រួលនៅលើប្រភពសារធាតុចិញ្ចឹមដែលមានតម្លៃថោកនៅក្នុងប្រដាប់បំបៅ (Fermenters)។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់ពូជមេដំបែពីមជ្ឈមណ្ឌលក្នុងប្រទេសអេហ្ស៊ីប និងពូជផ្សិតបង្កជាតិពុលចំនួន៥ប្រភេទពីប្រភពចំណីអាហារក្នុងតំបន់សូហាក់ (Sohag) ប្រទេសអេហ្ស៊ីប រួមជាមួយនឹងប្រភេទផ្សិតស្តង់ដារពីប្រទេសហូឡង់។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនៃតំបន់ទាំងនោះ ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាផ្ទៀងផ្ទាត់បន្ថែមលើប្រភេទផ្សិតដែលកំពុងរាតត្បាតក្នុងអាកាសធាតុក្តៅសើមដូចជានៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីធានាបាននូវប្រសិទ្ធភាពជាក់ស្តែង។
វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់មេដំបែជាភ្នាក់ងារត្រួតពិនិត្យជីវសាស្ត្រនេះ មានសារៈសំខាន់ និងសក្តានុពលខ្ពស់ខ្លាំងសម្រាប់ការអនុវត្តក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងចំណីអាហារនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់មេដំបែអាចជាដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាព ចំណាយតិច និងមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ក្នុងការធានាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងលើកកម្ពស់គុណភាពកសិផលនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biocontrol agents (ភ្នាក់ងារត្រួតពិនិត្យជីវសាស្ត្រ) | ការប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណ ឬសត្វល្អិតដែលមានប្រយោជន៍ ដើម្បីទៅកម្ចាត់ ឬទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់មេរោគ ផ្សិត និងសត្វល្អិតចង្រៃផ្សេងៗ ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មាដើម្បីឱ្យចាប់កណ្តុរក្នុងផ្ទះ ជាជាងការប្រើប្រាស់ថ្នាំបំពុលកណ្តុរ។ |
| Toxigenic fungi (ផ្សិតបង្កជាតិពុល) | ប្រភេទផ្សិត (moulds) ដែលអាចលូតលាស់នៅលើចំណីអាហារ និងបញ្ចេញនូវសារធាតុពុលដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាពមនុស្ស និងសត្វនៅពេលបរិភោគ។ | ដូចជារោងចក្រខុសច្បាប់ដែលលួចផលិត និងបញ្ចេញកាកសំណល់ពុលចូលទៅក្នុងប្រភពទឹកស្អាតរបស់យើង។ |
| Mycotoxins (ជាតិពុលម្យីកូតុកស៊ីន ឬជាតិពុលផ្សិត) | សារធាតុពុលគីមីដែលផលិតដោយផ្សិតមួយចំនួន។ សារធាតុទាំងនេះមានភាពធន់ទ្រាំខ្លាំង មិនងាយរលាយ ឬខូចគុណភាពដោយសារកម្តៅពេលចម្អិនអាហារឡើយ ហើយអាចបង្កជំងឺមហារីក ឬខូចសរីរាង្គខាងក្នុង។ | ដូចជាថ្នាំបំពុលដែលបន្សល់ទុកក្នុងម្ហូប ទោះបីជាយើងយកម្ហូបនោះទៅដាំពុះ ឬចម្អិនក្នុងកម្តៅខ្លាំងក៏ដោយ ក៏ជាតិពុលនោះនៅតែមិនបាត់បង់។ |
| Antagonistic yeasts (មេដំបែប្រឆាំង) | ប្រភេទមេដំបែដែលបញ្ចេញសកម្មភាពប្រកួតប្រជែងដណ្តើមចំណី ទីកន្លែង ឬបញ្ចេញសារធាតុរារាំងការលូតលាស់របស់មេរោគផ្សិតផ្សេងៗទៀត ដើម្បីការពារចំណីអាហារមិនឱ្យខូច។ | ដូចជាកងទ័ពការពារស្រុកដែលទៅបោះជំរុំនៅតាមព្រំដែន ធ្វើឱ្យសត្រូវគ្មានកន្លែង ឬស្បៀងអាហារសម្រាប់ឈរជើងវាយប្រហារបាន។ |
| Thin layer chromatography (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីបន្ទះស្តើង) | បច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើសម្រាប់បំបែកសារធាតុល្បាយ (ដូចជាជាតិពុល) ចេញពីគ្នាដោយឱ្យវាជ្រាបតាមបន្ទះកញ្ចក់ ឬប្លាស្ទិកដែលស្រោបដោយសារធាតុស្រូបទាញ ដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើមានជាតិពុលអ្វីខ្លះ។ | ដូចជាការបន្តក់ទឹកខ្មៅលើក្រដាសជូតមាត់ រួចយកចុងក្រដាសជ្រលក់ទឹក នោះទឹកនឹងរុញពណ៌ផ្សេងៗក្នុងទឹកខ្មៅឱ្យរត់បែកចេញពីគ្នាតាមកម្រិតឆ្ងាយជិតផ្សេងៗគ្នា។ |
| in vitro (ការពិសោធន៍ក្នុងកែវ ឬក្រៅសព៌ាង្គកាយ) | ការធ្វើការពិសោធន៍ជីវសាស្ត្រនៅខាងក្រៅសារពាង្គកាយរស់ (ដូចជានៅក្នុងចាន ឬដបកែវពិសោធន៍ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍) ជំនួសឱ្យការសាកល្បងផ្ទាល់លើរុក្ខជាតិ ឬសត្វរស់។ | ដូចជាការហ្វឹកហាត់បើកបរលើយានយន្តក្លែងក្លាយ (Simulator) នៅក្នុងបន្ទប់ មុននឹងចេញទៅបើកបររថយន្តពិតលើដងផ្លូវ។ |
| Aflatoxin B1 (ជាតិពុលអាហ្វ្លាតុកស៊ីន B1) | ជាប្រភេទជាតិពុល mycotoxin ដ៏កាចសាហាវបំផុត និងបង្កជំងឺមហារីកយ៉ាងខ្លាំង ដែលផលិតដោយផ្សិតត្រកូល Aspergillus ជាពិសេសសំបូរនៅលើសណ្តែកដី ពោត និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិដែលផ្ទុកក្នុងកន្លែងក្តៅសើម។ | ដូចជាគ្រាប់បែកបរិមាណូតូចមួយដែលលាក់ខ្លួនក្នុងគ្រាប់សណ្តែកដីដុះផ្សិត ដែលអាចបំផ្លាញកោសិកាថ្លើមរបស់យើងពីខាងក្នុងយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
