បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃអំពីផលប៉ះពាល់នៃការវិនិយោគមូលធនទាំងក្នុងរយៈពេលខ្លី និងរយៈពេលវែង ទៅលើដំណើរការហិរញ្ញវត្ថុរបស់ក្រុមហ៊ុនក្នុងវិស័យចំណីអាហារ និងកសិកម្មដែលបានចុះបញ្ជីនៅលើទីផ្សារមូលបត្រវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបន្ទះមិនមានតុល្យភាព និងវិភាគតាមរយៈគំរូអេកូណូមេទ្រីក ដើម្បីស្វែងរកទំនាក់ទំនងរវាងអថេរហិរញ្ញវត្ថុនានា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Pooled Ordinary Least Square (OLS) គំរូការ៉េអប្បបរមាធម្មតាទម្រង់រួម (Pooled OLS) |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងសន្មតថាមេគុណនៃសមីការលីនេអ៊ែរមានភាពថេរតាមពេលវេលា និងរវាងក្រុមហ៊ុននីមួយៗ។ | មិនស័ក្តិសម និងមិនមានភាពត្រឹមត្រូវនៅពេលមានវត្តមាននៃឥទ្ធិពលបុគ្គលដែលមិនអាចសង្កេតបាន (Unobserved individual effects)។ | មិនត្រូវបានជ្រើសរើសសម្រាប់ការវិភាគចុងក្រោយឡើយ ដោយសារតេស្ត F-test និង Breusch-Pagan LM បង្ហាញតម្លៃ P < 0.01 បញ្ជាក់ថាគំរូនេះមិនស័ក្តិសម។ |
| Fixed Effect Model (FEM) គំរូឥទ្ធិពលថេរ (Fixed Effect Model) |
អាចគ្រប់គ្រងឥទ្ធិពលជាក់លាក់របស់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗបានយ៉ាងល្អ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យមានជម្រាល (Slope) ខុសគ្នាសម្រាប់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗ។ | មិនអាចប្រើប្រាស់បានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពទេ ប្រសិនបើភាពខុសគ្នានៃមេគុណមិនមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធ (Systematic) នោះ។ | មិនត្រូវបានជ្រើសរើសដោយសារលទ្ធផលតេស្ត Hausman បង្ហាញតម្លៃ P = 0.1384 (មិនមានលក្ខណៈសំខាន់ខាងស្ថិតិ) ដែលធ្វើឱ្យគំរូ REM ល្អជាង។ |
| Random Effect Model (REM) គំរូឥទ្ធិពលចៃដន្យ (Random Effect Model) |
ស័ក្តិសមបំផុតនៅពេលភាពខុសគ្នារវាងក្រុមហ៊ុនមានលក្ខណៈចៃដន្យ ហើយមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយអថេរពន្យល់ (Explanatory variables)។ | ទាមទារការសន្មតយ៉ាងតឹងរ៉ឹងថា ឥទ្ធិពលជាក់លាក់របស់បុគ្គល (Individual specific effects) ត្រូវតែគ្មានទំនាក់ទំនងជាមួយអថេរឯករាជ្យ។ | គឺជាគំរូដ៏ល្អបំផុតដែលត្រូវបានជ្រើសរើស ដោយបង្ហាញថាការវិនិយោគមូលធនដែលពន្យារពេលមួយឆ្នាំ (1-year lag) ធ្វើឱ្យរឹមប្រាក់ចំណេញកើនឡើង ០.២១៥២% កម្រិតអត្ថន័យ ១%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងទៅលើការប្រមូលទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុបន្ទះ (Panel Data) ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ក្រុមហ៊ុន និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ធ្វើការវិភាគស្ថិតិស៊ីជម្រៅ។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតតែទៅលើក្រុមហ៊ុនចំណីអាហារ និងកសិកម្មដែលបានចុះបញ្ជីនៅផ្សារមូលបត្រប្រទេសវៀតណាមចន្លោះឆ្នាំ ២០០៩-២០២០។ លទ្ធផលនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅរកបរិបទសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មរបស់ប្រទេសវៀតណាម ដែលមានទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ និងយន្តការគាំទ្រធំជាងកម្ពុជា។ យ៉ាងណាមិញ វានៅតែផ្តល់ជាមេរៀនដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការស្វែងយល់ពីឥរិយាបថនៃការវិនិយោគមូលធន និងផលប៉ះពាល់របស់វាមកលើប្រាក់ចំណេញនៅក្នុងវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងក្រុមហ៊ុនចុះបញ្ជីនៅកម្ពុជា ដែលកំពុងត្រូវការការពង្រីកទុនវិនិយោគ។
ជារួម ការអនុវត្តតាមរបកគំហើញនេះនឹងជួយឱ្យក្រុមហ៊ុនកសិកម្ម និងម្ហូបអាហារនៅកម្ពុជាបង្កើនប្រសិទ្ធភាពហិរញ្ញវត្ថុ និងធ្វើឱ្យទីផ្សារមូលធនរបស់កម្ពុជាកាន់តែមានភាពទាក់ទាញសម្រាប់អ្នកវិនិយោគទុន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Capital expenditures (CapEx) (ការចំណាយមូលធន) | ទឹកប្រាក់ដែលក្រុមហ៊ុនប្រើប្រាស់ដើម្បីទិញ ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើង ឬថែរក្សាទ្រព្យសកម្មរយៈពេលវែង ដូចជាអគារ គ្រឿងចក្រ ឬបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីពង្រីកប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មនាពេលអនាគត។ | ដូចជាការទិញត្រាក់ទ័រថ្មីមួយគ្រឿងសម្រាប់ភ្ជួរស្រែ ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលស្រូវកាន់តែច្រើននៅរដូវក្រោយ ជំនួសឱ្យការចំណាយប្រាក់ជួលគេភ្ជួររាល់ឆ្នាំ។ |
| Unbalanced panel data (ទិន្នន័យបន្ទះមិនមានតុល្យភាព) | ប្រភេទសំណុំទិន្នន័យដែលតាមដានអង្គភាព (ដូចជាក្រុមហ៊ុន) ជាច្រើនតាមពេលវេលា ប៉ុន្តែមិនមែនគ្រប់ក្រុមហ៊ុនទាំងអស់សុទ្ធតែមានទិន្នន័យពេញលេញសម្រាប់រាល់ឆ្នាំនោះទេ (ឧទាហរណ៍ ក្រុមហ៊ុនខ្លះទើបបង្កើត ឯខ្លះទៀតបិទទ្វារ)។ | ដូចជាបញ្ជីអវត្តមានសិស្សក្នុងថ្នាក់រៀន ដែលសិស្សខ្លះចូលរៀនគ្រប់ខែ ឯសិស្សខ្លះទៀតទើបតែផ្លាស់មកពាក់កណ្តាលឆ្នាំ។ |
| Random Effect Model (REM) (គំរូឥទ្ធិពលចៃដន្យ) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិអេកូណូមេទ្រីកដែលសន្មតថា ភាពខុសគ្នាជាក់លាក់រវាងអង្គភាពនីមួយៗ (ដូចជាក្រុមហ៊ុន) គឺកើតឡើងដោយចៃដន្យ និងមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយអថេរដែលយើងកំពុងសិក្សា ដើម្បីវាស់ស្ទង់ឥទ្ធិពលទៅលើលទ្ធផល។ | ដូចជាការសិក្សាពីឥទ្ធិពលនៃជីកសិកម្មទៅលើការលូតលាស់រុក្ខជាតិ ដោយចាត់ទុកថាពូជរុក្ខជាតិនីមួយៗមានភាពធន់ខុសគ្នាពីធម្មជាតិដោយចៃដន្យ។ |
| Fixed Effect Model (FEM) (គំរូឥទ្ធិពលថេរ) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលគ្រប់គ្រងលក្ខណៈពិសេសថេរប្រចាំអង្គភាពនីមួយៗ (ដែលមិនប្រែប្រួលតាមពេលវេលា) ដើម្បីឲ្យគេអាចវាស់ស្ទង់តែពីឥទ្ធិពលសុទ្ធនៃការផ្លាស់ប្តូរអថេរណាមួយទៅលើលទ្ធផល។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សម្នាក់មុននិងក្រោយរៀនគួរ ដោយកាត់ចេញនូវកត្តាឆ្លាតពីកំណើតរបស់សិស្សនោះ។ |
| Equity to total assets ratio (សមាមាត្រមូលធនទៅនឹងទ្រព្យសកម្មសរុប) | សូចនាករហិរញ្ញវត្ថុដែលវាស់ស្ទង់ថាតើទ្រព្យសកម្មប៉ុន្មានភាគរយរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលត្រូវបានផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដោយទុនម្ចាស់ផ្ទាល់ (មិនមែនលុយកម្ចីពីធនាគារ ឬបំណុល) ដើម្បីបង្ហាញពីភាពរឹងមាំផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។ | ប្រសិនបើអ្នកទិញផ្ទះតម្លៃ ១០ម៉ឺនដុល្លារ ដោយបង់លុយសុទ្ធ ៣ម៉ឺនដុល្លារ និងខ្ចីធនាគារ ៧ម៉ឺនដុល្លារ នោះសមាមាត្រមូលធនរបស់អ្នកគឺ ៣០%។ |
| One-year lag (ការពន្យារពេលមួយឆ្នាំ) | ការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យអថេរនៃឆ្នាំមុន (t-1) ដើម្បីយកមកទស្សន៍ទាយឬពន្យល់ពីលទ្ធផលក្នុងឆ្នាំបច្ចុប្បន្ន (t) ដោយសន្មតថាផលប៉ះពាល់នៃការវិនិយោគឬសកម្មភាពអ្វីមួយមិនកើតឡើងភ្លាមៗទេ។ | ដូចជាការដាំដើមឈើហូបផ្លែនៅឆ្នាំនេះ ប៉ុន្តែត្រូវរង់ចាំដល់ឆ្នាំក្រោយទើបអាចប្រមូលផលបាន។ |
| Tangible assets (ទ្រព្យសកម្មរូបី) | ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលមានរូបរាងជារូបវន្ត ពោលគឺអាចមើលឃើញនិងប៉ះពាល់បាន ដូចជា ដីធ្លី អគារ រោងចក្រ សម្ភារៈបរិក្ខារ និងស្តុកទំនិញ។ | ដូចជាតុ កៅអី និងម៉ាស៊ីនឆុងកាហ្វេនៅក្នុងហាងកាហ្វេមួយ ជាជាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ឬម៉ាកសញ្ញារបស់ហាងនោះ (ដែលជាទ្រព្យអរូបី)។ |
| Hausman test (តេស្ត Hausman) | ការធ្វើតេស្តស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីសម្រេចចិត្តថាតើគួរជ្រើសរើសប្រើប្រាស់គំរូឥទ្ធិពលថេរ (Fixed Effect) ឬគំរូឥទ្ធិពលចៃដន្យ (Random Effect) សម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវបំផុត។ | ដូចជាការប្រើត្រីវិស័យដើម្បីសម្រេចចិត្តថាតើគួរដើរទៅផ្លូវខាងឆ្វេង ឬខាងស្តាំទើបត្រឹមត្រូវតាមគោលដៅ។ |
| Economies of scale (សេដ្ឋកិច្ចនៃទំហំ) | អត្ថប្រយោជន៍នៃការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្មក្នុងមួយឯកតា នៅពេលដែលក្រុមហ៊ុនផលិតទំនិញឬសេវាកម្មក្នុងបរិមាណកាន់តែច្រើនឡើងៗ ដោយសារការបែងចែកថ្លៃដើមថេរទៅលើបរិមាណផលិតផលកាន់តែច្រើន។ | ដូចជាការដាំបាយឱ្យមនុស្ស ១០ នាក់ហូប គឺចំណាយអង្ករនិងអុសតិចជាងការបង្កាត់ភ្លើងដាំបាយឱ្យមនុស្សម្នាក់ហូបចំនួន ១០ ដង ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
