បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃភាពខ្សោយនៃទំនាក់ទំនងរវាងសហគ្រាសវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) និងសហគ្រាសក្នុងស្រុក ពិសេសនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដើម្បីស្វែងយល់ពីកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ទំនាក់ទំនងទាំងនេះក្នុងគោលបំណងទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ និងជំរុញការចូលរួមក្នុងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្ររំលឹកឡើងវិញនូវអក្សរសិល្ប៍ (Literature Review) ដោយប្រមូលផ្តុំនិងវិភាគលទ្ធផលនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវមុនៗជាច្រើនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងកត្តាកំណត់ទំនាក់ទំនង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Trade Liberalization Policy គោលនយោបាយសេរីភាវូបនីយកម្មពាណិជ្ជកម្ម |
ជំរុញឱ្យក្រុមហ៊ុន FDI ផលិតក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ និងស្តង់ដារអន្តរជាតិ ដែលនាំឱ្យមានការសាយភាយបច្ចេកវិទ្យា (Technology Spillover) កម្រិតខ្ពស់ដល់សហគ្រាសក្នុងស្រុក។ | ដាក់សម្ពាធប្រកួតប្រជែងយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសហគ្រាសក្នុងស្រុកដែលនៅទន់ខ្សោយ ដែលអាចធ្វើឱ្យពួកគេពិបាករស់រានបាននៅដំណាក់កាលដំបូង។ | នៅឥណ្ឌូនេស៊ី (ពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ ១៩៨០) ការអនុវត្តគោលនយោបាយនេះបានធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុន FDI បង្កើតបណ្តាញទំនាក់ទំនងផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុកបានច្រើន និងមានគុណភាពជាងមុន។ |
| Local Content Requirements (LCR) បទប្បញ្ញត្តិស្តីពីអត្រាសមាមាត្រផលិតផលក្នុងស្រុក |
ផ្តល់ឱកាសរយៈពេលខ្លីដើម្បីការពារ និងបណ្តុះបណ្តាលសហគ្រាសផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុក (Infant Industry Protection) ឱ្យមានលទ្ធភាពចូលរួមក្នុងខ្សែសង្វាក់តម្លៃ។ | ប្រសិនបើអនុវត្តក្នុងរយៈពេលយូរ វាធ្វើឱ្យថ្លៃដើមផលិតកម្មខ្ពស់ គុណភាពធ្លាក់ចុះ និងកាត់បន្ថយភាពទាក់ទាញក្នុងការវិនិយោគពីក្រុមហ៊ុនបរទេស។ | មានប្រសិទ្ធភាពតែក្នុងរយៈពេលខ្លី (ដូចជានៅកូរ៉េខាងត្បូង និងតៃវ៉ាន់) ប៉ុន្តែជាទូទៅអាចធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុន FDI កាត់បន្ថយការវិនិយោគប្រសិនបើអ្នកផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុកគ្មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់។ |
| Mergers and Acquisitions (M&A) vs Greenfield Investment ការវិនិយោគតាមរយៈការទិញ/ច្របាច់បញ្ចូលគ្នា ធៀបនឹងការវិនិយោគបង្កើតថ្មី |
ការវិនិយោគទម្រង់ M&A អាចទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ភ្លាមៗពីបណ្តាញទំនាក់ទំនងអ្នកផ្គត់ផ្គង់ដែលមានស្រាប់របស់ក្រុមហ៊ុនដែលត្រូវបានទិញ។ | ក្រុមហ៊ុនវិនិយោគបង្កើតថ្មី (Greenfield) ត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការស្វែងរក និងកសាងទំនុកចិត្តជាមួយក្រុមហ៊ុនផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុក។ | របាយការណ៍ UNCTAD បង្ហាញថាក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធដែលវិនិយោគតាមទម្រង់ M&A មានទំនាក់ទំនងរឹងមាំជាមួយសហគ្រាសក្នុងស្រុកលឿនជាងក្រុមហ៊ុន Greenfield។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារឯកសារនេះគឺជាការរំលឹកឡើងវិញនូវអក្សរសិល្ប៍ស្រាវជ្រាវ (Literature Review) វាមិនបានបញ្ជាក់ពីតម្រូវការផ្នែករឹង (Hardware) ឬកម្មវិធីកុំព្យូទ័រនោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារធនធានស្រាវជ្រាវជាស្ថាប័នដើម្បីអនុវត្តអន្តរាគមន៍គោលនយោបាយ។
ការសិក្សានេះប្រមូលផ្តុំទិន្នន័យពីប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងៗ ជាពិសេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន (វៀតណាម ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ថៃ) និងអាមេរិកឡាទីន ដោយផ្តោតខ្លាំងលើវិស័យអេឡិចត្រូនិក និងយានយន្ត។ នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចស្រដៀងគ្នា ហើយកំពុងព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរ និងធ្វើពិពិធកម្មពីវិស័យកាត់ដេរ ទៅរកឧស្សាហកម្មដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់។
ការរកឃើញពីឯកសារនេះមានប្រយោជន៍ជាទីបំផុតសម្រាប់អ្នកតាក់តែងគោលនយោបាយនៅកម្ពុជា ក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រទាក់ទាញ FDI ប្រកបដោយគុណភាព និងបង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុក។
ជារួម ការបើកចំហរពាណិជ្ជកម្ម និងការកសាងសមត្ថភាពស្រូបយកបច្ចេកវិទ្យារបស់សហគ្រាសក្នុងស្រុក (Absorptive Capacity) គឺជាកត្តាគន្លឹះដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ជាអតិបរមាពីស្ថាប័ន FDI នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Foreign Direct Investment (FDI) | គឺជាការវិនិយោគដោយក្រុមហ៊ុន ឬបុគ្គលពីប្រទេសមួយទៅក្នុងអាជីវកម្ម ឬស្ថាប័នដែលមានទីតាំងនៅប្រទេសមួយផ្សេងទៀត ដោយមានគោលបំណងគ្រប់គ្រង និងស្វែងរកប្រាក់ចំណេញរយៈពេលយូរ។ | ដូចជាជនបរទេសម្នាក់មកបើករោងចក្រផ្ទាល់ខ្លួន ឬទិញភាគហ៊ុនធំក្នុងក្រុមហ៊ុននៅស្រុកខ្មែរ ដើម្បីរកស៊ី។ |
| Backward Linkages | គឺជាទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មនៅពេលដែលក្រុមហ៊ុនពហុជាតិ (ក្រុមហ៊ុនទិញ) ទិញវត្ថុធាតុដើម គ្រឿងបន្លាស់ ឬសេវាកម្មពីក្រុមហ៊ុនផ្គត់ផ្គង់នៅក្នុងស្រុកនៃប្រទេសដែលខ្លួនកំពុងប្រតិបត្តិការ។ | ដូចជារោងចក្រដំឡើងឡានរបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជា ទិញកង់ឡាន ឬកញ្ចក់ពីរោងចក្ររបស់ប្រជាជនខ្មែរ។ |
| Spillover Effects | គឺជាផលប្រយោជន៍ដោយប្រយោល (ដូចជាការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា ចំណេះដឹង ឬជំនាញគ្រប់គ្រង) ដែលសហគ្រាសក្នុងស្រុកទទួលបានតាមរយៈវត្តមាន និងអន្តរកម្មជាមួយក្រុមហ៊ុនបរទេសនៅក្នុងទីផ្សារតែមួយ។ | ដូចជាការដែលអ្នកអង្គុយជិតសិស្សពូកែ ហើយអ្នកចេះដឹងពីរបៀបរៀនសូត្ររបស់គេដោយមិនដឹងខ្លួន ធ្វើឱ្យអ្នករៀនពូកែតាមដែរ។ |
| Local Content Requirements | គឺជាបទប្បញ្ញត្តិរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលតម្រូវឱ្យក្រុមហ៊ុនបរទេសត្រូវប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើម ឬសេវាកម្មក្នុងស្រុកក្នុងអត្រាភាគរយជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីអាចផលិត ឬលក់ទំនិញនៅក្នុងប្រទេសនោះ។ | ដូចជារដ្ឋតម្រូវឱ្យហាងកាហ្វេបរទេសទាំងអស់ ត្រូវទិញគ្រាប់កាហ្វេដាំក្នុងស្រុកយ៉ាងហោចណាស់ ៣០% នៃកាហ្វេសរុបដែលគេឆុងលក់។ |
| Mergers and Acquisitions (M&A) | គឺជាទម្រង់នៃការវិនិយោគដែលក្រុមហ៊ុនមួយទិញយក ឬច្របាច់បញ្ចូលគ្នាជាមួយក្រុមហ៊ុនមួយផ្សេងទៀតដែលកំពុងដំណើរការស្រាប់ ដើម្បីពង្រីកទីផ្សារ ឬកាត់បន្ថយការប្រកួតប្រជែង ដោយទទួលបានទាំងទ្រព្យសម្បត្តិ និងបណ្តាញទំនាក់ទំនងរបស់ក្រុមហ៊ុននោះភ្លាមៗ។ | ដូចជាភោជនីយដ្ឋានធំមួយទិញយកហាងបាយតូចមួយ ហើយបន្តប្រើប្រាស់ចុងភៅ និងម៉ូយទិញបន្លែរបស់ហាងតូចនោះដដែល។ |
| Keiretsu | គឺជាប្រព័ន្ធបណ្តាញក្រុមហ៊ុនជប៉ុនដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងស្អិតរមួត តាមរយៈការកាន់កាប់ភាគហ៊ុនខ្វែងគ្នា និងធ្វើជំនួញជាមួយគ្នារយៈពេលយូរ ដែលជារឿយៗធ្វើឱ្យពួកគេពិបាកទទួលយកអ្នកផ្គត់ផ្គង់ក្រៅបណ្តាញ។ | ដូចជាក្រុមគ្រួសារធំមួយដែលមានបងប្អូនបើកហាងផ្សេងៗគ្នា (ហាងលក់សាច់ ហាងលក់បន្លែ ភោជនីយដ្ឋាន) ហើយពួកគេទិញលក់ទំនិញតែរវាងគ្នានឹងគ្នាប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនទិញពីអ្នកក្រៅ។ |
| Absorptive Capacity | គឺជាសមត្ថភាពរបស់សហគ្រាសក្នុងស្រុកក្នុងការស្វែងយល់ ស្រូបយក និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា ឬចំណេះដឹងថ្មីៗដែលផ្ទេរមកពីក្រុមហ៊ុនបរទេស ដើម្បីយកមកកែលម្អផលិតកម្មរបស់ខ្លួន។ | ដូចជាអេប៉ុងដែលទន់និងស្ងួតល្អ អាចបឺតស្រូបទឹកបានច្រើន ខណៈដែលអេប៉ុងរឹង ឬខូចគុណភាពមិនអាចបឺតស្រូបទឹកបានទាល់តែសោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
