បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះលើកឡើងពីបញ្ហានៃការងារផ្ទះ និងការងារថែទាំរបស់ស្ត្រីដែលមិនទទួលបានការទទួលស្គាល់ និងគ្មានប្រាក់ឈ្នួល ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ឱកាសសេដ្ឋកិច្ច និងសមភាពយេនឌ័រនៅក្នុងទីផ្សារការងារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិនិត្យឡើងវិញនូវទ្រឹស្តីសង្គមវិទ្យា និងទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់នៃការងារមិនមានប្រាក់ឈ្នួល និងតួនាទីនៃគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Scandinavian Welfare Model (Paternity Leave & Public Childcare) ម៉ូដែលសុខុមាលភាពស្កែនឌីណាវី (ការឈប់សម្រាករបស់ឪពុក និងការថែទាំកុមារសាធារណៈ) |
លើកទឹកចិត្តឱ្យបុរសចូលរួមការងារផ្ទះកាន់តែច្រើន និងជួយឱ្យស្ត្រីមានពេលធ្វើការងារពេញម៉ោង ឬក្រៅម៉ោងបាន។ | ទោះមានគោលនយោបាយល្អ ក៏បុរសនៅតែចំណាយពេលធ្វើការងារផ្ទះតិចជាងស្ត្រីដដែល ព្រោះផ្នត់គំនិតយេនឌ័រមិនទាន់ផ្លាស់ប្តូរទាំងស្រុង។ | នៅប្រទេសន័រវែស បុរស៨០% បានយកច្បាប់ឈប់សម្រាកថែទាំកូន ប៉ុន្តែស្ត្រីនៅតែចំណាយពេលធ្វើការងារផ្ទះច្រើនជាង។ |
| Market-Driven Global Care Chains (Hiring Migrant Domestic Workers) ខ្សែសង្វាក់ថែទាំសកលតាមយន្តការទីផ្សារ (ការជួលពលករចំណាកស្រុកធ្វើការងារផ្ទះ) |
ជួយរំដោះស្ត្រីវណ្ណៈកណ្តាល និងអភិជននៅប្រទេសអ្នកមានពីបន្ទុកការងារផ្ទះ ឱ្យទៅចូលរួមក្នុងទីផ្សារការងារពេញលេញ។ | កេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំងពលកម្មស្ត្រីពីប្រទេសក្រីក្រ ធ្វើឱ្យពួកគេត្រូវបោះបង់កូនខ្លួនឯងចោល និងប្រឈមនឹងលក្ខខណ្ឌការងារគ្មានស្តង់ដារ។ | ស្ត្រីចំណាកស្រុកបញ្ជូនប្រាក់ឈ្នួលពី ៥០% ទៅជិត ១០០% ទៅផ្ទះវិញ ប៉ុន្តែប្រឈមនឹងការបែកបាក់គ្រួសារ។ |
| Including Unpaid Work in GDP & Direct Remuneration ការបញ្ចូលការងារមិនមានប្រាក់ឈ្នួលទៅក្នុង GDP និងការផ្តល់ប្រាក់កម្រៃផ្ទាល់ |
ផ្តល់តម្លៃពិតប្រាកដដល់ការងារថែទាំ បង្កើនប្រាក់ចំណូលគ្រួសារក្រីក្រ និងលើកទឹកចិត្តស្ត្រីចំណាកស្រុកឱ្យនៅថែរក្សាគ្រួសារខ្លួនឯង។ | មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការវាស់វែង (ការញែករវាងការងារ និងការលេងជាមួយកូន) ព្រមទាំងទាមទារកញ្ចប់ថវិការដ្ឋដ៏ធំ។ | ការបញ្ចូលផលិតកម្មក្នុងគ្រួសារទៅក្នុង GDP អាចធ្វើឱ្យទំហំសេដ្ឋកិច្ច (នៅអាមេរិក ឆ្នាំ២០១០) កើនឡើងរហូតដល់ ២៦%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះជាប្រភេទអត្ថបទពិនិត្យឡើងវិញ (Review Article) ដូច្នេះមិនមានការប្រើប្រាស់ធនធានបច្ចេកវិទ្យាធ្ងន់ធ្ងរទេ ប៉ុន្តែទាមទារទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងគោលនយោបាយសង្គម។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើទិន្នន័យ និងបរិបទពីប្រទេសលោកខាងលិច (សហរដ្ឋអាមេរិក អឺរ៉ុបខាងលិច និងស្កែនឌីណាវី)។ ទោះបីជាមានការលើកឡើងពីពលករចំណាកស្រុកពីប្រទេសក្រីក្រក៏ដោយ ក៏វាមិនមានទិន្នន័យលម្អិតពីប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ឬបរិបទអាស៊ីនោះទេ។ នេះជារឿងសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះយន្តការសេដ្ឋកិច្ច និងប្រពៃណីវប្បធម៌របស់យើងមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីអឺរ៉ុប។
ទ្រឹស្តី និងទិសដៅគោលនយោបាយក្នុងឯកសារនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការកសាងយន្តការគាំពារសង្គម និងលើកកម្ពស់ស្ត្រី។
ការទទួលស្គាល់តម្លៃសេដ្ឋកិច្ចនៃការងារផ្ទះ នឹងជួយកែប្រែប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមនៅកម្ពុជា ព្រមទាំងការពារស្ត្រីពីការកេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំងពលកម្មទាប ទាំងក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Unpaid care work (ការងារថែទាំមិនមានប្រាក់ឈ្នួល) | សំដៅលើសកម្មភាពការងារផ្ទះប្រចាំថ្ងៃ (ដាំស្ល បោកគក់ សម្អាតផ្ទះ) និងការផ្តល់សេវាថែទាំដល់សមាជិកគ្រួសារ (កុមារ មនុស្សចាស់ ឬជនពិការ) ដែលធ្វើឡើងដោយមិនទទួលបានប្រាក់កម្រៃ ដែលសកម្មភាពទាំងនេះភាគច្រើនត្រូវបានសង្គមទម្លាក់ជាបន្ទុករបស់ស្ត្រី។ | ដូចជាការធ្វើការងារជាអ្នកបម្រើ ឬមេដោះពេញម៉ោងនៅក្នុងផ្ទះខ្លួនឯង ប៉ុន្តែមិនទទួលបានប្រាក់ខែសូម្បីមួយរៀល។ |
| The Second Shift (វេនទីពីរ) | ជាទស្សនាទានសង្គមវិទ្យាដែលពិពណ៌នាពីបន្ទុកការងារផ្ទះ និងការថែទាំគ្រួសារដែលស្ត្រីត្រូវធ្វើបន្តទៀតនៅពេលត្រឡប់មកដល់ផ្ទះវិញ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការងាររកប្រាក់ចំណូលពេញមួយថ្ងៃនៅកន្លែងធ្វើការបូករួមបញ្ចូលគ្នា (វេនទីមួយ)។ | ដូចជាការចេញពីធ្វើការរោងចក្រហត់នឿយហើយ ត្រូវមកបន្តវេនធ្វើការងារផ្ទះ ដាំបាយ បោកខោអាវ និងមើលកូនទៀតដោយគ្មានពេលសម្រាក។ |
| Homo Economicus (មនុស្សសេដ្ឋកិច្ច) | ជាគោលគំនិតក្នុងទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលសន្មតថាមនុស្សតែងតែធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយសមហេតុផល ដើម្បីតែស្វែងរកអតិបរិមាផលចំណេញផ្ទាល់ខ្លួន។ ក្នុងឯកសារនេះ អ្នកនិពន្ធរិះគន់ថាគំនិតនេះមើលរំលងតម្លៃនៃការងារថែទាំដែលធ្វើឡើងដោយក្តីស្រឡាញ់ (ឧទាហរណ៍៖ ម្តាយរបស់ Adam Smith ដែលចម្អិនអាហារឱ្យគាត់)។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបមនុស្សទៅនឹងម៉ាស៊ីនគិតលេខ ដែលធ្វើអ្វីមួយទាល់តែមានផលចំណេញជាលុយកាក់ ដោយភ្លេចគិតពីទង្វើលះបង់ដោយឥតលក្ខខណ្ឌសម្រាប់គ្រួសារ។ |
| Relative resources theory (ទ្រឹស្តីធនធានប្រៀបធៀប) | ទ្រឹស្តីដែលពន្យល់ថា ការបែងចែកការងារផ្ទះគឺផ្អែកលើអំណាចតថ្លៃរវាងដៃគូ (ប្តីនិងប្រពន្ធ) ដែលអំណាចនេះបានមកពីធនធានដែលពួកគេរកបានពីខាងក្រៅ (ដូចជាប្រាក់ខែ ឬមុខតំណែង)។ ន័យនេះគឺថា អ្នកណារកចំណូលបានតិច អ្នកនោះត្រូវទទួលបន្ទុកការងារផ្ទះច្រើនជាង។ | ដូចជាច្បាប់ក្រៅផ្លូវការមួយក្នុងផ្ទះដែលចែងថា 'អ្នកណាអត់មានលុយ ឬរកលុយបានតិចជាង អ្នកនោះត្រូវជាអ្នកលាងចាន និងបោសផ្ទះ'។ |
| Social reproduction (ការផលិតសង្គមឡើងវិញ) | ជាដំណើរការនៃការថែរក្សា និងចិញ្ចឹមបីបាច់កម្លាំងពលកម្ម (មនុស្ស) សម្រាប់សង្គម តាមរយៈការផ្តល់ចំណីអាហារ សម្លៀកបំពាក់ ការអប់រំ និងការថែទាំ ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះមិនអាចខ្វះបាន ដើម្បីគាំទ្រដល់ប្រព័ន្ធផលិតកម្មសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ។ | ដូចជាការចាក់សាំង និងជួសជុលម៉ាស៊ីន (មនុស្ស) ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បឱ្យម៉ាស៊ីននោះមានកម្លាំងទៅធ្វើការបង្កើតផលចំណេញឱ្យរោងចក្រ (សេដ្ឋកិច្ច) នៅថ្ងៃស្អែកបន្តទៀត។ |
| Global Care Chains (ខ្សែសង្វាក់ថែទាំសកល) | បាតុភូតដែលស្ត្រីពីប្រទេសក្រីក្រធ្វើចំណាកស្រុកទៅធ្វើជាអ្នកបម្រើ ឬមេដោះនៅប្រទេសអ្នកមាន ដើម្បីផ្ញើប្រាក់មកផ្ទះ ដោយបន្សល់ទុកកូនៗរបស់ពួកគេឱ្យសាច់ញាតិ ឬស្ត្រីក្រីក្រជាងខ្លួននៅក្នុងប្រទេសកំណើតជាអ្នកថែទាំជំនួស។ | ដូចជាខ្សែចងបន្តគ្នា ដែលម្តាយនៅកម្ពុជាទៅមើលកូនឱ្យគេនៅប្រទេសថៃ ហើយប្រើលុយនោះជួលអ្នកជិតខាងឱ្យមើលកូនខ្លួនឯងនៅស្រុកខ្មែរ។ |
| Equalizing effect (ឥទ្ធិពលសមភាព) | ក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចនេះ វាសំដៅលើលទ្ធផលនៃការវាយតម្លៃជាសាច់ប្រាក់ទៅលើការងារផ្ទះ (បញ្ចូលក្នុង GDP) ដែលជួយធ្វើឱ្យគម្លាតប្រាក់ចំណូលសរុបរវាងគ្រួសារអ្នកមាន និងគ្រួសារអ្នកក្ររួមតូចជាងមុន (កាត់បន្ថយវិសមភាព) ដោយសារគ្រួសារក្រីក្រក៏ចំណាយពេលធ្វើការងារផ្ទះច្រើនដូចគ្នា។ | ដូចជាការបូកបញ្ចូលពិន្ទុអត្តចរិតទៅលើពិន្ទុប្រឡង ដែលជួយឱ្យសិស្សរៀនខ្សោយតែមានអត្តចរិតល្អ អាចមានពិន្ទុសរុបប្រកៀកប្រកិតនឹងសិស្សពូកែ។ |
| Gender doing (ការអនុវត្តយេនឌ័រ) | ទ្រឹស្តីសង្គមវិទ្យាដែលអះអាងថាយេនឌ័រមិនមែនជាលក្ខណៈធម្មជាតិពីកំណើតទេ ប៉ុន្តែជាទង្វើដែលមនុស្សធ្វើជាប្រចាំ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការរំពឹងទុករបស់សង្គម ឧទាហរណ៍៖ ស្ត្រីបន្តធ្វើការងារផ្ទះច្រើនដដែល ទោះជារកលុយបានច្រើនជាងប្តីក៏ដោយ ដើម្បីការពារកុំឱ្យបាត់បង់ 'ភាពជាស្ត្រី' របស់ខ្លួន។ | ដូចជាការលេងល្ខោនដែលមនុស្សស្រីត្រូវតែប្រឹងសម្តែងតួ 'មេផ្ទះ' និងមនុស្សប្រុសសម្តែងតួ 'មេគ្រួសារ' ដើម្បីកុំឱ្យខុសឆ្គងក្នុងក្រសែភ្នែកអ្នកទស្សនា (សង្គម)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
