បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីបញ្ហាប្រឈមក្នុងវិស័យកសិកម្មវៀតណាម ដែលការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារខ្នាតតូចបានធ្វើឱ្យផលិតភាពការងារទាប និងខ្វះភាពប្រកួតប្រជែងក្នុងបរិបទសមាហរណកម្មអន្តរជាតិ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អត្ថបទនេះធ្វើការវិភាគប្រៀបធៀបទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចរវាងកសិដ្ឋានខ្នាតធំ និងកសិកម្មជាលក្ខណៈគ្រួសារ ដើម្បីស្នើឡើងនូវគោលនយោបាយគាំទ្របែបស្ថាប័ន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Farm Economy Model គំរូសេដ្ឋកិច្ចកសិដ្ឋាន |
មានទំហំផលិតកម្មធំ អាចទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីសេដ្ឋកិច្ចមាត្រដ្ឋាន (Economics of Scale) អនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗបានលឿន និងមានផលិតភាពការងារនិងដីធ្លីខ្ពស់។ វាក៏ជួយបង្កើតការងារនិងផ្តល់ប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ដល់ពលករនៅតំបន់ជនបទផងដែរ។ | ទាមទារទុនវិនិយោគដំបូងច្រើន ហើយអាចបណ្តាលឱ្យមានវិសមភាពប្រាក់ចំណូល ឬហានិភ័យដល់កសិករខ្នាតតូចដែលខ្វះសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង ប្រសិនបើគ្មានគោលនយោបាយគាំទ្រពីរដ្ឋ។ | ផ្តល់ប្រាក់ចំណេញជាមធ្យម ៤១៣លានដុងក្នុងមួយកសិដ្ឋាន (ខ្ពស់ជាងកសិកម្មជាលក្ខណៈគ្រួសារ ១៥ដង) ផលិតភាពដីខ្ពស់ជាង ២,៧ដង និងប្រាក់ចំណូលពលករខ្ពស់ជាងពលកម្មជនបទធម្មតា ២ដង។ |
| Traditional Household Economy សេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មលក្ខណៈគ្រួសារប្រពៃណី |
ងាយស្រួលក្នុងការចាប់ផ្តើម ប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មក្នុងគ្រួសារផ្ទាល់ និងស័ក្តិសមសម្រាប់កសិករដែលមានដើមទុនតិចតួច។ | មានទំហំផលិតកម្មតូចតាច បែកខ្ញែក ផលិតភាពការងារទាប ពិបាកអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាថ្មី និងខ្វះឯកសណ្ឋានភាពគុណភាពផលិតផលសម្រាប់នាំចេញ។ | ផលិតភាពពលកម្មកសិកម្មមានកម្រិតទាបខ្លាំង (ឧទាហរណ៍ វៀតណាមមានត្រឹម ២៩% នៃប្រទេសថៃ) និងមិនមានលទ្ធភាពប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់គំរូសេដ្ឋកិច្ចកសិដ្ឋានទាមទារនូវការវិនិយោគទុនយ៉ាងច្រើន ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តគាំទ្រ និងធនធានមនុស្សដែលមានជំនាញច្បាស់លាស់។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចកសិដ្ឋាននៅប្រទេសវៀតណាម (ជាពិសេសតំបន់ភាគខាងត្បូង) ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ២០០៧។ ទោះបីជាបរិបទសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមមានភាពស្រដៀងគ្នាច្រើនជាមួយកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ភាពខុសគ្នានៃច្បាប់គ្រប់គ្រងដីធ្លី ការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាល និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទីផ្សារ អាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជាមានភាពខុសគ្នា។
គំរូសេដ្ឋកិច្ចកសិដ្ឋាននេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការប្រែក្លាយកសិកម្មបែបប្រពៃណីទៅជាកសិ-ពាណិជ្ជកម្មទំនើប។
សរុបមក ការជំរុញឱ្យមានកសិដ្ឋានខ្នាតធំដោយមានការគាំទ្រផ្នែកឥណទាន និងការតភ្ជាប់ទីផ្សារ គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារកសិផលអន្តរជាតិ និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅជនបទ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Economics of Scale | ជាគោលការណ៍សេដ្ឋកិច្ចដែលបង្ហាញថា ចំណាយថ្លៃដើមផលិតកម្មជាមធ្យមក្នុងមួយឯកតានឹងធ្លាក់ចុះ នៅពេលដែលទំហំនៃការផលិតកើនឡើងកាន់តែធំ ដោយសារការបែងចែកចំណាយថេរ (ដូចជាគ្រឿងចក្រ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ) ទៅលើបរិមាណផលិតផលកាន់តែច្រើន។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូបសម្រាប់មនុស្ស ១០០នាក់ គឺអស់សោហ៊ុយនិងកម្លាំងតិចជាងការចម្អិនម្ហូបសម្រាប់មនុស្ស ១នាក់ចំនួន ១០០ដង។ |
| Growth First then Redistribution | ទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តោតលើការប្រមូលផ្តុំធនធានដើម្បីជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិឱ្យបានលឿនជាមុនសិន ទោះបីជាវាបង្កើតឱ្យមានវិសមភាពប្រាក់ចំណូលក្នុងដំណាក់កាលដំបូងក៏ដោយ រួចទើបប្រើប្រាស់ភោគផលនោះមកបែងចែកដើម្បីកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅពេលក្រោយ។ | ដូចជាការប្រឹងដុតនំឱ្យបានធំជាមុនសិន ទើបគិតគូរពីការចាត់ចែងកាត់នំនោះចែកគ្នាហូបតាមក្រោយ។ |
| Redistribute First then Grow | អភិក្រមសេដ្ឋកិច្ចដែលតម្រូវឱ្យមានការបែងចែកធនធាន និងទ្រព្យសម្បត្តិ (ដូចជាការបែងចែកដីធ្លីឡើងវិញ) ឱ្យបានស្មើភាពគ្នាជាមុនសិន ដើម្បីបង្កើតជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសង្គមដ៏រឹងមាំ រួចទើបជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរួមគ្នានៅពេលក្រោយ។ | ដូចជាការចែកឧបករណ៍ធ្វើការឱ្យគ្រប់គ្នាយ៉ាងស្មើភាពគ្នាជាមុនសិន ទើបចាប់ផ្តើមប្រកួតប្រជែងធ្វើការងារទាំងអស់គ្នា។ |
| Redistribution with Growth | ជាគោលការណ៍អភិវឌ្ឍន៍របស់ធនាគារពិភពលោក ដែលអនុវត្តការជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ទន្ទឹមគ្នានឹងការវិនិយោគចំណូលដែលបានពីកំណើននោះទៅលើវិស័យអប់រំ សុខាភិបាល និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់ជនក្រីក្រ ដើម្បីទប់ស្កាត់គម្លាតវិសមភាព។ | ដូចជាការដុតនំបណ្តើរ និងហែកនំចែកឱ្យអ្នកឃ្លានបណ្តើរ ដោយមិនបាច់រង់ចាំទាល់តែនំឆ្អិនធំទើបចែកនោះទេ។ |
| Farm Economy | ជាទម្រង់នៃការរៀបចំផលិតកម្មកសិកម្មក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ ដែលប្រមូលផ្តុំដីធ្លី ទុន និងបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ដើម្បីផលិតកសិផលជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មឆ្លើយតបនឹងទីផ្សារ ជំនួសឱ្យការធ្វើកសិកម្មខ្នាតតូចជាលក្ខណៈគ្រួសារ។ | ដូចជារោងចក្រផលិតទំនិញខ្នាតធំនៅទីវាល ដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់ ផ្ទុយពីការដាំដុះបន្តិចបន្តួចនៅជុំវិញផ្ទះ។ |
| Household Economy | ទម្រង់កសិកម្មខ្នាតតូចដែលពឹងផ្អែកជាចម្បងលើកម្លាំងពលកម្មសមាជិកគ្រួសារ មានទំហំដីតូចតាច និងខ្វះខាតដើមទុន ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាថ្មី និងមិនអាចផលិតក្នុងបរិមាណច្រើនសម្រាប់នាំចេញបាន។ | ដូចជាតូបលក់ចាប់ហួយតូចមួយមុខផ្ទះ ដែលគ្រប់គ្រងនិងលក់ដូរដោយសមាជិកគ្រួសារខ្លួនឯង។ |
| Contract Farming | ប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលមានការធ្វើកិច្ចសន្យាទុកជាមុនរវាងម្ចាស់កសិដ្ឋាន និងក្រុមហ៊ុនបញ្ជាទិញ ដោយកំណត់យ៉ាងច្បាស់ពីបរិមាណ គុណភាព និងតម្លៃលក់ជាក់លាក់ ដែលជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យទីផ្សារនិងធានាស្ថិរភាពប្រាក់ចំណូល។ | ដូចជាការកក់លុយទិញទំនិញមុនពេលផលិត ដោយអ្នកទិញធានាថានឹងទិញយក ហើយអ្នកផលិតធានាថានឹងធ្វើឱ្យបានតាមស្តង់ដារ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
