បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការវាយតម្លៃកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការអភិវឌ្ឍឥណទានបៃតងក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីធានាសន្តិសុខស្បៀងជាតិ នៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គដែលងាយរងគ្រោះដោយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីបុគ្គលិកធនាគារ Agribank ចំនួន ៣០៨ នាក់ និងវិភាគដោយប្រើប្រាស់ម៉ូដែលស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Exploratory Factor Analysis (EFA) ការវិភាគកត្តាស្វែងយល់ (EFA) |
ជួយកាត់បន្ថយទិន្នន័យ និងចាត់ក្រុមអថេរសង្កេតជាច្រើនទៅជាកត្តាសំខាន់ៗដែលងាយស្រួលយល់។ | មិនអាចបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងនៃរចនាសម្ព័ន្ធអថេរ ឬធ្វើតេស្តសម្មតិកម្មអថេរអាស្រ័យ និងឯករាជ្យដោយផ្ទាល់បានទេ។ | បានទាញយកកត្តាចំនួន ៧ ពីអថេរសង្កេតចំនួន ៣៥ ដោយមានតម្លៃ Eigenvalue > 1 និងវ៉ារ្យង់បូកសរុប ៦៦,៤១៣%។ |
| Structural Equation Modeling (SEM) / Confirmatory Factor Analysis (CFA) គំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ (SEM) និង ការវិភាគកត្តាបញ្ជាក់ (CFA) |
អាចវាស់វែងទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញរវាងកត្តាជាច្រើន និងសាកល្បងសម្មតិកម្មបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ ផ្តល់នូវសូចនាករភាពស័ក្តិសមនៃគំរូ (CFI, TLI, RMSEA)។ | ទាមទារទំហំសំណាកធំ (ដូចជា ៣០៨ សំណាកក្នុងការសិក្សានេះ) និងទិន្នន័យដែលមានគុណភាពខ្ពស់ទើបដំណើរការបានល្អ។ | បញ្ជាក់ថាផលិតផលបៃតងមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេ (Beta=០,២៦១) និងគោលនយោបាយធនាគារ (Beta=០,២១០) ក្នុងកម្រិតអត្ថន័យ p < 0.05។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយថវិកាជាក់លាក់ទេ ប៉ុន្តែទាមទារយ៉ាងចាំបាច់នូវកម្មវិធីស្ថិតិ និងការចុះប្រមូលទិន្នន័យពីមន្ត្រីឥណទាន។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យតែពីបុគ្គលិកធនាគារ Agribank ចំនួន ៣០៨នាក់ នៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ប្រទេសវៀតណាម ដោយមិនបានរាប់បញ្ចូលទស្សនៈរបស់កសិករ ឬសហគ្រាសកសិកម្មដែលជាអ្នកខ្ចីប្រាក់នោះទេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ព្រោះមានភូមិសាស្ត្រស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែដើម្បីចៀសវាងភាពលម្អៀង ការសិក្សានៅកម្ពុជាគប្បីស្ទង់មតិពីភាគីប្រជាកសិករ និងអ្នកទទួលឥណទានផ្ទាល់បន្ថែមទៀត។
របកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃណាស់សម្រាប់ធនាគារពាណិជ្ជ និងស្ថាប័នរដ្ឋកម្ពុជា ក្នុងការតាក់តែងគោលនយោបាយហិរញ្ញវត្ថុដើម្បីសន្តិសុខស្បៀង។
ជារួម ការច្នៃប្រឌិតផលិតផលឥណទានបៃតង និងការគាំទ្រដោយគោលនយោបាយអត្រាការប្រាក់សមរម្យ គឺជាកត្តាគន្លឹះដើម្បីទាក់ទាញវិស័យកសិកម្មកម្ពុជាឱ្យផ្លាស់ប្តូរទៅរកការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព និងធានាបាននូវសន្តិសុខស្បៀងយូរអង្វែង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Green credit | ឥណទាន ឬប្រាក់កម្ចីដែលផ្តល់ដោយធនាគារសម្រាប់តែគម្រោងដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន អភិរក្សធនធានធម្មជាតិ ឬជួយកាត់បន្ថយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ | ដូចជាការឱ្យរង្វាន់ដល់សិស្សដែលចោលសម្រាមក្នុងធុង ធនាគារផ្តល់ការប្រាក់ទាបដល់កសិករដែលដាំដុះមិនប្រើគីមីពុល។ |
| Exploratory Factor Analysis (EFA) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីបង្រួមទិន្នន័យច្រើន ឬអថេរសង្កេតជាច្រើនទៅជាក្រុមតូចៗ (កត្តា) ដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំង ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការវិភាគ។ | ដូចជាការរៀបចំសម្លៀកបំពាក់រាប់រយឈុតចូលទៅក្នុងទូ ដោយបែងចែកជាថតខោ ថតអាវ និងថតស្រោមជើង ដើម្បីងាយស្រួលស្វែងរក។ |
| Confirmatory Factor Analysis (CFA) | ជំហានបន្ទាប់ពី EFA ដែលប្រើដើម្បីបញ្ជាក់ និងសាកល្បងថាតើក្រុម (កត្តា) ដែលយើងបានបែងចែកនោះពិតជាត្រឹមត្រូវ និងស័ក្តិសមតាមទ្រឹស្តីដែលបានកំណត់ទុកមុនឬអត់។ | ដូចជាការត្រួតពិនិត្យមើលម្ដងទៀតថាតើខោពិតជានៅក្នុងថតខោមែនឬអត់ បន្ទាប់ពីបានរៀបចំវារួច។ |
| Structural Equation Modeling (SEM) | បច្ចេកទេសស្ថិតិដ៏មានអានុភាពដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវ CFA និងការវិភាគតម្រែតម្រង់ (Regression) ដើម្បីវាស់វែងទំនាក់ទំនងដ៏ស្មុគស្មាញ និងឥទ្ធិពលរវាងកត្តាជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ | ដូចជាការគូរផែនទីបណ្តាញផ្លូវទឹក ដែលបង្ហាញមិនត្រឹមតែប្រភពទឹកប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបង្ហាញពីរបៀបដែលទឹកហូរពីព្រែកមួយទៅទន្លេ និងជះឥទ្ធិពលដល់ដំណាំ។ |
| C-TAM-TPB | ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃទ្រឹស្តីពីរគឺ Technology Acceptance Model (ការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា) និង Theory of Planned Behavior (ទ្រឹស្តីនៃអាកប្បកិរិយាដែលបានគ្រោងទុក) ដើម្បីពន្យល់ពីមូលហេតុដែលមនុស្ស ឬស្ថាប័នសម្រេចចិត្តប្រើប្រាស់ ឬអនុវត្តអ្វីមួយថ្មី។ | ដូចជាការស្វែងយល់ថាហេតុអ្វីបានជាមនុស្សម្នាក់ទិញស្មាតហ្វូន ដោយមើលលើភាពងាយស្រួលប្រើប្រាស់ (TAM) និងការជំរុញពីមិត្តភក្តិ ឬការតាំងចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន (TPB)។ |
| Bootstrap | វិធីសាស្ត្រប៉ាន់ស្មានស្ថិតិដោយការទាញយកសំណាកឡើងវិញ (Resampling) ជាច្រើនដងពីទិន្នន័យដើម (ឧ. ៧៧០ ដងក្នុងការសិក្សានេះ) ដើម្បីវាស់វែងភាពត្រឹមត្រូវ និងកម្រិតលម្អៀងនៃម៉ូដែលដោយមិនចាំបាច់ទៅប្រមូលទិន្នន័យថ្មីពីខាងក្រៅ។ | ដូចជាការភ្លក់សម្លមួយឆ្នាំង ដោយដួសទឹកសម្លពីកន្លែងផ្សេងៗគ្នាច្រើនដងមកភ្លក់ ដើម្បីធានាថាវាពិតជាមានរសជាតិឆ្ងាញ់សព្វសាច់មែន។ |
| Cronbach's Alpha | រង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាស់ភាពជឿជាក់ (Reliability) និងភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃសំណួរនៅក្នុងកម្រងសំណួរស្ទង់មតិ (តម្លៃធំជាង ០.៦ ចាត់ទុកថាអាចទទួលយកបាន)។ | ដូចជាការប្រើជញ្ជីងថ្លឹងទម្ងន់ដដែលៗ ៥ ដង ហើយជញ្ជីងបង្ហាញទម្ងន់ដូចគ្នាទាំង ៥ ដង ដែលបញ្ជាក់ថាជញ្ជីងនោះគួរឱ្យទុកចិត្តបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
