បញ្ហា (The Problem)៖ តើកេរ្តិ៍ឈ្មោះពាណិជ្ជកម្ម (Goodwill) ព្រមទាំងកត្តាហិរញ្ញវត្ថុមួយចំនួនទៀត មានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាទៅលើតម្លៃទីផ្សារ និងតម្លៃទ្រព្យសកម្មសរុបរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលបានចុះបញ្ជីនៅលើផ្សារមូលបត្រហូជីមិញ (HOSE)?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបន្ទះ (Panel data) រយៈពេល ១០ ឆ្នាំ (២០១១-២០២០) ដោយអនុវត្តគំរូវិភាគតំរែតំរង់ចម្រុះដើម្បីស្វែងរកទំនាក់ទំនងរវាងអថេរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Pooled OLS (Ordinary Least Squares) គំរូវិភាគតំរែតំរង់ OLS ចម្រុះ |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងផ្តល់ជាទិដ្ឋភាពទូទៅនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរផ្សេងៗ។ វាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដំបូងសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យ។ | មិនបានគិតពីលក្ខណៈដោយឡែករបស់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗ ហើយប្រឈមនឹងបញ្ហាវិសមភាពនៃវ៉ារ្យង់ (Heteroskedasticity) ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលអាចលម្អៀង។ | ទទួលបានតម្លៃ R-square = 0.7250 ប៉ុន្តែត្រូវបានបដិសេធដោយសារការធ្វើតេស្ត White បង្ហាញពីបញ្ហាវិសមភាពនៃវ៉ារ្យង់ (p-value = 0.0000)។ |
| Fixed Effects Model (FEM) គំរូឥទ្ធិពលថេរ |
អាចគ្រប់គ្រងលើលក្ខណៈពិសេសរបស់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗដែលមិនប្រែប្រួលតាមពេលវេលា ដែលធ្វើឱ្យការប៉ាន់ស្មានមានភាពសុក្រឹតនិងអាចទុកចិត្តបានខ្ពស់ជាង។ | មិនអាចប៉ាន់ស្មានមេគុណសម្រាប់អថេរឯករាជ្យដែលមិនមានការប្រែប្រួលតាមពេលវេលាបានទេ។ | ទទួលបានតម្លៃ R-square = 0.7160 (សម្រាប់តម្លៃទីផ្សារ) ហើយត្រូវបានជ្រើសរើសជាគំរូល្អបំផុតដោយផ្អែកលើការធ្វើតេស្ត Hausman ។ |
| Random Effects Model (REM) គំរូឥទ្ធិពលចៃដន្យ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការប៉ាន់ស្មានប្រសិនបើកត្តាមិនអាចសង្កេតបានមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយអថេរឯករាជ្យក្នុងគំរូ។ | ផ្តល់លទ្ធផលលម្អៀង និងមិនច្បាស់លាស់ ប្រសិនបើមានការជាប់ទាក់ទងគ្នារវាងកត្តាដោយឡែករបស់ក្រុមហ៊ុនជាមួយអថេរឯករាជ្យ។ | ត្រូវបានច្រានចោលដោយសារការធ្វើតេស្ត Hausman បង្ហាញតម្លៃ p-value < 0.05 ដែលបញ្ជាក់ថាគំរូ FEM ស័ក្តិសមជាង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុរយៈពេលវែងពីទីផ្សារមូលបត្រ និងចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចវិទ្យាដើម្បីដោះស្រាយទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data)។
ទិន្នន័យត្រូវបានប្រមូលពីក្រុមហ៊ុនចំនួន ២២១ ដែលចុះបញ្ជីនៅផ្សារមូលបត្រហូជីមិញ (HOSE) ប្រទេសវៀតណាម ពីឆ្នាំ ២០១១ ដល់ ២០២០។ នេះជាទីផ្សារដែលធំជាង និងមានភាពចាស់ទុំជាងទីផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា (CSX) ច្រើន។ ដូច្នេះ ការអនុវត្តផ្ទាល់នៅកម្ពុជាអាចជួបបញ្ហាប្រឈមដោយសារទំហំគំរូ (Sample size) តូច និងភាពខ្វះខាតនៃទិន្នន័យកេរ្តិ៍ឈ្មោះពាណិជ្ជកម្មដែលបានកត់ត្រាយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វិធីសាស្រ្តក្នុងក្រដាសស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសក្នុងបរិបទដែលផ្សារមូលបត្រកំពុងតែរីកចម្រើន។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់នូវក្របខណ្ឌទ្រឹស្តីដ៏រឹងមាំមួយសម្រាប់អ្នកវិភាគហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃតម្លៃក្រុមហ៊ុនដោយផ្អែកលើអថេរហិរញ្ញវត្ថុ និងទ្រព្យសកម្មអរូបី ដើម្បីធ្វើការសម្រេចចិត្តវិនិយោគបានត្រឹមត្រូវ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Goodwill | កេរ្តិ៍ឈ្មោះពាណិជ្ជកម្ម គឺជាតម្លៃបន្ថែមអរូបីរបស់ក្រុមហ៊ុនមួយ ដែលកើតឡើងនៅពេលក្រុមហ៊ុននោះត្រូវបានទិញក្នុងតម្លៃខ្ពស់ជាងតម្លៃបញ្ជីនៃទ្រព្យសកម្មសុទ្ធរបស់វា ដោយសារកត្តាដូចជាម៉ាកសញ្ញាល្បី ភាពស្មោះត្រង់របស់អតិថិជន និងកម្មសិទ្ធិបញ្ញា។ | ដូចជាការដែលអ្នកសុខចិត្តបង់លុយទិញកាហ្វេម៉ាកល្បីក្នុងតម្លៃថ្លៃជាងកាហ្វេធម្មតា ដោយសារអ្នកជឿជាក់លើឈ្មោះនិងគុណភាពរបស់វា ទោះបីជាថ្លៃដើមផលិតប្រហាក់ប្រហែលគ្នាក៏ដោយ។ |
| Fixed Effects Model (FEM) | គំរូឥទ្ធិពលថេរ គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិក្នុងសេដ្ឋកិច្ចវិទ្យាដែលប្រើដើម្បីវិភាគទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) ដោយគ្រប់គ្រង និងដកចេញនូវលក្ខណៈពិសេសរបស់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗដែលមិនប្រែប្រួលតាមពេលវេលា ដើម្បីស្វែងរកឥទ្ធិពលពិតប្រាកដនៃអថេរឯករាជ្យទៅលើអថេរអាស្រ័យ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើការរត់ហាត់ប្រាណជួយកាត់បន្ថយទម្ងន់មនុស្សម្នាក់ៗកម្រិតណា ដោយកាត់ចេញនូវកត្តាពីកំណើតដូចជាកម្ពស់ឬហ្សែនរបស់ពួកគេដែលមិនផ្លាស់ប្តូរទាល់តែសោះ។ |
| Random Effects Model (REM) | គំរូឥទ្ធិពលចៃដន្យ គឺជាវិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យដែលសន្មតថាលក្ខណៈពិសេសរបស់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗគឺកើតឡើងដោយចៃដន្យ និងមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងអថេរឯករាជ្យក្នុងគំរូឡើយ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគេអាចប៉ាន់ស្មានឥទ្ធិពលនៃកត្តាថេរទាំងនោះបាន។ | ដូចជាការសិក្សាពីឥទ្ធិពលនៃវិធីសាស្ត្របង្រៀនទៅលើសិស្ស ដោយចាត់ទុកថាភាពឆ្លាតវៃពីកំណើតរបស់សិស្សម្នាក់ៗជារឿងចៃដន្យ និងមិនមានទំនាក់ទំនងអ្វីជាមួយគ្រូបង្រៀនឡើយ។ |
| Hausman Test | ការធ្វើតេស្ត Hausman គឺជាការធ្វើតេស្តស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយតម្លៃ និងជ្រើសរើសថាតើគំរូ Fixed Effects ឬ Random Effects មួយណាដែលស័ក្តិសម និងផ្តល់លទ្ធផលប៉ាន់ស្មានត្រឹមត្រូវនិងជឿទុកចិត្តបានជាងគេសម្រាប់សំណុំទិន្នន័យជាក់លាក់ណាមួយ។ | ដូចជាឧបករណ៍វិនិច្ឆ័យរថយន្ត ដែលប្រាប់អ្នកជាងថាតើគួរប្រើសោរលេខប៉ុន្មានទើបស័ក្តិសមបំផុតក្នុងការដោះខ្ចៅកង់ឡាននេះដោយមិនធ្វើឱ្យខូចខាត។ |
| Heteroskedasticity | វិសមភាពនៃវ៉ារ្យង់ ឬភាពប្រែប្រួលនៃកំហុស គឺជាបាតុភូតក្នុងគំរូវិភាគតំរែតំរង់ (Regression) ដែលរង្វាស់នៃការបែកខ្ញែកនៃតម្លៃកំហុស (Error term) មិនថេរនៅតាមគ្រប់កម្រិតនៃអថេរឯករាជ្យ ដែលធ្វើឱ្យការធ្វើតេស្តសម្មតិកម្មអាចមានភាពលម្អៀង។ | ដូចជាការបាញ់ព្រួញទៅកាន់ផ្ទាំងស៊ីប ដែលកាន់តែឈរនៅឆ្ងាយ ព្រួញកាន់តែខ្ទាតចេញពីគ្នាឆ្ងាយៗទៅៗមិនទៀងទាត់ ធ្វើឱ្យពិបាកទាយថានឹងចំគោលដៅឬអត់។ |
| Financial Leverage | អានុភាពហិរញ្ញវត្ថុ គឺជាការប្រើប្រាស់បំណុល ឬប្រាក់កម្ចីដើម្បីផ្តល់មូលនិធិដល់ការវិនិយោគ ការទិញទ្រព្យសកម្ម ឬប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុន ដោយរំពឹងថានឹងទទួលបានប្រាក់ចំណេញខ្ពស់ជាងអត្រាការប្រាក់ដែលត្រូវសងត្រឡប់ទៅវិញ។ | ដូចជាការខ្ចីលុយធនាគារដើម្បីយកទៅទិញផ្ទះជួល ដោយសង្ឃឹមថាប្រាក់ឈ្នួលផ្ទះប្រចាំខែដែលប្រមូលបាននឹងច្រើនជាងការប្រាក់ដែលត្រូវបង់ឱ្យធនាគារ។ |
| Pooled OLS | គំរូវិភាគអូអិលអេសចម្រុះ គឺជាវិធីសាស្ត្រតំរែតំរង់មូលដ្ឋានដែលយកទិន្នន័យទាំងអស់មកលាយបញ្ចូលគ្នាដោយមិនខ្វល់ពីភាពខុសគ្នារវាងអង្គភាពនីមួយៗ (លំហ) ឬពេលវេលាឡើយ ដែលជាទូទៅត្រូវបានប្រើជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃការវិភាគទិន្នន័យបន្ទះ។ | ដូចជាការវាយតម្លៃលទ្ធផលរៀនសូត្រ ដោយគិតមធ្យមភាគពិន្ទុរបស់សិស្សទាំងអស់ក្នុងសាលារួមគ្នា ដោយមិនបែងចែកថាសិស្សរៀនថ្នាក់ទីប៉ុន្មាន ឬនៅឆ្នាំណាទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
