បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការផ្លាស់ប្តូរជីវភាពរស់នៅ និងស្វែងរកកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ប្រាក់ចំណូលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ បន្ទាប់ពីការដកហូតដីកសិកម្មសម្រាប់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មនៅក្នុងខេត្ត Hau Giang។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យអង្កេតពីគ្រួសារចំនួន ១៥០ ដែលរងផលប៉ះពាល់ ដោយអនុវត្តវិធីសាស្ត្រស្ថិតិ និងការវិភាគគំរូតំរែតំរង់ដើម្បីកំណត់កត្តាជះឥទ្ធិពល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Simpson Index of Diversification (SID) ការគណនាសន្ទស្សន៍ពិពិធកម្ម (Simpson Index of Diversification) |
ជាវិធីសាស្ត្រងាយស្រួល និងត្រូវបានទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការវាស់វែងកម្រិតនៃភាពចម្រុះនៃប្រភពចំណូល (ផ្អែកលើទ្រឹស្តី DFID)។ | វាគ្រាន់តែបង្ហាញពីកម្រិតនៃពិពិធកម្ម ប៉ុន្តែមិនអាចពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងហេតុនិងផល (Causality) ឬកត្តាដែលជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរនោះទេ។ | សន្ទស្សន៍ SID ជាមធ្យមគឺ ០,៨ ប៉ុន្តែមានគ្រួសារជិត ៤០% ដែលមានប្រភពចំណូលតែមួយគត់ (SID = ០)។ |
| OLS Regression Model 1 (Determinants of Diversification) គំរូតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរទី១ (OLS Regression - កត្តាកំណត់ពិពិធកម្ម) |
អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណបានយ៉ាងច្បាស់លាស់អំពីកត្តាប្រជាសាស្ត្រ និងសង្គមដែលជំរុញ ឬរារាំងគ្រួសារក្នុងការស្វែងរកប្រភពចំណូលច្រើន។ | សន្មតថាទំនាក់ទំនងរវាងអថេរមានលក្ខណៈជាបន្ទាត់ត្រង់ (Linear) ដែលអាចមើលរំលងពីភាពស្មុគស្មាញនៃសេដ្ឋកិច្ចសង្គមជាក់ស្តែង។ | កត្តាអាយុ (អវិជ្ជមាន) មុខរបរ និងចំនួនប្រភពចំណូល គឺជាអថេរដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងបំផុតទៅលើកម្រិតនៃការធ្វើពិពិធកម្មចំណូលរបស់គ្រួសារ។ |
| OLS Regression Model 2 (Determinants of Income) គំរូតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរទី២ (OLS Regression - កត្តាកំណត់ប្រាក់ចំណូល) |
ជួយវាស់វែងជាបរិមាណនូវផលប៉ះពាល់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដែលបានមកពីការធ្វើពិពិធកម្ម ការប្រើប្រាស់ឥណទាន និងប្រាក់សំណងដីធ្លី។ | ទិន្នន័យប្រាក់ចំណូលដែលរាយការណ៍ដោយប្រជាពលរដ្ឋផ្ទាល់អាចមានភាពលំអៀង ឬមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រាក់ចំណូលពិតប្រាកដ ១០០%។ | កម្រិតពិពិធកម្ម (SID) កម្លាំងពលកម្ម ទំហំប្រាក់សំណង បទពិសោធន៍ និងឥណទាន សុទ្ធតែមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានទៅលើប្រាក់ចំណូលសរុប។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានកុំព្យូទ័រធំដុំនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារពេលវេលា និងធនធានមនុស្សច្រើនក្នុងការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅមូលដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Hau Giang (តំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ភាគខាងត្បូងប្រទេសវៀតណាម) ដោយផ្តោតលើគ្រួសារចំនួន ១៥០ ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយគម្រោងឧស្សាហកម្មជាក់លាក់ចំនួនពីរ។ គំរូទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីតំបន់កសិកម្មដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរទៅជាតំបន់ឧស្សាហកម្ម ដែលវាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏កំពុងជួបប្រទះការអភិវឌ្ឍន៍ស្រដៀងគ្នានេះនៅតាមបណ្តាខេត្តជាប់ព្រំដែន និងតំបន់ជាយក្រុង។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់បរិបទប្រទេសកម្ពុជា។
រាជរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា អាចយកវិធីសាស្ត្រនេះទៅប្រើប្រាស់ដើម្បីរៀបចំគោលនយោបាយសំណងដីធ្លី និងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Simpson Index Diversification | ជារង្វាស់ស្ថិតិសម្រាប់កំណត់កម្រិតនៃការបែងចែក និងភាពចម្រុះនៃប្រភពចំណូលរបស់គ្រួសារ។ តម្លៃរបស់វាប្រែប្រួលពី ០ ដល់ ១ ដោយតម្លៃកាន់តែខិតជិត ១ បង្ហាញពីភាពចម្រុះកាន់តែខ្ពស់។ | ប្រៀបដូចជាការរាប់មើលថាអ្នកមានកន្ត្រកប៉ុន្មានសម្រាប់ដាក់ស៊ុត បើមានកន្ត្រកច្រើន ហានិភ័យនៃការបែកស៊ុតទាំងអស់ក៏មានតិច។ |
| Ordinary Least Square | ជាវិធីសាស្ត្រគណិតវិទ្យាក្នុងការវិភាគតំរែតំរង់ (Regression) ដើម្បីស្វែងរកបន្ទាត់ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងល្អបំផុតរវាងអថេរឯករាជ្យ (ដូចជាអាយុ) និងអថេរអាស្រ័យ (ដូចជាប្រាក់ចំណូល)។ | ប្រៀបដូចជាការគូសបន្ទាត់ត្រង់មួយនៅចំកណ្តាលហ្វូងចំណុចទិន្នន័យ ដើម្បីមើលនិន្នាការរួមនៃចំណុចទាំងនោះ។ |
| Livelihood resources | ជាបណ្តុំនៃធនធានមូលដ្ឋានទាំង៥ (ធនធានមនុស្ស សង្គម ធម្មជាតិ រូបវន្ត និងហិរញ្ញវត្ថុ) ដែលគ្រួសារប្រើប្រាស់ដើម្បីរស់រានមានជីវិត ទប់ទល់នឹងភាពរងគ្រោះ និងបង្កើតប្រាក់ចំណូល។ | ប្រៀបដូចជាប្រអប់ឧបករណ៍របស់ជាងឈើ ដែលមានញញួរ ដង្កាប់ និងជំនាញរបស់គាត់ ដើម្បីយកទៅបង្កើតរបស់របរលក់យកលុយ។ |
| Income diversification | ជាយុទ្ធសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចដែលគ្រួសារមួយព្យាយាមបង្កើត ឬពង្រីកប្រភពចំណូលច្រើនផ្សេងៗគ្នា ក្រៅពីការពឹងផ្អែកតែលើប្រភពតែមួយ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃភាពក្រីក្រ។ | ប្រៀបដូចជាកសិករម្នាក់ដែលមិនត្រឹមតែដាំស្រូវប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងឆ្លៀតចិញ្ចឹមមាន់ និងធ្វើជាងសំណង់ដើម្បីរកប្រាក់បន្ថែម។ |
| VIF | កត្តាអតិផរណានៃវ៉ារ្យ៉ង់ (Variance Inflation Factor) ជារង្វាស់ដែលប្រាប់ថាអថេរឯករាជ្យនៅក្នុងគំរូស្ថិតិមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងពេកឬអត់ (Multicollinearity)។ | ប្រៀបដូចជាការសួរនាំសាក្សីពីរនាក់ដែលឃើញហេតុការណ៍តែមួយ បើពួកគេប្រាប់រឿងដូចគ្នាបេះបិទ ការស្តាប់តែម្នាក់ក៏គ្រប់គ្រាន់។ |
| Std.Err | លម្អៀងស្តង់ដារ (Standard Error) បង្ហាញពីកម្រិតនៃការប្រែប្រួល ឬភាពមិនច្បាស់លាស់នៃការប៉ាន់ស្មាន ដែលបញ្ជាក់ថាតើមធ្យមភាគនៃគំរូទិន្នន័យខុសគ្នាពីតថភាពពិតកម្រិតណា។ | ប្រៀបដូចជាពេលអ្នកស្មានទម្ងន់ផ្លែឪឡឹក ជួនកាលខុស១ខាំ ជួនកាលខុស២ខាំ តួលេខខុសគ្នានេះហើយគឺជាលម្អៀង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
