បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវពីផលប៉ះពាល់នៃជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវការ (ODA) ទៅលើកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍកសិកម្ម ព្រមទាំងតួនាទីនៃអភិបាលកិច្ច នៅក្នុងបណ្តាប្រទេសសហភាព WAEMU ចន្លោះឆ្នាំ១៩៩០ ដល់ ២០២០។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រគំរូសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ (Econometric Model) ដើម្បីវិភាគទិន្នន័យបន្ទះរបស់ប្រទេសចំនួន៨។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Pooled Mean Group (PMG) វិធីសាស្ត្រក្រុមមធ្យមរួមបញ្ចូលគ្នា |
អាចធ្វើការប៉ាន់ស្មានទំនាក់ទំនងនៃអថេរទាំងក្នុងរយៈពេលខ្លី និងរយៈពេលវែងបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ ទោះបីជាទិន្នន័យមានភាពមិននឹងនរ (Non-stationary) ក៏ដោយ។ | សន្មតថាផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែងមានភាពដូចគ្នានៅគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់ ដែលអាចនឹងមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទជាក់ស្តែងនៃប្រទេសនីមួយៗ។ | បង្ហាញថា ODA មានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានក្នុងរយៈពេលវែង ប៉ុន្តែអវិជ្ជមានក្នុងរយៈពេលខ្លីទៅលើកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងកសិកម្ម។ |
| Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS) វិធីសាស្ត្រការេអប្បបរមាដែលបានកែប្រែពេញលេញ (យោងតាមអក្សរសិល្ប៍ចាស់ៗ) |
អាចដោះស្រាយបញ្ហាអថេរដើម (Endogeneity) និងបញ្ហាសហសម្ព័ន្ធស៊េរី (Serial correlation) នៅក្នុងទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) បានយ៉ាងល្អ។ | មិនសូវមានភាពបត់បែនក្នុងការបំបែកទំនាក់ទំនងសក្ដានុពលរយៈពេលខ្លី និងរយៈពេលវែង ដូចទៅនឹងវិធីសាស្ត្រ PMG នោះទេ។ | ការសិក្សាមុនៗបានរកឃើញថា ODA ជួយដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច តែក្នុងបរិបទដែលផ្តោតលើវិស័យជាក់លាក់ដូចជាកសិកម្ម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ (Secondary Data) និងទាមទារកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគសេដ្ឋកិច្ចមាត្រកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះផ្តោតលើប្រទេសចំនួន ៨ ក្នុងសហភាពសេដ្ឋកិច្ច និងរូបិយវត្ថុអាហ្វ្រិកខាងលិច (WAEMU) ដែលជារដ្ឋកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ មានរូបិយប័ណ្ណរួម និងមានបញ្ហាអស្ថិរភាពនយោបាយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមានភាពស្រដៀងគ្នាក្នុងនាមជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ពឹងផ្អែកលើកសិកម្ម និង ODA ក្តី ប៉ុន្តែកម្ពុជាមិនស្ថិតក្នុងសហភាពរូបិយវត្ថុ និងមានស្ថិរភាពនយោបាយប្រសើរជាង ដែលធ្វើឲ្យការឆ្លើយតបនៃគោលនយោបាយអាចមានភាពខុសគ្នា។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃជំនួយអន្តរជាតិ។
ជារួម ការរៀបចំគោលនយោបាយដែលផ្សារភ្ជាប់ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ទៅនឹងការពង្រឹងអភិបាលកិច្ច និងការវិនិយោគលើកសិកម្ម គឺជាមាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវសម្រាប់និរន្តរភាពសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Official Development Assistance (ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវការ) | គឺជាជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដែលផ្តល់ដោយរដ្ឋាភិបាល ឬទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិទៅកាន់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដើម្បីជំរុញការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសុខុមាលភាពសង្គម ដូចជាការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឬការពង្រឹងវិស័យអប់រំនិងកសិកម្ម។ | ដូចជាប្រាក់ឧបត្ថម្ភដែលអ្នកមានជីវភាពធូរធារផ្តល់ឱ្យអ្នកខ្វះខាតដើម្បីឱ្យពួកគេអាចបង្កើតមុខរបរនិងមានជីវភាពប្រសើរជាងមុន ដោយមិនរំពឹងចង់បានការប្រាក់មកវិញទ។ |
| Pooled Mean Group (ក្រុមមធ្យមរួមបញ្ចូលគ្នា) | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ចមាត្រដែលប្រើសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យផលប៉ះពាល់រយៈពេលខ្លីមានភាពខុសគ្នារវាងប្រទេសនីមួយៗ ប៉ុន្តែតម្រូវឱ្យផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែងមានលក្ខណៈដូចគ្នាសម្រាប់គ្រប់ប្រទេសទាំងអស់។ | ដូចជាការសង្កេតមើលសិស្សមួយក្រុមដែលរៀនមុខវិជ្ជាតែមួយ ដោយទទួលស្គាល់ថាសិស្សម្នាក់ៗមានរបៀបរៀននិងវឌ្ឍនភាពខុសគ្នាក្នុងពេលខ្លី ប៉ុន្តែជឿថានៅទីបញ្ចប់ពួកគេនឹងទទួលបានលទ្ធផលចំណេះដឹងរួមដូចគ្នា។ |
| Gross Fixed Capital Formation (ការបង្កើតមូលធនថេរដុល) | គឺជាការវាស់វែងលើការវិនិយោគសរុបទៅលើទ្រព្យសកម្មដែលអាចផលិតបាន ដូចជាការសាងសង់ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ និងការទិញគ្រឿងចក្រ ដែលជាប្រភពជំរុញនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលវែង។ | ដូចជាការដែលកសិករចំណាយលុយទិញត្រាក់ទ័រ ឬម៉ាស៊ីនបូមទឹក ដើម្បីជួយឱ្យការធ្វើស្រែចម្ការរបស់ខ្លួនទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់នៅឆ្នាំក្រោយៗទៀត។ |
| Cointegration (សហសមាហរណកម្ម) | គឺជាលក្ខណៈស្ថិតិដែលបង្ហាញថាអថេរពីរឬច្រើន ទោះបីជាវាប្រែប្រួលមិននឹងនរ (non-stationary) ក្នុងរយៈពេលខ្លីយ៉ាងណាក្តី ក៏ពួកវាមានទំនាក់ទំនងនឹងនរជាមួយគ្នាក្នុងរយៈពេលវែង ធ្វើឱ្យយើងអាចទស្សន៍ទាយពីគ្នាបានដោយមិនមានកំហុស។ | ដូចជាសត្វឆ្កែនិងម្ចាស់ដែលកំពុងដើរលេងជាមួយគ្នា ទោះបីជាឆ្កែរត់ទៅឆ្វេង ឬស្តាំយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏វានៅតែរក្សាគម្លាតជិតម្ចាស់វាក្នុងដំណើរដ៏វែងឆ្ងាយជានិច្ច។ |
| Endogenous Growth Model (គំរូកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពីខាងក្នុង) | គឺជាទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលអះអាងថាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលវែង គឺកើតចេញពីកត្តាខាងក្នុងប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចផ្ទាល់ ដូចជាការវិនិយោគលើមូលធនមនុស្ស (ការអប់រំ) ការច្នៃប្រឌិត និងចំណេះដឹង ជាជាងការពឹងផ្អែកលើកត្តាខាងក្រៅ។ | ដូចជាការជឿថាដើម្បីឱ្យរាងកាយរឹងមាំយូរអង្វែង គឺត្រូវពឹងផ្អែកលើការហាត់ប្រាណនិងហូបចុកខ្លួនឯងឱ្យបានល្អ ជាជាងការគ្រាន់តែលេបថ្នាំប៉ូវពីខាងក្រៅ។ |
| Heteroscedasticity (ភាពមិនស្មើគ្នានៃវ៉ារ្យង់) | នៅក្នុងចំណេះដឹងស្ថិតិ វាសំដៅលើស្ថានភាពដែលទំហំនៃកំហុស (Error term) ក្នុងគំរូទស្សន៍ទាយ មានការប្រែប្រួលមិនស្មើគ្នា ឬមិនថេរ ដែលអាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការប៉ាន់ស្មានខុសពីការពិត ប្រសិនបើមិនបានកែតម្រូវទាន់ពេលវេលា។ | ដូចជាការបាញ់ព្រួញទៅកាន់ផ្ទាំងស៊ីប ដែលពេលបាញ់ជិតៗ ព្រួញចូលចំកណ្តាលល្អ ប៉ុន្តែពេលខិតទៅគោលដៅកាន់តែឆ្ងាយ ព្រួញហោះរាយប៉ាយខុសគោលដៅកាន់តែខ្លាំងប្រកបដោយភាពមិនច្បាស់លាស់។ |
| Dynamic Panel Data (ទិន្នន័យបន្ទះសក្ដានុពល) | ជាប្រភេទនៃទិន្នន័យដែលតាមដានអង្គភាពជាច្រើន (ដូចជាប្រទេសផ្សេងៗ) ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ហើយគំរូវិភាគមានដាក់បញ្ចូលនូវទិន្នន័យអតីតកាលរបស់អថេរនោះ (lagged variable) ដើម្បីយកមកពន្យល់ពីបច្ចុប្បន្នភាពនៃអថេរដដែល។ | ដូចជាការតាមដានពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សម្នាក់ៗជារៀងរាល់ខែ ដោយយកពិន្ទុខែមុនមកពិចារណា ដើម្បីទាយមើលថាតើខែនេះគេនឹងទទួលបានពិន្ទុប៉ុន្មានដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានចាស់។ |
| Variance Inflation Factor (កត្តាអតិផរណានៃវ៉ារ្យង់) | គឺជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើអថេរពន្យល់នៅក្នុងគំរូមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងពេកឬទេ (Multicollinearity)។ បើ VIF ខ្ពស់ពេក វាពិបាកនឹងដឹងថាអថេរណាមួយពិតជាមានឥទ្ធិពលជាក់លាក់ទៅលើលទ្ធផលចុងក្រោយ។ | ដូចជានៅពេលមានមនុស្សពីរនាក់និយាយប្រាប់រឿងតែមួយព្រមៗគ្នា ធ្វើឱ្យយើងពិបាកស្តាប់និងបែងចែកថាអ្នកណាជាអ្នកផ្តល់ព័ត៌មានដែលយើងចង់បានពិតប្រាកដ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
