បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងផលប៉ះពាល់នៃការរឹតត្បិតពាណិជ្ជកម្មដោយសារកូតាអត្រាពន្ធ (TRQs) ដែលដើរតួជារបាំងមិនមែនពន្ធគយនៅក្នុងទីផ្សារនាំចូលកសិផលរបស់កូរ៉េខាងត្បូង ដូចជាសណ្តែកសៀង ពោត និងអង្ករ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប៉ាន់ប្រមាណសមមូលពន្ធតាមតម្លៃ (Ad Valorem Equivalents) នៃ TRQs ដោយប្រើប្រាស់ម៉ូដែលតម្រូវការនាំចូលទល់នឹងទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មសកលឆ្នាំ២០១៨។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Import Demand Model with PPML (Quantity-based Measure) ម៉ូដែលតម្រូវការនាំចូលជាមួយការប៉ាន់ស្មាន PPML (ផ្អែកលើបរិមាណ) |
ផ្តល់នូវការប៉ាន់ស្មានប្រាកដនិយម និងសុក្រឹតជាងមុន ដោយពិចារណាលើការអនុគ្រោះពន្ធក្នុងកូតា ចំណែកទីផ្សារ និងភាពយឺតនៃតម្រូវការនាំចូល (Import demand elasticity)។ | ទាមទារទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មច្រើន ស្មុគស្មាញក្នុងការគណនា និងត្រូវពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យភាពយឺតនៃតម្រូវការដែលត្រូវប៉ាន់ស្មានទុកជាមុន។ | ផ្តល់អត្រា AVE ជាក់ស្តែង៖ អង្ករ ១០២.៥៩%, សណ្តែកសៀង ៩២.៣៤%, ពោត ៥៧.៣៣%។ |
| Uruguay Round Method (Price-based Measure) វិធីសាស្ត្រជុំអ៊ុយរូហ្គាយ (ផ្អែកលើគម្លាតតម្លៃ) |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា ប្រសិនបើមានទិន្នន័យតម្លៃលក់ដុំក្នុងស្រុក និងតម្លៃនាំចូលអន្តរជាតិ (CIF) ច្បាស់លាស់។ | មិនបានគិតបញ្ចូលអត្រាពន្ធទាបក្នុងកូតា និងភាពប្រែប្រួលទីផ្សារ ដែលនាំឱ្យមានការវាយតម្លៃអត្រាសមមូលពន្ធ (AVE) ខ្ពស់លើសពីការពិតឆ្ងាយ។ | ផ្តល់អត្រា AVE ខ្ពស់ខុសធម្មតា (ឧទាហរណ៍៖ អង្ករ ៥១៣% ឬ ១៨៣% អាស្រ័យលើឆ្នាំប្រៀបធៀប)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយហិរញ្ញវត្ថុផ្ទាល់ទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មសកលធំៗ និងចំណេះដឹងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចកម្រិតខ្ពស់ ដើម្បីដំណើរការម៉ូដែល។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យឆ្នាំ ២០១៨ ពី១០០ប្រទេស ដោយផ្តោតសំខាន់លើទីផ្សារនាំចូលរបស់ប្រទេសកូរ៉េ។ ការប្រើប្រាស់កម្រិតភាពយឺតនៃតម្រូវការ (elasticities) ពីការសិក្សាចាស់ៗ (១៩៩៦-២០១៤) អាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពេញលេញពីឥរិយាបថទីផ្សារបច្ចុប្បន្នឡើយ។ សម្រាប់កម្ពុជាដែលជាប្រទេសនាំចេញកសិផល នេះគឺជាការក្រើនរំលឹកមួយឱ្យយកចិត្តទុកដាក់លើរបាំងពាណិជ្ជកម្មលាក់មុខ ដែលប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ប្រើប្រាស់ដើម្បីរារាំងការនាំចូល។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃនេះមានសារៈប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការវាស់វែងរបាំងមិនមែនពន្ធគយ (Non-Tariff Barriers) លើការនាំចេញកសិផលរបស់ខ្លួនទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីការគណនាសមមូលពន្ធ (AVE) នឹងជួយពង្រឹងជំហររបស់កម្ពុជាក្នុងការចរចាពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ និងលើកកម្ពស់សន្តិសុខស្បៀងជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Tariff Rate Quotas (កូតាអត្រាពន្ធ) | ជាប្រព័ន្ធពន្ធគយពីរថ្នាក់ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យការនាំចូលក្នុងបរិមាណកំណត់ណាមួយបង់ពន្ធក្នុងអត្រាទាបបំផុត ប៉ុន្តែប្រសិនបើនាំចូលលើសបរិមាណកំណត់នោះ នឹងត្រូវបង់ពន្ធក្នុងអត្រាមួយយ៉ាងខ្ពស់ដើម្បីការពារផលិតផលស្រដៀងគ្នានៅក្នុងស្រុក។ | ដូចជាការទិញសំបុត្រកុនបញ្ចុះតម្លៃសម្រាប់តែ ៥០នាក់ដំបូង ឯអ្នកទី ៥១ ឡើងទៅត្រូវទិញក្នុងតម្លៃថ្លៃទ្វេដង។ |
| Ad Valorem Equivalents (សមមូលពន្ធតាមតម្លៃ) | ជារង្វាស់បំប្លែងរបាំងពាណិជ្ជកម្មដែលមិនមែនជាពន្ធគយ (ដូចជាកូតា ឬស្តង់ដារផ្សេងៗ) ឱ្យទៅជាភាគរយនៃពន្ធគយ ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបថា តើរបាំងនោះមានទំហំរឹតត្បិតប៉ុន្មានភាគរយនៃតម្លៃទំនិញ។ | ដូចជាការបំប្លែងទម្ងន់ពីផោន (Pound) ទៅជាគីឡូក្រាម ដើម្បីឱ្យយើងងាយស្រួលយល់ និងប្រៀបធៀបគ្នាបានងាយស្រួល។ |
| Poisson Pseudo Maximum Likelihood (ការប៉ាន់ស្មានម៉ូដែល PPML) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ (Econometrics) ដ៏ពេញនិយមសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទិន្នន័យដែលមានតម្លៃសូន្យ (Zero trade flows) និងបញ្ហាបំរែបំរួលមិនស្មើគ្នា (Heteroskedasticity) នៅក្នុងការធ្វើម៉ូដែល។ | ដូចជាវ៉ែនតាវេទមន្តដែលអាចជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវមើលឃើញច្បាស់នូវទិដ្ឋភាពទូទៅ ទោះបីជាមានចំណុចងងឹត (ប្រទេសដែលមិនមានពាណិជ្ជកម្មនឹងគ្នា) ខ្លះៗនៅក្នុងប្លង់ទិន្នន័យក៏ដោយ។ |
| Non-Tariff Barriers (របាំងមិនមែនពន្ធគយ) | គឺជាវិធានការរឹតត្បិតពាណិជ្ជកម្មនានាដែលមិនប្រើការយកពន្ធគយផ្ទាល់ ដូចជាការកំណត់កូតា ការតម្រូវស្តង់ដារអនាម័យ តម្រូវការវេចខ្ចប់ ឬការផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណនាំចូល ដែលធ្វើឱ្យការនាំចូលមានភាពស្មុគស្មាញ និងចំណាយខ្ពស់។ | ដូចជាសាលារៀនដែលមិនយកថ្លៃសិក្សា ប៉ុន្តែដាក់លក្ខខណ្ឌថាសិស្សត្រូវទិញសម្លៀកបំពាក់ និងសៀវភៅតម្លៃថ្លៃកប់ពពក ដែលជាការរារាំងមិនឱ្យអ្នកក្រចូលរៀនបានដដែល។ |
| Minimum Market Access (ការបើកទីផ្សារអប្បបរមា) | ជាលក្ខខណ្ឌតម្រូវរបស់អង្គការ WTO ដែលចាប់បង្ខំឱ្យប្រទេសសមាជិកត្រូវតែបើកទីផ្សារឱ្យមានការនាំចូលផលិតផលកសិកម្មក្នុងបរិមាណតិចតួចណាមួយ (ជាទូទៅ ៣% ទៅ ៥% នៃការប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក) ទោះបីជាប្រទេសនោះចង់បិទទីផ្សារទាំងស្រុងដើម្បីការពារកសិករខ្លួនក៏ដោយ។ | ដូចជាច្បាប់តម្រូវឱ្យភោជនីយដ្ឋានរបស់អ្នក ទោះលក់តែម្ហូបខ្មែរក៏ដោយ ក៏ត្រូវមានមុខម្ហូបបរទេសយ៉ាងហោចណាស់ ១ មុខដែរ ដើម្បីផ្តល់ជម្រើសដល់ភ្ញៀវបរទេស។ |
| Import demand price elasticity (ភាពយឺតនៃតម្រូវការនាំចូលធៀបនឹងតម្លៃ) | ជារង្វាស់សេដ្ឋកិច្ចដែលបង្ហាញថា តើបរិមាណទំនិញនាំចូលនឹងមានការធ្លាក់ចុះប៉ុន្មានភាគរយ ប្រសិនបើតម្លៃនាំចូលនៃទំនិញនោះកើនឡើង ១ ភាគរយ។ វាវាស់ស្ទង់ភាពរសើបរបស់អ្នកទិញចំពោះការប្រែប្រួលតម្លៃ។ | ដូចជាខ្សែកៅស៊ូ ដែលបើយើងទាញវាតិចៗ (តម្លៃឡើងតិចតួច) វាយឺតខ្លាំង (បរិមាណទិញធ្លាក់ចុះខ្លាំង) នោះមានន័យថាទំនិញនោះមានភាពយឺតខ្ពស់ ឬងាយរងឥទ្ធិពលពីតម្លៃ។ |
| Endogeneity (ភាពអន្តរកម្មមិនឯករាជ្យ) | ក្នុងម៉ូដែលស្ថិតិ វាគឺជាបញ្ហាមួយដែលកើតឡើងនៅពេលដែលអថេរឯករាជ្យ (ឧទាហរណ៍៖ អត្រាពន្ធ) មានទំនាក់ទំនង ឬរងឥទ្ធិពលត្រឡប់ពីអថេរដែលវាត្រូវពន្យល់ (បរិមាណនាំចូល) ឬពីកត្តាលាក់កំបាំងផ្សេងទៀត ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការប៉ាន់ស្មានលម្អៀងនិងមិនច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការសន្និដ្ឋានថាឆត្រធ្វើឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ ដោយសារតែពេលឃើញមានអ្នកកាន់ឆត្រច្រើន ភ្លៀងក៏ធ្លាក់ ដែលការពិតវាជារឿងបញ្ច្រាសគ្នា។ |
| Gravity Model (ម៉ូដែលទំនាញពាណិជ្ជកម្ម) | ជាទ្រឹស្តីនិងម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ចដែលពន្យល់ថា ទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសពីរ គឺសមាមាត្រទៅនឹងទំហំសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេ (GDP) និងសមាមាត្រច្រាសទៅនឹងចម្ងាយភូមិសាស្ត្ររវាងប្រទេសទាំងពីរ។ | ដូចជាច្បាប់ទំនាញផែនដីរបស់រូបវិទ្យាដែរ គឺភពធំៗទាញទាញគ្នាខ្លាំង ហើយបើនៅកាន់តែជិតគ្នា កម្លាំងទាញ (ទំហំពាណិជ្ជកម្ម) គឺកាន់តែខ្លាំង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
